Ένα δυνατό σερβίς στο beach volley, μια άτσαλη βουτιά ή ακόμη και η προσπάθεια να σηκώσεις τη βαλίτσα των διακοπών μπορεί να είναι αρκετή για να μετατρέψει το καλοκαίρι σε επίσκεψη στον ορθοπαιδικό. Ο ώμος διαθέτει εντυπωσιακή ελευθερία κίνησης, όμως αυτή ακριβώς η ευκινησία τον κάνει ιδιαίτερα ευάλωτο σε τραυματισμούς.
Τους καλοκαιρινούς μήνες η καταπόνησή του αυξάνεται, συχνά χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Κολύμπι, ρακέτες, beach volley, SUP και βουτιές απαιτούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις πάνω από το ύψος του κεφαλιού. Στην ίδια κατηγορία μπορούν να μπουν ακόμη και το βάψιμο ενός εξοχικού, το κλάδεμα ή η μεταφορά αποσκευών. Αν προστεθούν οι πιθανές πτώσεις από ποδήλατο ή πατίνι, γίνεται εύκολα κατανοητό γιατί ο ώμος χρειάζεται λίγη περισσότερη προσοχή αυτή την περίοδο.
Οι συχνότερες κακώσεις περιλαμβάνουν θλάσεις και ρήξεις του στροφικού πετάλου (της ομάδας μυών και τενόντων που σταθεροποιεί την άρθρωση), θυλακίτιδα, σύνδρομο πρόσκρουσης και τραυματισμούς του επιχείλιου χόνδρου. Ο τελευταίος συμβάλλει στη σταθερότητα του ώμου και, όταν υποστεί βλάβη, μπορεί να προκαλέσει πόνο, "κλικ", μάγκωμα ή την αίσθηση ότι η άρθρωση φεύγει από τη θέση της.
Η πιο θεαματική και επώδυνη περίπτωση είναι το εξάρθρημα. Συμβαίνει όταν η κεφαλή του βραχιονίου βγει από τη φυσιολογική της θέση και συνήθως συνοδεύεται από έντονο πόνο, εμφανή παραμόρφωση και αδυναμία κίνησης του χεριού. Μούδιασμα ή αδυναμία μπορεί επίσης να υποδεικνύουν ότι έχουν επηρεαστεί νεύρα.
Σε ένα τέτοιο περιστατικό, η προσπάθεια να "ξαναμπεί" ο ώμος στη θέση του από τον ίδιο τον τραυματία ή από κάποιον φίλο είναι επικίνδυνη. Η ανάταξη πρέπει να γίνεται αποκλειστικά από γιατρό, καθώς ένας λανθασμένος χειρισμός μπορεί να επιδεινώσει τις βλάβες σε τένοντες, συνδέσμους, αγγεία ή νεύρα. Μετά την ανάταξη μπορεί να χρειαστούν ακινητοποίηση και φυσικοθεραπεία, ενώ ορισμένες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται χειρουργικά.
Το πρόβλημα δεν τελειώνει πάντοτε όταν υποχωρήσει ο αρχικός πόνος. Σε ανθρώπους κάτω των 30 ετών, μελέτες ανεβάζουν την πιθανότητα επαναλαμβανόμενων εξαρθρημάτων ακόμη και στο 80%. Στις μεγαλύτερες ηλικίες οι υποτροπές είναι λιγότερο συχνές, αυξάνεται όμως ο κίνδυνος να έχει τραυματιστεί το στροφικό πέταλο.
Οι ρήξεις των συγκεκριμένων τενόντων εμφανίζονται συχνότερα μετά τα 50 ή τα 60. Μπορεί να προκληθούν ξαφνικά από μία πτώση, όμως πολλές φορές συνδέονται με τη σταδιακή φθορά που προκαλεί η ηλικία. Μάλιστα, ορισμένες εκφυλιστικές βλάβες μπορεί να υπάρχουν χωρίς έντονα συμπτώματα και να ανακαλύπτονται τυχαία σε μία μαγνητική τομογραφία.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη σοβαρότητα της βλάβης, την ηλικία και το επίπεδο δραστηριότητας του ασθενούς. Συνήθως ξεκινά συντηρητικά, με τροποποίηση των κινήσεων, φυσικοθεραπεία και κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή όταν κρίνεται απαραίτητη από επαγγελματία υγείας. Η χειρουργική αποκατάσταση εξετάζεται όταν υπάρχει σημαντική απώλεια λειτουργικότητας ή όταν η συντηρητική θεραπεία δεν φέρνει αποτέλεσμα.
Η καλύτερη άμυνα παραμένει η πρόληψη, δηλαδή προθέρμανση πριν από την άσκηση, σταδιακή αύξηση της έντασης, σωστή τεχνική και διακοπή όταν εμφανίζονται πόνος ή έντονη κόπωση. Οι ειδικοί συστήνουν να μην προσπαθούμε να "παίξουμε μέσα από τον πόνο", καθώς η κακή τεχνική λόγω κούρασης αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμού.
Αν ο πόνος είναι ξαφνικός και πολύ δυνατός, ο ώμος έχει παραμορφωθεί ή πρηστεί, το χέρι δεν κινείται ή υπάρχει επίμονο μούδιασμα, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να συνδέονται με εξάρθρημα, κάταγμα ή ρήξη τένοντα. Γιατί ένα καλοκαιρινό "τράβηγμα" μπορεί να περάσει, αλλά μπορεί επίσης να είναι η προειδοποίηση που δεν πρέπει να αγνοήσεις.
