Το να προετοιμάζεσαι για να εμφανιστείς χωρίς μπλούζα μπροστά σε εκατομμύρια θεατές σε ολόκληρο τον κόσμο είναι από μόνο του μια απαιτητική διαδικασία. Το να βλέπεις, όμως, το σώμα σου να προβάλλεται σε τεράστια οθόνη IMAX είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση — πόσο μάλλον όταν πρόκειται για μια ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, όπου τα ψηφιακά τεχνάσματα δεν αποτελούν εύκολη λύση. Στην "Οδύσσεια", ο Ματ Ντέιμον εμφανίζεται στα 55 του χρόνια σε εξαιρετική κατάσταση, υποδυόμενος τον Οδυσσέα ως έναν σκληραγωγημένο πολεμιστή που δείχνει να έχει βγει πραγματικά μέσα από χρόνια μαχών και περιπλανήσεων.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον από το τελικό αποτέλεσμα είναι, ίσως, ο τρόπος με τον οποίο κατάφερε να φτάσει σε αυτό. Για έναν ηθοποιό του δικού του βεληνεκούς, οι σωματικές αλλαγές αποτελούν σχεδόν αναπόσπαστο κομμάτι του επαγγέλματος. Αυτή τη φορά, ωστόσο, η πρόκληση είχε διαφορετικά χαρακτηριστικά. Με τη βοήθεια του προσωπικού γυμναστή και φυσικοθεραπευτή Γκέιμπ Σταμπ, ο Ντέιμον διέθετε μόλις πέντε μήνες για να αποκτήσει τη σωματική εικόνα ενός μυθικού ήρωα. Και το πέτυχε χωρίς κάποιο υπερσύγχρονο ιδιωτικό γυμναστήριο, αλλά μέσα σε έναν στοιχειώδη χώρο άσκησης στην πολυκατοικία του, ακολουθώντας ένα πρόγραμμα αρκετά απλό ώστε να μπορεί θεωρητικά να το εντάξει στην καθημερινότητά του ακόμη και κάποιος που δεν είναι σταρ του Χόλιγουντ.
Ματ Ντέιμον: Πώς έγινε Οδυσσέας στα 55 του
Ο Ματ Ντέιμον δεν ανήκει στους ηθοποιούς που εγκαταλείπουν εντελώς τη φυσική τους κατάσταση ανάμεσα σε δύο δουλειές. Αυτό, βέβαια, απέχει αρκετά από το να βρίσκεται διαρκώς στη φόρμα που απαιτούσε ο ρόλος του Οδυσσέα. Πριν ξεκινήσει η προετοιμασία για τη νέα ταινία, είχε περάσει αρκετός καιρός από την τελευταία φορά που ένας ρόλος του απαιτούσε να εμφανιστεί γυμνός από τη μέση και πάνω και να εντυπωσιάσει με το σώμα του.
Ο Σταμπ θυμάται ότι ξεκίνησε να συνεργάζεται μαζί του λίγο μετά την κυκλοφορία του Air, όπου ο Ντέιμον υποδυόταν το στέλεχος της Nike, Σόνι Βακάρο, έχοντας επίτηδες μια πιο βαριά και λιγότερο αθλητική εικόνα. Στη συνέχεια ήρθαν παραγωγές όπως το The Rip του Netflix και το The Instigators της Apple TV, στις οποίες η εμφάνισή του δεν χρειαζόταν να είναι ιδιαίτερα γυμνασμένη ή αποκαλυπτική. Για περίπου τρία χρόνια, λοιπόν, η προπόνησή του είχε διαφορετική φιλοσοφία.
Διαβάστε Επίσης
Όπως εξηγεί ο γυμναστής του, το βάρος έπεφτε κυρίως στη γενική φυσική κατάσταση, στη λειτουργικότητα και στη διατήρηση της υγείας του σε βάθος χρόνου. Ο στόχος δεν ήταν να δείχνει σαν ήρωας επικής περιπέτειας, αλλά να παραμένει δυνατός, κινητικός και ικανός να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καθημερινότητάς του και των γυρισμάτων.
Όταν άρχισε η προετοιμασία για την "Οδύσσεια", το σώμα του Ντέιμον βρισκόταν, σύμφωνα με τον Σταμπ, σε μια κατάσταση που μπορούσε να δουλευτεί άμεσα. Ο ηθοποιός διέθετε ήδη μια καλή μυϊκή βάση, την οποία είχε κατορθώσει να διατηρήσει σε σημαντικό βαθμό από την εποχή των πρώτων ταινιών Bourne. Εκείνο που έλειπε ήταν η έντονη γράμμωση και η σκληρή, λιτή εικόνα που απαιτούσε ένας χαρακτήρας όπως ο Οδυσσέας.
Με απλά λόγια, δεν χρειαζόταν να χτίσει το σώμα του από την αρχή. Έπρεπε να χάσει περίπου επτά κιλά λίπους, χωρίς να θυσιάσει τη μυϊκή μάζα που είχε ήδη. Αυτό αποτέλεσε και το βασικότερο στοίχημα της προετοιμασίας του.
Ο Σταμπ εξηγεί ότι για την ταινία υπήρχε από την αρχή μια πολύ συγκεκριμένη αισθητική κατεύθυνση. Ο Κρίστοφερ Νόλαν, ο Ματ Ντέιμον και οι ιστορικοί ή καλλιτεχνικοί σύμβουλοι της παραγωγής είχαν διαμορφώσει μια ξεκάθαρη άποψη για το πώς έπρεπε να μοιάζει ο συγκεκριμένος Οδυσσέας. Δεν ήθελαν έναν υπερβολικά ογκώδη, σύγχρονο αθλητή, αλλά έναν άνδρα που να δείχνει δυνατός, έμπειρος και ταυτόχρονα φθαρμένος από όσα είχε περάσει.
Η λογική ήταν ότι ο Οδυσσέας παραμένει ένας πολεμιστής με δύναμη και αντοχή, αλλά κουβαλά στο σώμα του μια εικοσαετή περιπλάνηση. Μέσα από τα χρόνια των μαχών, της εξάντλησης, της έλλειψης τροφής και της συνεχούς κίνησης, θα έπρεπε να έχει γίνει όλο και πιο λεπτός, στεγνός και σκληρός. Αυτή ακριβώς τη σωματική αφήγηση κλήθηκε να αποδώσει ο Ντέιμον.
Μύες της Εποχής του Χαλκού με σύγχρονα βάρη
Για να μειωθεί το λίπος του ηθοποιού όσο το δυνατόν περισσότερο χωρίς να χαθεί μυϊκός ιστός, ο Σταμπ δημιούργησε ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα με τέσσερις ημέρες προπόνησης δύναμης και μία ημέρα καρδιομεταβολικής άσκησης. Οι δύο ημέρες ήταν αφιερωμένες στο πάνω μέρος του σώματος, άλλες δύο στα πόδια, ενώ στη μέση της εβδομάδας υπήρχε μία πιο ευέλικτη προπόνηση με έμφαση στην αντοχή, στην κινητικότητα ή στην αύξηση των καύσεων.
Οι προπονήσεις με αντιστάσεις είχαν καθοριστική σημασία, όχι επειδή ο Ντέιμον χρειαζόταν να αποκτήσει περισσότερο όγκο, αλλά επειδή έπρεπε να στείλει στο σώμα του το μήνυμα ότι οι μύες ήταν απαραίτητοι και έπρεπε να διατηρηθούν. Όπως εξηγεί ο γυμναστής του, σε περίοδο θερμιδικού περιορισμού το σώμα δεν καίει πάντοτε αυτόματα μόνο λίπος. Εάν οι μύες δεν χρησιμοποιούνται συστηματικά, υπάρχει κίνδυνος να στραφεί και σε αυτούς για ενέργεια.
Η προπόνηση δύναμης λειτουργούσε, επομένως, σαν μηχανισμός προστασίας της μυϊκής μάζας. Ο στόχος ήταν το σώμα να κρατήσει όσο περισσότερους μυς μπορούσε και να αντλήσει το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας από το αποθηκευμένο λίπος.
Παρότι το αποτέλεσμα παραπέμπει σε προετοιμασία υψηλού επιπέδου, οι προπονήσεις πραγματοποιούνταν σε ένα μικρό και μάλλον φτωχά εξοπλισμένο γυμναστήριο στο υπόγειο της πολυκατοικίας όπου έμενε ο ηθοποιός. Ο ίδιος ο Σταμπ έχει περιγράψει τον χώρο ως πολύ χειρότερο από αυτό που θα περίμενε κάποιος για έναν σταρ αυτού του μεγέθους.
Η έλλειψη μηχανημάτων και εξειδικευμένου εξοπλισμού τους ανάγκασε να κρατήσουν το πρόγραμμα απλό και πρακτικό. Κάθε προπόνηση περιλάμβανε συνήθως έξι έως οκτώ ασκήσεις και διαρκούσε από 45 λεπτά έως μία ώρα. Το πάνω μέρος του σώματος προπονούνταν τη Δευτέρα και την Πέμπτη, ενώ τα πόδια την Τρίτη και την Παρασκευή. Με αυτή τη διάταξη, κάθε μυϊκή ομάδα είχε στη διάθεσή της τουλάχιστον τρεις ημέρες για να αναρρώσει πριν δουλευτεί ξανά.
Στις ημέρες του πάνω μέρους, το πρόγραμμα συνδύαζε κινήσεις ώθησης και έλξης, ώστε σε κάθε συνεδρία να ενεργοποιούνται το στήθος, η πλάτη, οι ώμοι, οι δικέφαλοι και οι τρικέφαλοι. Παράλληλα, οι ασκήσεις εναλλάσσονταν ανάμεσα σε οριζόντια και κάθετα μοτίβα κίνησης, έτσι ώστε οι μύες να δουλεύουν από διαφορετικές γωνίες και να μην επιβαρύνονται διαρκώς με τον ίδιο τρόπο.
Για παράδειγμα, μια προπόνηση μπορούσε να περιλαμβάνει πιέσεις στήθους με αλτήρες σε ίσιο πάγκο, ενώ στην επόμενη η ίδια κίνηση γινόταν σε επικλινή. Αντίστοιχα, εάν τη μία ημέρα εκτελούσε κωπηλατική με στήριξη του στήθους, στην επόμενη επέλεγε έλξεις στο μονόζυγο.
Κάθε συνεδρία ξεκινούσε με μία βασική πολυαρθρική άσκηση, όπως οι πιέσεις πάγκου ή κάποια παραλλαγή κωπηλατικής. Στη συνέχεια ακολουθούσαν πιο στοχευμένες κινήσεις, όπως ανοίγματα στην τροχαλία ή πιέσεις landmine, οι οποίες επέτρεπαν να δουλευτούν μικρότερες μυϊκές ομάδες. Αυτοί οι μύες μπορεί να μην αποτελούσαν το θεμέλιο της δύναμής του, ήταν όμως ιδιαίτερα σημαντικοί για την εικόνα του σώματος στην κάμερα.
Ο Ντέιμον εκτελούσε συνήθως τρία ή τέσσερα σετ ανά άσκηση. Στις βασικές κινήσεις κινούνταν στις οκτώ έως δέκα επαναλήψεις, ενώ στις συμπληρωματικές έφτανε τις δώδεκα ή δεκαπέντε. Η φιλοσοφία του προγράμματος δεν βασιζόταν σε ακραία βαριά κιλά και μέγιστη δύναμη, αλλά σε αρκετό συνολικό όγκο, περισσότερα σετ και συστηματική μυϊκή επιβάρυνση.
Οι ημέρες των ποδιών ακολουθούσαν περίπου την ίδια λογική. Η βασική άσκηση ήταν οι άρσεις θανάτου με trap bar, καθώς αυτό ήταν το σημείο όπου μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το μεγαλύτερο φορτίο και να δουλέψουν αποτελεσματικά ολόκληρο το κάτω μέρος του σώματος.
Ωστόσο, ο περιορισμένος εξοπλισμός δημιούργησε αρκετά προβλήματα. Παρότι υπήρχε μια απλή μπάρα, δεν υπήρχε rack για καθίσματα. Έτσι, ο Σταμπ αναγκάστηκε να προσαρμόσει το πρόγραμμα και να χρησιμοποιήσει διαφορετικές παραλλαγές καθισμάτων με landmine, αλλά και ασκήσεις όπως τα hip thrusts, ώστε να δουλευτούν επαρκώς οι γλουτοί, οι τετρακέφαλοι και οι οπίσθιοι μηριαίοι.
Η ημέρα της καρδιομεταβολικής άσκησης ήταν η λιγότερο αυστηρά οργανωμένη της εβδομάδας. Ο Σταμπ παραδέχεται ότι ο Ντέιμον δεν αγαπά ιδιαίτερα το cardio, κάτι που, όπως σχολιάζει με χιούμορ, ισχύει για πολλούς ανθρώπους. Αντί, λοιπόν, να επιμένουν κάθε εβδομάδα στην ίδια μορφή άσκησης, χρησιμοποιούσαν εκείνη την ημέρα ως ένα ευέλικτο πεδίο για ό,τι θεωρούσαν πιο χρήσιμο τη δεδομένη στιγμή.
Σε ορισμένες περιπτώσεις έκαναν διαλειμματική προπόνηση στο Versaclimber. Άλλες φορές ακολουθούσαν ένα κυκλικό πρόγραμμα υψηλής έντασης με ρίψεις ιατρικής μπάλας, kettlebell swings και σχοινάκι. Υπήρχαν επίσης εβδομάδες στις οποίες η έμφαση μεταφερόταν στην κινητικότητα ή σε πιο ήπια αερόβια άσκηση σταθερού ρυθμού.
Όταν οι προηγούμενες προπονήσεις ήταν ήδη απαιτητικές και το σώμα του Ντέιμον χρειαζόταν κάτι πιο ελεγχόμενο, η λύση ήταν ιδιαίτερα απλή. Ο Σταμπ του ζητούσε να φορέσει ένα γιλέκο με βάρος, να βάλει τα ακουστικά του και να περπατήσει σε ανηφόρα για περίπου 45 λεπτά. Δεν χρειαζόταν υψηλή ταχύτητα ή εξάντληση. Αρκούσε να διατηρήσει σταθερή προσπάθεια, να ιδρώσει και να ολοκληρώσει μια καλή συνεδρία χωρίς να επιβαρύνει περισσότερο το σώμα του.
Η πραγματική θυσία βρίσκεται σε όσα πρέπει να στερηθείς
Όσο σωστά σχεδιασμένο κι αν ήταν το πρόγραμμα άσκησης, η απώλεια περίπου επτά κιλών λίπους θα εξαρτιόταν τελικά περισσότερο από τη διατροφή παρά από τις ώρες στο γυμναστήριο. Ο Σταμπ το ξεκαθάρισε στον Ντέιμον από την αρχή: ο συγκεκριμένος στόχος ήταν πρωτίστως διατροφικός.
Η μείωση του σωματικού λίπους απαιτεί θερμιδικό έλλειμμα. Αυτό σημαίνει ότι ο οργανισμός πρέπει να λαμβάνει λιγότερη ενέργεια από όση καταναλώνει. Η επιπλέον άσκηση μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν είναι ικανή από μόνη της να αντισταθμίσει μια διατροφή με υπερβολικές θερμίδες. Για τον λόγο αυτό, η προπόνηση δεν αντιμετωπίστηκε ως άδεια για περισσότερο φαγητό, αλλά ως εργαλείο για τη διατήρηση των μυών και της απόδοσης.
Για τον Ντέιμον, βέβαια, αυτή η πραγματικότητα δεν ήταν κάτι καινούργιο. Έχοντας περάσει αρκετές φορές από απαιτητικές σωματικές μεταμορφώσεις για διαφορετικούς ρόλους, γνώριζε ήδη ότι το δυσκολότερο κομμάτι δεν βρίσκεται πάντοτε στις ασκήσεις, αλλά στη συνέπεια με την οποία πρέπει να ακολουθείται ένα αυστηρό διατροφικό πλάνο.
Ο βασικός στόχος του Σταμπ ήταν να εξασφαλίσει ότι ο ηθοποιός κατανάλωνε αρκετή πρωτεΐνη για να στηρίξει τη μυϊκή του μάζα. Πέρα από αυτό, δεν χρειάστηκε να τον καθοδηγήσει υπερβολικά, καθώς ο Ντέιμον είχε ήδη την εμπειρία να διαχειριστεί μόνος του μεγάλο μέρος της διατροφικής διαδικασίας.
Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η αποχή από το αλκοόλ, τη γλουτένη και την επεξεργασμένη ζάχαρη. Περιορίζοντας αυτά τα στοιχεία, κατάφερε να μειώσει αρκετές περιττές θερμίδες και να διατηρήσει τη διατροφή του πιο ελεγχόμενη κατά τη διάρκεια των πέντε μηνών προετοιμασίας.
Σύμφωνα με τον Σταμπ, πάντως, εκείνο που έκανε τη μεγαλύτερη διαφορά δεν ήταν κάποια μυστική άσκηση, κάποιο ειδικό μηχάνημα ή μια ακραία δίαιτα. Ήταν η αφοσίωση του Ντέιμον στη διαδικασία και η ικανότητά του να εμφανίζεται κάθε ημέρα και να κάνει όσα είχαν συμφωνήσει.
Ο γυμναστής του τον περιγράφει ως έναν άνθρωπο εξαιρετικά συνεπή, ο οποίος δεν αναζητούσε δικαιολογίες και δεν παρέλειπε τη δουλειά που έπρεπε να γίνει. Είτε επρόκειτο για βάρη, είτε για cardio, είτε για διατροφικούς περιορισμούς, ακολουθούσε το πλάνο με την ίδια σοβαρότητα.
Και τελικά, αυτή η συνέπεια είναι ίσως το στοιχείο που αποτυπώνεται πιο καθαρά στην εικόνα του μέσα στην ταινία. Το σώμα που παρουσιάζει ως Οδυσσέας δεν είναι το αποτέλεσμα μιας γρήγορης και εύκολης λύσης, αλλά πέντε μηνών πειθαρχίας, σταθερής προπόνησης και ελεγχόμενης διατροφής.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
