Φαντάσου έναν Σκωτσέζο κύριο γύρω στα 50, εργαζόμενο σε ένα από τα δεκάδες αποστακτήρια της Σκωτίας και πιο συγκεκριμένα στα malting floors – τα δάπεδα βυνοποίησης δηλαδή. Αν του έλεγες την δεκαετία του '50 πως θα έφτανε μια στιγμή στο whisky που δεν θα χρειαζόταν να ανακατεύει τον σπόρο με το φτυάρι του και πως θα φρόντιζε η τεχνολογία γι' αυτό, το πιο πιθανό είναι πως θα σε κοίταζε περίεργα. Ειδικά στο κομμάτι της παραγωγής του ποτού, οι εργαζόμενοι παρακολουθούσαν την τεχνολογία τριγύρω τους να εξελίσσεται, πιστεύοντας ότι δεν θα μπορούσε να επηρεάσει τους ίδιους στη συνταγή της επιτυχίας τους.
Και πώς θα μπορούσε άλλωστε; Κάθε βήμα, από την βυνοποίηση μέχρι την ωρίμανση και την εμφιάλωση, ήταν τόσο προσεκτικό και κουβαλούσε μαζί του μια ιστορία χρόνων που πολύ δύσκολα την φανταζόσουν να αλλάζει. Στην παραμικρή σκέψη, οι άνθρωποι του whisky φοβόντουσαν για ένα αλλοιωμένο τελικό αποτέλεσμα.
Για την ιστορία, τα malting floors αντικαταστάθηκαν από κυλινδρικές δεξαμενές με τορναδόρους και περιστροφικά τύμπανα λόγω της μεγαλύτερης ζήτησης. Είναι μια μικρή απόδειξη πως η τεχνολογία βρίσκει τον δρόμο και συνεχίζει να το κάνει ακόμα και στο whisky. Κάποιες φορές προς όφελος και άλλες σε σημεία που σε κάνει να αναρωτιέσαι αν είναι όντως αυτός ο σωστός δρόμος. Αλλά μάλλον έτσι σκεφτόντουσαν και οι εργαζόμενοι στα malting floors. Έκτοτε προφανώς, έχουν γίνει μια σειρά από επιπλέον τεχνολογικές αναβαθμίσεις, αλλά ποτέ πριν δεν είχαμε μια "ψηφιακή εποχή" γύρω από το whisky. Και δεν εννοούμε τα social media και την προσφορά τους στο εκάστοτε marketing τμήμα μιας εταιρείας.
Έχουμε την τεχνητή νοημοσύνη να προτείνει και να δημιουργεί νέες συνταγές που φλερτάρουν με την εμφιάλωση, blockchain τεχνολογία που διασφαλίζει την αυθεντικότητα του κάθε μπουκαλιού που κρατάς (σ.σ.: άρα και της κάθε γουλιάς που έχεις πιει) και τα ψηφιακά πιστοποιητικά ιδιοκτησίας, τα περίφημα NFTs, που καταγράφουν και είναι εδώ για να υπενθυμίσουν ότι μια εκλεκτή και σπάνια εμφιάλωση, μπορεί να είναι το ίδιο πολύτιμη με έναν χαμένο πίνακα του Ρέμπραντ που ξεπετάχθηκε από κάποια σοφίτα σε μια καλύβα στη μέση του πουθενά. Αλλά ας τα πάρουμε με τη σειρά.
H AI στην καρδιά του αποστακτηρίου
Η τεχνολογία του ΑΙ είναι σαφώς η πιο επαναστατική, όπως ισχύει και για κάθε άλλο κομμάτι της καθημερινότητας και πόσο μάλλον με την συμβολή του στον επιχειρηματικό κόσμο. Τα αποστακτήρια μπορούν πλέον να αξιοποιούν αλγορίθμους AI για να επεξεργάζονται τεράστιες ποσότητες δεδομένων (σ.σ.: από συνταγές και στοιχεία πωλήσεων μέχρι προτιμήσεις πελατών) ή ακόμη και να κάνουν προβλέψεις για το ποια blends θα γίνουν η επόμενη μεγάλη επιτυχία. Αυτή η σύγχρονη προσέγγιση έχει οδηγήσει στη δημιουργία του "AI whisky", μιας μοντέρνας εκδοχής στην παρασκευή ενός τόσου παραδοσιακού αποστάγματος.
Μεγάλα ονόματα όπως η Beam Suntory χρησιμοποιούν την AI για να τελειοποιήσουν τις διαδικασίες blending, προβλέποντας πώς θα "δέσουν" οι γεύσεις σε κάθε παρτίδα πριν από την εμφιάλωση. Πολύ πριν ξεκινήσει η ΑΙ επανάσταση και συγκεκριμένα το 2019, το αποστακτήριο Mackmyra στη Σουηδία έγινε πρωτοσέλιδο παρουσιάζοντας το πρώτο whisky που δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, σε συνεργασία με την πλατφόρμα AI της Microsoft και τη φινλανδική τεχνολογική εταιρεία Fourkind. Η AI ανέλυσε περισσότερους από 70 εκατομμύρια πιθανούς συνδυασμούς για να προτείνει μια συνταγή που θα ικανοποιούσε τους λάτρεις του whisky. Δεν είναι όμως μόνο το "πάντρεμα" των γεύσεων.
Η παρακολούθηση της ζύμωσης, η ανάλυση των blends και η βελτιστοποίηση της απόσταξης, είναι μόνο μερικές από τις υπηρεσίες που μπορεί να προσφέρει σήμερα η ΑΙ στα αποστακτήρια. Για παράδειγμα, αναλύοντας δεδομένα από αισθητήρες θερμοκρασίας και μετρητές pH, η AI μπορεί να προβλέπει τον χρόνο ζύμωσης, οδηγώντας σε πιο σταθερά και συνεπή προϊόντα. Το πιο εντυπωσιακό κατά την προσωπική μου άποψη είναι η προσομοίωση. Γνωστές εταιρείες αξιοποιούν τη μηχανική μάθηση για να προβλέπουν γευστικά προφίλ και την ποιότητα κατά την ωρίμανση, δημιουργώντας πιο ισορροπημένα και ακριβή blends. Τα εργαλεία AI μπορούν να προσομοιώσουν δεδομένα ωρίμανσης πολλών ετών, προβλέποντας πώς θα είναι η γεύση ενός ουίσκι μετά από μια δεκαετία ή και περισσότερο σε βαρέλια, επιταχύνοντας έτσι τις διαδικασίες έρευνας και ανάπτυξης.
Το blockchain και τα NFT's
Η τεχνολογία blockchain δεν είναι μόνο εντυπωσιακή, αλλά και χρήσιμη για καταναλωτές και, κυρίως, συλλέκτες. Προσφέρει έναν ασφαλή τρόπο παρακολούθησης της προέλευσης, της αυθεντικότητας και της ιδιοκτησίας των προϊόντων whisky. Σκεφτείτε ιχνηλασιμότητα στην εφοδιαστική αλυσίδα, μέτρα κατά της παραποίησης, διαφάνεια στην τιμολόγηση και αυξημένη αλληλεπίδραση με τους καταναλωτές. Κάτι το οποίο θα θέλαμε παντού, αλλά δεν είναι δα και τόσο απλό.
Όμως η ανίχνευση και η ιχνηλάτηση της εφοδιαστικής αλυσίδας, είναι ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα. Το blockchain δημιουργεί ένα ασφαλές και αμετάβλητο αρχείο της διαδρομής του whisky από την παραγωγή έως τη διανομή, επιτρέποντας στους καταναλωτές να επαληθεύουν την αυθεντικότητα και την προέλευσή του. Τα μέτρα κατά της παραποίησης ενισχύονται επίσης, καθώς το blockchain παρέχει ένα αρχείο που δεν μπορεί να αλλοιωθεί, διευκολύνοντας τον εντοπισμό και την εξάλειψη απομιμήσεων. Επιπλέον, η διαφάνεια στην τιμολόγηση και στην ιδιοκτησία, επιτρέπει στους καταναλωτές να βλέπουν το ιστορικό συναλλαγών ενός μπουκαλιού, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την αξία και την τιμή του και ειδικά για όσους ακολουθούν σπάνιες εμφιαλώσεις προς αγορά.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις. Το blockchain μπορεί να είναι πολύπλοκο, προκαλώντας σύγχυση – τουλάχιστον στην αρχή. Τα χαμηλά ποσοστά υιοθέτησης ενδέχεται επίσης να δημιουργήσουν προβλήματα για όσους επιθυμούν να το χρησιμοποιήσουν χωρίς τη συμμετοχή συνεργατών, οδηγώντας σε ζητήματα διαλειτουργικότητας. Για παράδειγμα, αν ένα αποστακτήριο χρησιμοποιεί blockchain για την παρακολούθηση της παραγωγής αλλά ο λιανοπωλητής δεν το κάνει, το σύστημα δεν θα λειτουργήσει ικανοποιητικά.
Στο κομμάτι των NFT's τα πράγματα είναι απλά και προωθούν την αυθεντικοποίηση και την αγοραπωλησία με ασφάλεια. Αντιπροσωπεύουν φυσικά αντικείμενα, όπως ένα μπουκάλι whisky, δίνοντας τη δυνατότητα στον ενδιαφερόμενο να κατέχει μια ψηφιακή εκδοχή ενός φυσικού αγαθού. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί κανείς να επενδύσει σε ακριβά ουίσκι χωρίς να απαιτείται τεράστιο αρχικό κεφάλαιο. Αυτό, σε μεγαλύτερο βαθμό, θα επιτρέψει στους λάτρεις να διαφοροποιούν τις επενδύσεις τους και ενδεχομένως να επωφεληθούν από την αύξηση της αξίας του περιουσιακού στοιχείου.
Τα NFTs μπορούν να αποθηκεύουν σημαντικά δεδομένα, από την προέλευση και την ηλικία, μέχρι την ημερομηνία της εμφιάλωσης σε blockchain, επαληθεύοντας την αυθεντικότητα και αποτρέποντας τις απομιμήσεις. Το πρώτο NFT whisky που κυκλοφόρησε το Glenfiddich το 2021, περιλάμβανε δεκαπέντε ετικέτες περιορισμένης έκδοσης, όπου το καθένα είχε το δικό του ψηφιακό πιστοποιητικό ιδιοκτησίας.
Τα ερωτήματα που δημιουργούνται
Όλα αυτά ακούγονται πολύ όμορφα και χρήσιμο μέχρι ενός σημείου. Και το σημείο αυτό, δεν είναι άλλο από την δεξιοτεχνία πάνω στο whisky που το καθιστά τόσο μοναδικό. Δεν είναι υπερβολικό να πούμε πως η άφιξη όλων των παραπάνω, θα επισκιάσει μέχρι ένα σημείο όλα αυτά τα παραδοσιακά στοιχεία που κάνουν το ταξίδι του τόσο ξεχωριστό. Μήπως όμως κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο; Μια συνύπαρξη δηλαδή ανάμεσα σε καινοτομία και παράδοση, που δεν έρχεται να αλλάξει, αλλά να εξελίξει τον τρόπο με τον οποίο το whisky φτάνει μέχρι το ποτήρι μας.
Άλλωστε η απόλαυση είναι ένα ξεχωριστό κομμάτι για τον καθένα, αλλά τελειώνει με τον ίδιο τρόπο για όλους. Με ένα ποτήρι στο χέρι. Είτε είσαι εργαζόμενος σε κάποιο αποστακτήριο κοιτώντας φωτογραφίες των παλιών malting floors, είτε κοιτώντας απλά το μπουκάλι στο σπίτι.
Φέρνοντας στο μυαλό όλο εκείνο το υπέροχο ταξίδι.