Το spritz είναι το ποτό του καλοκαιριού-αλλά η ιστορία του ξεκινά 200 χρόνια πριν

Υπάρχουν ποτά που εμφανίζονται ξαφνικά παντού και, πριν καλά καλά το καταλάβεις, έχουν γίνει μέρος της εποχής. Το spritz είναι ακριβώς μια τέτοια περίπτωση. Το βλέπεις σε ταράτσες, σε μπαρ δίπλα στη θάλασσα, σε εστιατόρια με ανοιχτά τραπέζια, σε απογευματινές συναντήσεις που δεν θέλουν κάτι βαρύ, αλλά ούτε και κάτι εντελώς αδιάφορο.

Με το φωτεινό του χρώμα, την ευχάριστη πικράδα και εκείνη τη δροσερή, ελαφρώς γλυκιά επίγευση, έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ποτά του καλοκαιριού. Μόνο που η ιστορία του δεν είναι τόσο ανάλαφρη όσο το ίδιο το ποτήρι. Πίσω από αυτό το σύμβολο χαλάρωσης, διακοπών και ευρωπαϊκής φινέτσας, κρύβονται στρατοί, αυτοκρατορίες και συνήθειες που γεννήθηκαν πολύ πριν το spritz γίνει instagramικό aperitivo.

Πώς το spritz έγινε το ποτό του καλοκαιριού

Η Βενετία δεν ήταν πάντα η ρομαντική καρτ ποστάλ που ξέρουμε σήμερα. Στα τέλη του 18ου αιώνα, μετά την πτώση της Δημοκρατίας της Βενετίας από τον Ναπολέοντα, η πόλη πέρασε υπό τον έλεγχο της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας.

Οι στρατιώτες που εγκαταστάθηκαν εκεί ήρθαν σε επαφή με τα τοπικά κρασιά και, όπως φαίνεται, τα εκτίμησαν αρκετά. Υπήρχε όμως ένα πρακτικό ζήτημα: τα βενετσιάνικα κρασιά ήταν πιο δυνατά από εκείνα που είχαν συνηθίσει στις δικές τους πατρίδες.

Έτσι άρχισαν να τους προσθέτουν λίγο νερό, ώστε να γίνονται πιο ήπια και πιο εύκολα στην κατανάλωση. Μια φαινομενικά απλή κίνηση που, χωρίς καμία πρόθεση, έβαλε τις βάσεις για ένα από τα πιο δημοφιλή ποτά του κόσμου.

Η λέξη προέρχεται από το γερμανικό spritzen, που σημαίνει "ψεκάζω", "ραντίζω" ή "ρίχνω μια μικρή ποσότητα υγρού". Με τον καιρό, ο όρος έμεινε ως spritz και άρχισε να περιγράφει αυτό το ελαφρύτερο ποτό που γεννήθηκε από την ανάγκη προσαρμογής.

Από αραιωμένο κρασί σε aperitivo με χαρακτήρα

Για πολλά χρόνια, το spritz δεν είχε τη σημερινή του λάμψη. Ήταν ουσιαστικά κρασί με νερό. Απλό, καθημερινό και χωρίς ιδιαίτερη τελετουργία.

Η μεταμόρφωσή του ήρθε τον 20ό αιώνα, όταν τα ιταλικά bitter άρχισαν να μπαίνουν δυναμικά στην κουλτούρα του aperitivo. Το Aperol εμφανίστηκε το 1919 στο Bassano del Grappa, ενώ λίγο αργότερα, το 1920, γεννήθηκε στη Βενετία και το Select Aperitivo.

Κάπου εκεί, η παλιά συνήθεια του κρασιού με νερό απέκτησε βάθος, χρώμα και πικρή ένταση. Η προσθήκη ενός bitter άλλαξε εντελώς το ποτό. Δεν υπάρχει ακριβής ημερομηνία για το πότε συνέβη για πρώτη φορά, αλλά από εκείνη τη στιγμή το spritz έπαψε να είναι απλώς μια πρακτική λύση και άρχισε να γίνεται γευστική ταυτότητα.

Η άνθησή του συνδέθηκε και με την ιταλική κουλτούρα του aperitivo, ιδιαίτερα τις δεκαετίες του ’50 και του ’60. Το ποτό πριν από το δείπνο έγινε μικρή κοινωνική ιεροτελεστία: μια στάση μετά τη δουλειά, μια αφορμή για κουβέντα, ένα χαλαρό πέρασμα από την ημέρα στη νύχτα.

Το Prosecco του έδωσε την τελική του μορφή

Το spritz όπως το ξέρουμε σήμερα δύσκολα θα είχε την ίδια επιτυχία χωρίς το Prosecco.

Δεν υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα για το πότε αντικατέστησε το απλό κρασί, όμως αρκετοί τοποθετούν αυτή τη μετάβαση στη δεκαετία του ’90, στην περιοχή του Jesolo, κοντά στη Βενετία.

Η επιλογή είχε απόλυτη λογική. Το Prosecco παράγεται στο Βένετο και πρόσφερε στο ποτό αυτό που χρειαζόταν για να περάσει από το τοπικό στο διεθνές: φυσαλίδες, φρεσκάδα και πιο φίνα αίσθηση στο στόμα.

Με το Prosecco, το spritz έγινε πιο ανάλαφρο, πιο δροσερό και πολύ πιο κατάλληλο για ζεστά απογεύματα, τραπέζια έξω και ποτήρια γεμάτα πάγο.

Υπάρχει ζωή και πέρα από το Aperol

Για τους περισσότερους, spritz σημαίνει Aperol Spritz. Και λογικό είναι, αφού αυτή είναι η εκδοχή που ταξίδεψε περισσότερο έξω από την Ιταλία. Έχει πιο γλυκό χαρακτήρα, πιο εσπεριδοειδή διάθεση και είναι εύκολα αναγνωρίσιμο από το λαμπερό πορτοκαλί του χρώμα.

Στη Βενετία όμως, η πιο κλασική εκδοχή παραμένει για πολλούς το Select Spritz. Φτιάχνεται με Prosecco, Select Aperitivo, ανθρακούχο νερό και μια πράσινη ελιά, η οποία δίνει μια πιο αλμυρή, σχεδόν γαστρονομική διάσταση στο ποτό.

Υπάρχει επίσης το Cynar Spritz, με βάση το πικρό λικέρ αγκινάρας, που βγάζει πιο βοτανικό και γήινο χαρακτήρα. Και βορειότερα, το Hugo προτείνει μια πιο αρωματική εκδοχή, αντικαθιστώντας το bitter με λικέρ elderflower και δίνοντας ένα αποτέλεσμα πιο λουλουδάτο και δροσερό.

Με άλλα λόγια, το spritz δεν είναι ένα μόνο ποτό. Είναι μια ολόκληρη οικογένεια απογευματινών συνηθειών.

Το ποτό που έμαθε να ορίζει το καλοκαίρι

Η επιτυχία του spritz δεν οφείλεται μόνο στη γεύση του. Οφείλεται και στο ότι έχει καταφέρει να ενώσει τρία πράγματα που δύσκολα συνυπάρχουν τόσο φυσικά: απλότητα, αισθητική και παράδοση.

Είναι εύκολο να φτιαχτεί, ευχάριστο να πιωθεί και όμορφο να σταθεί στο τραπέζι. Δεν ζητά πολλά, αλλά δίνει αμέσως ατμόσφαιρα.

Και ίσως εκεί βρίσκεται το μυστικό του. Ξεκίνησε ως ένα ποτήρι κρασί που αραιώθηκε από ξένους στρατιώτες για να γίνει πιο ανεκτό και κατέληξε, δύο αιώνες αργότερα, να είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του ευρωπαϊκού καλοκαιριού.

Σήμερα, εκείνο το παλιό "ράντισμα" νερού επιστρέφει κάθε χρόνο σε μεγάλα ποτήρια με πάγο, Prosecco, bitter και μια φέτα πορτοκάλι. Και κάπως έτσι, η ιστορία συνεχίζει να σερβίρεται δροσερή, λίγο πικρή και απολύτως καλοκαιρινή.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr