Η Κρήτη δεν χρειάστηκε ποτέ να εφεύρει περίπλοκους όρους για να περιγράψει το φαγητό της. Δεν είχε "farm to table", γιατί το τραπέζι βρισκόταν ούτως ή άλλως δίπλα στο χωράφι. Δεν είχε ανάγκη από τη μόδα του comfort food, γιατί γνώριζε εδώ και γενιές ότι μερικά από τα καλύτερα πράγματα που μπορείς να φας γεννιούνται όταν έχεις λίγα, καλά υλικά και ξέρεις ακριβώς τι να τα κάνεις.
Κάπου εκεί βρίσκεται και η στάκα με αβγά.
Ένα πιάτο τόσο απλό στη σύλληψή του, ώστε σχεδόν αδικείται όταν το αποκαλείς συνταγή. Αβγά, στάκα, αλάτι και πιπέρι. Τίποτε περισσότερο δεν είναι πραγματικά απαραίτητο. Κι όμως, μέσα σε αυτό το τηγάνι βρίσκεται συμπυκνωμένη μια ολόκληρη πλευρά της κρητικής γαστρονομικής παράδοσης. H κτηνοτροφία, η αξιοποίηση του γάλακτος, η οικονομία της αγροτικής κουζίνας και εκείνη η χαρακτηριστική κρητική αντίληψη που θέλει το φαγητό δυνατό, καθαρό και χωρίς περιττές φιοριτούρες. Η ίδια η στάκα συνδέεται άμεσα με την αγροτική ζωή και την ανάγκη αξιοποίησης του γάλακτος, ενώ παραμένει χαρακτηριστικό στοιχείο πολλών πιάτων του νησιού.
Πρώτα απ' όλα, τι είναι η στάκα;
Εδώ γίνεται συχνά η πρώτη παρεξήγηση. Η στάκα δεν είναι τυρί. Προέρχεται από την πλούσια κρέμα του πρόβειου ή κατσικίσιου γάλακτος, η οποία συλλέγεται και στη συνέχεια ζεσταίνεται αργά. Παραδοσιακά, με την προσθήκη μικρής ποσότητας αλευριού και αλατιού, το λίπος αρχίζει να διαχωρίζεται. Αυτό που προκύπτει είναι η στάκα, με τη χαρακτηριστική παχύρρευστη υφή της, ενώ το λίπος που διαχωρίζεται είναι το περίφημο στακοβούτυρο.
Oι Κρητικοί βρήκαν πολλούς τρόπους να χρησιμοποιήσουν και τα δύο. Η στάκα μπορεί να βρεθεί πάνω σε πατάτες, δίπλα σε κρέας, σε πίτες ή μόνη της, ενώ το στακοβούτυρο είναι από τα στοιχεία που δίνουν στο παραδοσιακό γαμοπίλαφο εκείνο το χαρακτηριστικό άρωμα που δύσκολα μπερδεύεται με οτιδήποτε άλλο. Ένας από τους πιο κλασικούς συνδυασμούς της, όμως, παραμένουν τα τηγανητά αβγά.
Και εδώ ακριβώς συμβαίνει κάτι υπέροχα απλό.
Διαβάστε Επίσης
Το αβγό που δεν χρειάζεται τίποτα άλλο
Βάζεις τη στάκα σε χαμηλή φωτιά και της δίνεις χρόνο. Δεν θέλεις να την κάψεις ούτε να εξαφανίσεις τον χαρακτήρα της. Όταν ζεσταθεί και αρχίσει να απελευθερώνει το λίπος και τα αρώματά της, έρχονται τα αβγά. Ο στόχος είναι το ασπράδι να ψηθεί, αλλά ο κρόκος να παραμείνει μαλακός, ώστε όταν σπάσει να ενωθεί με τη στάκα. Από εκεί και πέρα χρειάζεσαι κυρίως ένα πράγμα. Kαλό ψωμί.
Γιατί η στάκα με αβγά δεν είναι πιάτο που αντιμετωπίζεται με μαχαιροπίρουνο και καλούς τρόπους. Το ψωμί περνάει μέσα από τον κρόκο, μαζεύει τη ζεστή στάκα από το τηγάνι και κάνει ακριβώς τη δουλειά για την οποία προοριζόταν.
Μπορείς να προσθέσεις τηγανητές πατάτες. Μπορείς να βάλεις λίγο πιπέρι παραπάνω. Μπορείς ακόμη να το αντιμετωπίσεις ως ένα πληθωρικό πρωινό ή ως μεζέ στη μέση του τραπεζιού. Αυτό που δεν χρειάζεται είναι να το "εκσυγχρονίσεις".
Γιατί αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη δύναμη της κρητικής κουζίνας. Στηρίζεται σε εποχικά και τοπικά προϊόντα, στα γαλακτοκομικά, στα χόρτα, στο ελαιόλαδο και σε παρασκευές που για μεγάλο μέρος της ιστορίας του νησιού γεννήθηκαν από αυτά που μπορούσε να προσφέρει ο ίδιος ο τόπος.
Η στάκα με αβγά είναι η πιο νόστιμη απόδειξη ότι η πολυτέλεια στο φαγητό δεν μετριέται πάντα με τον αριθμό των υλικών.
Μερικές φορές είναι απλώς δύο αβγά, λίγη στάκα και μια φέτα ψωμί.
