Ένα γνώριμο πρόσωπο εμφανίζεται σε μια άγνωστη πόλη. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, το σκηνικό αλλάζει εντελώς, οι αποστάσεις χάνουν τη σημασία τους και οι κανόνες της πραγματικότητας παύουν να ισχύουν. Τα όνειρα μοιάζουν συχνά με ένα χαοτικό μοντάζ εικόνων, όμως νέα έρευνα υποστηρίζει ότι το περιεχόμενό τους κάθε άλλο παρά εντελώς τυχαίο είναι.
Επιστήμονες από το IMT School for Advanced Studies Lucca, σε συνεργασία με ερευνητές του Sapienza University of Rome και του University of Camerino, προσπάθησαν να καταλάβουν τι διαμορφώνει όσα βλέπουμε όταν κοιμόμαστε.
Διαβάστε Επίσης
Η μελέτη τους, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Psychology, βασίστηκε σε περισσότερες από 3.700 καταγραφές ονείρων και εμπειριών της καθημερινότητας από 287 άτομα ηλικίας 18 έως 70 ετών. Για δύο εβδομάδες, οι συμμετέχοντες κατέγραφαν καθημερινά όσα είχαν ονειρευτεί, ενώ οι επιστήμονες συγκέντρωναν στοιχεία για τον ύπνο, τις γνωστικές ικανότητες και τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά τους.
Η ανάλυση έδειξε ότι ο εγκέφαλος δεν πατά απλώς "επανάληψη" στα γεγονότα της προηγούμενης ημέρας. Παίρνει πρόσωπα, μέρη, αναμνήσεις, συναισθήματα και στοιχεία της φαντασίας και τα ανασυνθέτει σε νέα σενάρια. Σε σύγκριση με τις περιγραφές όσων σκέφτονταν οι συμμετέχοντες όσο ήταν ξύπνιοι, τα όνειρα περιείχαν περισσότερες οπτικές και χωρικές λεπτομέρειες, συχνότερες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και σαφώς πιο παράξενα περιστατικά. Ήταν επίσης συναισθηματικά εντονότερα και, κατά μέσο όρο, πιο αρνητικά.
Ρόλο φαίνεται να παίζει και ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί το μυαλό κάθε ανθρώπου. Όσοι είχαν μεγαλύτερη τάση να αφήνουν τη σκέψη τους να περιπλανιέται κατά τη διάρκεια της ημέρας ανέφεραν πιο αποσπασματικά όνειρα, με γρήγορες μεταβάσεις από το ένα σκηνικό στο άλλο. Αντίστοιχα, οι άνθρωποι που θεωρούσαν τα όνειρά τους σημαντικά περιέγραφαν πιο ζωντανές, πλούσιες και καθηλωτικές εμπειρίες. Η ποιότητα του ύπνου παρουσίασε μικρότερη συνολική επίδραση, αν και συνδέθηκε με ορισμένα χαρακτηριστικά, όπως ο βαθμός παραδοξότητας των ονείρων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν και τα στοιχεία από την περίοδο του πρώτου lockdown. Τότε, στα όνειρα εμφανίζονταν συχνότερα περιορισμοί, εμπόδια και εντονότερα συναισθήματα, σαν η πίεση της πραγματικής ζωής να είχε περάσει και στον ύπνο. Καθώς περνούσαν τα χρόνια και μειωνόταν η ψυχολογική επίδραση της πανδημίας, αυτά τα χαρακτηριστικά υποχωρούσαν σταδιακά.
Η έρευνα δεν προσφέρει κάποιο "λεξικό" που εξηγεί τι σημαίνει κάθε πρόσωπο ή εικόνα που βλέπουμε στον ύπνο μας. Τα αποτελέσματά της είναι συσχετιστικά και βασίζονται στις αναμνήσεις και τις περιγραφές των συμμετεχόντων. Δείχνουν, όμως, ότι τα όνειρα πιθανότατα αποτελούν μια δυναμική σύνθεση της προσωπικότητας, των συνηθειών και όσων βιώνουμε. Το παράξενο σενάριο της περασμένης νύχτας, επομένως, ίσως να μην ήταν τόσο αυθαίρετο όσο νόμιζες.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το X και το Instagram.
