Υπάρχουν πολλοί τρόποι να εξηγήσεις τι συμβαίνει με την αγοραστική δύναμη. Μπορείς να μιλήσεις για πληθωρισμό, πραγματικούς μισθούς, κόστος στέγασης και δείκτες τιμών. Μπορείς ακόμη να καταφύγεις στον διάσημο Big Mac Index του The Economist.
Ή, αν θέλεις να το δεις λίγο πιο ελληνικά, μπορείς απλώς να μετρήσεις σουβλάκια.
Gyronomics: Η οικονομία μετριέται σε σουβλάκια
Αυτή είναι, σε γενικές γραμμές, η λογική πίσω από το Gyronomics – Ο Δείκτης του Πιτόγυρου: μια διαφορετική προσέγγιση στην εξέλιξη της αγοραστικής δύναμης στην Ελλάδα, με μονάδα μέτρησης ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα προϊόντα της καθημερινότητάς μας.
Η ερώτηση είναι απλή: πόσα πιτόγυρα μπορούσε να αγοράσει κάποιος κάθε μήνα με τον καθαρό κατώτατο μισθό, από το 1985 μέχρι σήμερα;
Η απάντηση περιγράφει, με τον δικό της τρόπο, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες οικονομικής ιστορίας.
Το 1985, όταν η μέση τιμή ενός πιτόγυρου υπολογίζεται περίπου στις 60 δραχμές και ο καθαρός κατώτατος μισθός στις 28.889 δραχμές, η θεωρητική αγοραστική δύναμη αντιστοιχούσε σε 482 πιτόγυρα τον μήνα.
Διαβάστε Επίσης
Η κορυφαία επίδοση της σειράς καταγράφεται το 1998. Εκείνη τη χρονιά, ο δείκτης φτάνει τα 597 πιτόγυρα τον μήνα.
Και κάπου εκεί αρχίζει η υποχώρηση.
Το 2012, στη βαθιά περίοδο της οικονομικής κρίσης, ο αριθμός έχει πέσει στα 316 πιτόγυρα. Το 2020 περιορίζεται στα 223, ενώ το 2025 φτάνει μόλις στα 161.
Για το 2026, με καθαρό κατώτατο μισθό περίπου 792 ευρώ και εκτιμώμενη μέση τιμή πιτόγυρου στα 4,81 ευρώ, ο δείκτης εμφανίζει μια μικρή βελτίωση: 165 πιτόγυρα τον μήνα.
Προφανώς, κανείς δεν πληρώνεται για να μετατρέπει ολόκληρο τον μισθό του σε σουβλάκια. Ούτε το Gyronomics φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τους επίσημους οικονομικούς δείκτες.
Η αξία του βρίσκεται αλλού.
Η ίδια η πλατφόρμα διαχωρίζει τα στοιχεία που προέρχονται από τεκμηριωμένες πηγές από εκείνα που έχουν υπολογιστεί μέσω αναγωγών με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Σε αυτή τη δεύτερη κατηγορία ανήκει, μεταξύ άλλων, και η εκτιμώμενη τιμή για το 2026.
Άρα, ο "Δείκτης του Πιτόγυρου" δεν είναι κάποιο νέο εργαλείο οικονομικής επιστήμης. Είναι περισσότερο ένας έξυπνος τρόπος να μεταφραστούν αριθμοί που συχνά μοιάζουν αφηρημένοι σε κάτι απολύτως κατανοητό.
Και το πιτόγυρο είναι ίσως το ιδανικό προϊόν γι’ αυτό.
Για δεκαετίες αποτέλεσε μία από τις πιο σταθερές αναφορές του ελληνικού street food. Είναι το γρήγορο φαγητό που αγοράζει ο μαθητής, ο φοιτητής, ο εργαζόμενος μετά τη δουλειά, η παρέα μετά την έξοδο. Κυρίως, όμως, είναι ένα προϊόν του οποίου την τιμή πολλοί θυμούνται σχεδόν ενστικτωδώς.
"Κάποτε έκανε 200 δραχμές". Μετά έγινε δύο ευρώ. Αργότερα τρία. Σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις, η τιμή του πλησιάζει ή ξεπερνά τα πέντε ευρώ.
Αυτός είναι και ο λόγος που η σύγκριση λειτουργεί τόσο καλά. Το ποσοστό του πληθωρισμού μπορεί να χρειάζεται εξήγηση. Οι μεταβολές του πραγματικού εισοδήματος ακόμη περισσότερη. Η τιμή ενός πιτόγυρου, αντίθετα, γίνεται αμέσως αντιληπτή.
Το εντυπωσιακό στοιχείο δεν είναι μόνο ότι το ίδιο προϊόν έγινε ακριβότερο. Είναι ότι, σύμφωνα με τον συγκεκριμένο δείκτη, ο κατώτατος μισθός αγοράζει σήμερα πολύ λιγότερα πιτόγυρα απ’ ό,τι πριν από 20 ή 30 χρόνια.
Και κάπως έτσι, ένα από τα πιο καθημερινά φαγητά της Ελλάδας μετατρέπεται σε έναν απρόσμενα εύγλωττο καθρέφτη της οικονομίας.
Γιατί μερικές φορές, για να καταλάβεις πόσο έχει αλλάξει η αξία ενός μισθού, δεν χρειάζεται να κοιτάξεις έναν περίπλοκο πίνακα οικονομικών στοιχείων.
Αρκεί να αναρωτηθείς κάτι πολύ πιο απλό:
Πόσα πιτόγυρα αγοράζει σήμερα ο μισθός σου;
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
