Ένας από τους μεγαλύτερους ωφελημένους από τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία είναι αναμφίβολα η Βόρεια Κορέα — ή, πιο συγκεκριμένα, ο ηγέτης της, Κιμ Γιονγκ Ουν.
Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πριν από τέσσερα χρόνια, τα έσοδα της Βόρειας Κορέας από το εξωτερικό έχουν εκτοξευθεί, φτάνοντας τα 22 δισ. δολάρια — τέσσερις φορές περισσότερα από όσα είχε αποκομίσει την προηγούμενη τετραετία.
Κιμ Γιονγκ Ουν: Γιατί η Βόρεια Κορέα βγαίνει κερδισμένη από τον πόλεμο Ρωσίας - Ουκρανίας
Με ρυθμό ανάπτυξης 3,5%, η Wall Street Journal χαρακτήρισε το "Βασίλειο του Ερημίτη" ως την πιο εντυπωσιακή οικονομική επιτυχία του 2026. Ο Κιμ αξιοποίησε μέρος αυτών των έκτακτων εσόδων για να εκσυγχρονίσει την πρωτεύουσά του, την Πιονγιάνγκ, η οποία σήμερα διαθέτει πολυτελή εστιατόρια, ουρανοξύστες έως και 80 ορόφων, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, φωτεινές επιγραφές νέον και σύγχρονες τεχνολογίες, ακόμη και εφαρμογές για υπηρεσίες κοινής μετακίνησης.
Ενώ ο Κιμ αποδίδει θριαμβευτικά την οικονομική ανάπτυξη στις δικές του πολιτικές, στην πραγματικότητα έχει πολλούς λόγους για να ευχαριστήσει τη Ρωσία και την Κίνα.
Η Βόρεια Κορέα κέρδισε περίπου 14 δισ. δολάρια παρέχοντας στρατιωτική υποστήριξη στη Ρωσία και, στη συνέχεια, εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια από το εμπόριο και τη βοήθεια της Κίνας. Η ουκρανική κυβέρνηση εκτιμά ότι, από το 2024 έως το 2025, η Βόρεια Κορέα προμήθευσε περίπου το 50% των πυρομαχικών που χρησιμοποίησε η Ρωσία στο μέτωπο, μεταξύ άλλων περίπου 120 πυραύλους και εκατομμύρια βλήματα πυροβολικού και όλμους.
Η Βόρεια Κορέα έστειλε επίσης περίπου 14.000 στρατιώτες στη Ρωσία, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί έως και στους 50.000 φέτος.
Διαβάστε Επίσης
Η Ρωσία πλησιάζει, αλλά η Κίνα παραμένει απαραίτητη
Παρότι η Βόρεια Κορέα γίνεται ολοένα πιο ανεξάρτητη από την Κίνα, χάρη στην ενισχυόμενη συνεργασία της με τη Ρωσία, το Πεκίνο παραμένει η οικονομική σωτηρία της Πιονγιάνγκ.
Η Κίνα αντιπροσωπεύει έως και το 95% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της Βόρειας Κορέας, αν και το Πεκίνο καταγράφει ως επί το πλείστον εμπορικό πλεόνασμα στις συναλλαγές του με τη χώρα. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οι εξαγωγές της Βόρειας Κορέας προς την Κίνα έχουν αυξηθεί, με προϊόντα όπως περούκες, είδη περιποίησης μαλλιών και μετάλλευμα βολφραμίου. Το διμερές εμπόριο αυξήθηκε φέτος σχεδόν κατά 20%.
Η ενίσχυση των σχέσεων Κίνας και Βόρειας Κορέας δεν είναι τυχαία. Καθώς η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα έχουν έρθει πιο κοντά, το Πεκίνο επιδιώκει να επαναβεβαιώσει τον κεντρικό του ρόλο. Τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους, ο Κιμ συναντήθηκε πρόσωπο με πρόσωπο με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ για πρώτη φορά έπειτα από επτά χρόνια.
Η Κίνα επιχειρεί έτσι να καλύψει το κενό που δημιουργήθηκε από τη σειρά συναντήσεων μεταξύ Ρωσίας και Βόρειας Κορέας τα τελευταία χρόνια. Κατά τους τελευταίους 18 μήνες, Ρωσία και Βόρεια Κορέα πραγματοποίησαν 23 επισκέψεις υψηλού επιπέδου, με τη συμμετοχή υπουργών των δύο χωρών, έναντι μόλις οκτώ αντίστοιχων επισκέψεων μεταξύ Κίνας και Βόρειας Κορέας.
Και η Κίνα δεν επιδιώκει μόνο τη βελτίωση των οικονομικών της σχέσεων με την Πιονγιάνγκ, αλλά και την ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας. Η στρατηγική σχέση του Σι με τον Κιμ λειτουργεί ως αντίβαρο στη Ρωσία και εξισορροπεί τη στρατιωτική ενίσχυση της Ιαπωνίας, ενώ παράλληλα διευρύνει τις στρατιωτικές επιλογές του Πεκίνου έναντι της Ταϊβάν.
Μια συμφωνία του 1961 δεσμεύει τις δύο χώρες να παρέχουν άμεση στρατιωτική βοήθεια σε περίπτωση που μία από τις δύο δεχθεί απρόκλητη επίθεση.
Ένδειξη της ενισχυόμενης σινο-βορειοκορεατικής συνεργασίας αποτελεί και η επαναλειτουργία, τον Μάρτιο, των επιβατικών τρένων που συνδέουν το Πεκίνο με την Πιονγιάνγκ. Τα δρομολόγια είχαν ανασταλεί λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. Επαναλήφθηκαν επίσης οι απευθείας πτήσεις μεταξύ των δύο πρωτευουσών.
Οι πολίτες της Βόρειας Κορέας διαβιώνουν δύσκολα
Η Κίνα και η Ρωσία έχουν αναμφίβολα συμβάλει στην οικονομική ενίσχυση της Βόρειας Κορέας. Δεν είναι όμως σαφές σε ποιο βαθμό ο πλούτος αυτός φτάνει στον μέσο πολίτη.
Σε σύγκριση με τη Νότια Κορέα, η οποία κατατάσσεται μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου, η Βόρεια Κορέα παραμένει εξαιρετικά φτωχή. Περίπου 17 εκατομμύρια από τα 27 εκατομμύρια κατοίκους της ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Ο μηνιαίος μισθός ενός γιατρού ήταν μικρότερος ακόμη και από το ποσό που απαιτείται για την αγορά ενός κιλού ρυζιού.
Οι οργανισμοί του ΟΗΕ εκτιμούν επίσης ότι περισσότερο από το 40% του πληθυσμού —περίπου 11 εκατομμύρια άνθρωποι— υποσιτίζεται.
Ένας από τους τρόπους με τους οποίους οι Βορειοκορεάτες κατάφεραν να επιβιώσουν από την κακοδιαχείριση της οικονομίας ήταν η δραστηριότητα στις παράλληλες αγορές.
Κατά τη διάρκεια του λιμού της δεκαετίας του 1990 —μιας κρίσης που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί και κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους έως και 3 εκατομμύρια άνθρωποι— το κρατικό σύστημα διανομής δεν ήταν σε θέση να εξασφαλίσει τρόφιμα και άλλα βασικά αγαθά για την πλειονότητα των πολιτών.
Μέσα στην κατάρρευση του κρατικού μηχανισμού, οι Βορειοκορεάτες στράφηκαν στην "αυτοβοήθεια", συμμετέχοντας σε ένα παράνομο ή ημι-νόμιμο δίκτυο αγορών, γνωστό ως "τζανγκμαντάνγκ". Εκεί αντάλλασσαν και εμπορεύονταν αγαθά και υπηρεσίες. Η δραστηριότητα ξεκίνησε με βασικά προϊόντα και υπηρεσίες, όπως ψάρια, λαχανικά ή ακόμη και ένα κούρεμα.
Αυτός ο "καπιταλισμός της βάσης", ή η "εμπορευματοποίηση από τα κάτω", εξελίχθηκε τελικά σε εκτεταμένο λαθρεμπόριο, με κινεζικά προϊόντα να φτάνουν σε ολόκληρη τη χώρα.
Αρχικά, το καθεστώς του Κιμ ανεχόταν αυτές τις αγορές και, μάλιστα, τις φορολογούσε. Ωστόσο, ο Κιμ Γιονγκ Ουν άρχισε να ανησυχεί ότι τα σύγχρονα αγαθά που εισέρχονταν στη Βόρεια Κορέα —όπως USB, κινητά τηλέφωνα και συσκευές αναπαραγωγής DVD— θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τον έλεγχο της πληροφόρησης και την κρατική προπαγάνδα.
Το 2020, ο Κιμ χρησιμοποίησε την πανδημία ως αφορμή για να καταστείλει αυτές τις αγορές, ξεκινώντας εκστρατεία περιορισμού της δραστηριότητάς τους και της ξένης επιρροής. Για να ανακόψει την εσωτερική εμπορική δραστηριότητα, οι πολίτες ενημερώθηκαν ακόμη και ότι τα θαλασσινά μπορούσαν να μεταδώσουν τον κορονοϊό.
Παράλληλα, για να περιοριστεί το λαθρεμπόριο από την Κίνα, όσοι περνούσαν τα σύνορα προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο να πυροβοληθούν, καθώς είχαν δοθεί εντολές για χρήση θανατηφόρας βίας.
Έκτοτε, οι έμποροι έχουν αναγκαστεί σε μεγάλο βαθμό να επιστρέψουν στα κρατικά καταστήματα, με τα κέρδη να καταλήγουν και πάλι απευθείας στην κεντρική κυβέρνηση. Αυτό έχει περιορίσει τα διαθέσιμα εισοδήματα του μέσου Βορειοκορεάτη και έχει μειώσει τις δυνατότητες επιβίωσής του, δημιουργώντας ταυτόχρονα πρόσθετο κεφάλαιο για το καθεστώς.
Η εκμετάλλευση του εργατικού δυναμικού της Βόρειας Κορέας
Μια ακόμη πηγή πλούτου για το καθεστώς είναι το Γραφείο 39 —γνωστό και ως "Δωμάτιο 39" ή "Υπηρεσία 39"— ένας μυστικός κυβερνητικός οργανισμός που ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1970 με στόχο τη διαχείριση των μυστικών κεφαλαίων της οικογένειας Κιμ και την εξασφάλιση ξένου συναλλάγματος για τον ηγέτη και την ελίτ του καθεστώτος.
Η ακριβής αξία των κεφαλαίων που διαχειρίζεται δεν είναι γνωστή, αλλά ενδέχεται να ανέρχεται σε δισεκατομμύρια δολάρια, ίσως ακόμη και σε 5 δισ. δολάρια. Στην πράξη, λειτουργεί ως προσωπικό ταμείο του Κιμ.
Σύμφωνα με συνεντεύξεις με υψηλόβαθμους αποστάτες που είχαν εργαστεί για το Γραφείο 39, τα έσοδά του προέρχονται από πωλήσεις όπλων και μεθαμφεταμίνης, από κυβερνοπειρατεία —με κλοπές κρυπτονομισμάτων αξίας 2 δισ. δολαρίων το 2025— αλλά και από Βορειοκορεάτες που εργάζονται στο εξωτερικό.
Οι εργαζόμενοι αποστέλλονται κυρίως στην Κίνα και στη Ρωσία, αλλά έχουν δραστηριοποιηθεί σε περίπου 40 χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο, κυρίως στους τομείς των κατασκευών, της κλωστοϋφαντουργίας, της ιατρικής, της πληροφορικής και της εστίασης.
Οι εργαζόμενοι παρακολουθούνται διαρκώς από πράκτορες της Βόρειας Κορέας, ώστε να αποτρέπονται οι αποδράσεις. Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, εργάζονται έως και 16 ώρες την ημέρα και αμείβονται με περίπου 10 δολάρια τον μήνα.
Το πρόγραμμα αποστολής εργατικού δυναμικού της Βόρειας Κορέας στο εξωτερικό αποφέρει στο καθεστώς περίπου 500 εκατ. δολάρια σε έσοδα από ξένο νόμισμα.
Όλα αυτά έχουν συμβάλει στο να γίνει ο Κιμ εξαιρετικά πλούσιος. Δορυφορικές εικόνες έχουν καταγράψει πολυτελή παλάτια και κατοικίες σε ολόκληρη τη Βόρεια Κορέα που φέρονται να ανήκουν στον ίδιο, καθώς και μια συλλογή άνω των 100 πολυτελών ευρωπαϊκών αυτοκινήτων, ένα ιδιωτικό τζετ και ένα γιοτ αξίας πολλών εκατομμυρίων δολαρίων.
Δεν αποτελεί, επομένως, έκπληξη το γεγονός ότι το οικονομικό "θαύμα" της Βόρειας Κορέας δεν φαίνεται να οδηγεί σε οποιαδήποτε προσπάθεια εκδημοκρατισμού, όπως συνέβη στη Νότια Κορέα κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980.
Αντίθετα, παρά τις διεθνείς κυρώσεις, η Βόρεια Κορέα βρίσκεται σήμερα σε ισχυρότερη θέση από οποιαδήποτε άλλη στιγμή των τελευταίων δεκαετιών, σύμφωνα με τον Αντρέι Λάνκοφ, ειδικό σε θέματα Βόρειας Κορέας από την Korean Risk Group.
Ωστόσο, τα οφέλη αυτής της ανάπτυξης φαίνεται να έχουν ενισχύσει κυρίως τον Κιμ και το καθεστώς του. Για τη μεγάλη πλειονότητα των Βορειοκορεατών, ιδιαίτερα όσων ζουν έξω από την Πιονγιάνγκ, τα οφέλη αυτά παραμένουν ελάχιστα ορατά.
Με πληροφορίες του Forbes Greece
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
