Μια εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις. Ο παλιός κανόνας του φωτορεπορτάζ μοιάζει πιο επίκαιρος από ποτέ σε μια εποχή όπου το video content έχει γίνει η βασική πηγή ενημέρωσης για τεράστιο αριθμό ανθρώπων.
Αν σε αυτό προστεθεί και η έμφυτη ελκυστικότητα που έχει μια καταστροφή σε σύγκριση με μια καλή είδηση, γίνεται εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί ένας φυσικός κατακλυσμός μπορεί να καθηλώσει τόσο πολύ το κοινό.
Ακόμη κι όταν οι εικόνες που κυκλοφορούν είναι ψεύτικες, κατασκευασμένες ή ανακυκλωμένες από άλλες παρόμοιες καταστροφές και τη χρήση του AI.
Ένα κύμα παραπληροφόρησης με τη βοήθεια της AI
Το τελευταίο παράδειγμα σε μια ήδη πολύ μεγάλη λίστα είναι η πλημμύρα που έπληξε την περιοχή Rasuwa, στα σύνορα μεταξύ Νεπάλ και Θιβέτ, όπου ένα τεράστιο πλημμυρικό κύμα στις 26 Αυγούστου προκάλεσε περισσότερους από 1.000 νεκρούς και πάνω από 4.000 αγνοούμενους.
Οι αριθμοί παραμένουν προσωρινοί και συνεχίζουν να αυξάνονται, μεταξύ άλλων και εξαιτίας εργατών που έχουν εγκλωβιστεί σε ορυχεία και σήραγγες.
Την επόμενη ημέρα της τραγωδίας, όμως, ένα διαφορετικού είδους κύμα εξαπλώθηκε στα social media, δημιουργώντας ένα εκτεταμένο φαινόμενο παραπληροφόρησης γύρω από όσα είχαν συμβεί.
Διαβάστε Επίσης
Και αυτή τη φορά, βασικός επιταχυντής ήταν η γενετική τεχνητή νοημοσύνη, η οποία επιτρέπει πλέον ακόμη και σε ανθρώπους χωρίς ιδιαίτερη τεχνολογική εξοικείωση να δημιουργούν μέσα σε λίγα λεπτά videos σχεδόν οποιουδήποτε είδους.
Ακόμη και εντελώς κατασκευασμένα.
Παλαιότερες καταστροφές, τραγωδίες που συνέβησαν σε άλλα μέρη και ολιγόλεπτα ή ολιγόδευτερα videos δημιουργημένα με AI άρχισαν να ανακυκλώνονται αρχικά μεταξύ τοπικών χρηστών και στη συνέχεια εξαπλώθηκαν παντού.
Τα algorithms έκαναν τα υπόλοιπα, προωθώντας περιεχόμενο με υψηλή δημοτικότητα, πολλά σχόλια και έντονες αντιδράσεις.
Σε μια προσπάθεια να περιορίσει το φαινόμενο, η κυβέρνηση του Νεπάλ ζήτησε από τη Meta και το TikTok να αφαιρέσουν clips που είχαν δημιουργηθεί με AI.
Το πρόβλημα είναι ότι, κατά μέσο όρο, οι πλατφόρμες χρειάζονται 24 έως 48 ώρες για να το κάνουν.
Ένα τεράστιο χρονικό διάστημα, αν αναλογιστεί κανείς την ταχύτητα με την οποία το ίδιο περιεχόμενο εξαπλώνεται μέσω των κοινοποιήσεων και των αλγορίθμων, ξεπερνώντας γεωγραφικά και χρονικά σύνορα και καταλήγοντας να γίνεται η "εικόνα-σύμβολο" μιας τραγωδίας.
Οι συνέπειες της παραπληροφόρησης
Όπως περίπου συμβαίνει στη μάχη ανάμεσα στο doping και το antidoping, το να πιστεύει κανείς ότι το πρόβλημα μπορεί να λυθεί απλώς μπλοκάροντας το περιεχόμενο είναι μάλλον ουτοπικό, τουλάχιστον με τα σημερινά συστήματα επαλήθευσης που χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες.
Ακόμη κι αν ληφθεί υπόψη η ειδική παρέμβαση που ζήτησε η αρμόδια αρχή τηλεπικοινωνιών του Νεπάλ από τα μεγαλύτερα social media.
Οι πλατφόρμες καλούνται καθημερινά να ελέγχουν έναν τεράστιο όγκο εικόνων και videos σε παγκόσμια κλίμακα.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος, αρκεί να αναφερθεί ότι ορισμένα videos που σχετίζονταν με την καταστροφή στο Νεπάλ ξεπέρασαν τις 7,2 εκατομμύρια προβολές — αριθμός που είχε ήδη καταγραφεί την 1η Σεπτεμβρίου και, φυσικά, στο διαδίκτυο συνεχίζει να αυξάνεται.
Και μαζί με τις προβολές αυξάνεται και η δυνατότητα των δημιουργών τους να κερδίζουν χρήματα από την επιτυχία τους.
Η πρόσφατη εμπειρία δείχνει ότι ελάχιστοι από όσους βλέπουν, σχολιάζουν ή κοινοποιούν ένα τέτοιο περιεχόμενο γνωρίζουν ότι έχουν μπροστά τους ένα παραποιημένο clip.
Στην περίπτωση αυτή, αρκετοί fact-checkers εντόπισαν το watermark SynthID της Google, στοιχείο που επιβεβαίωνε ότι η συγκεκριμένη ακολουθία εικόνων είχε δημιουργηθεί τεχνητά.
Πέρα από το ότι δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τη δουλειά των σωστικών συνεργείων και αποπροσανατολίζουν οικογένειες που αναζητούν απελπισμένα αγνοούμενους συγγενείς, αυτά τα videos ενισχύουν τον φόβο και την απόγνωση.
Συχνά απεικονίζουν τραυματισμένους ανθρώπους ή άψυχα σώματα χωρίς καμία προειδοποίηση πριν από την προβολή τους και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η επίδραση που μπορεί να έχουν πάνω στα πραγματικά θύματα μιας τραγωδίας.
Στην περίπτωση του Νεπάλ, το τοπικό Συμβούλιο Τύπου, ο φορέας που εποπτεύει τα media της χώρας, ανακοίνωσε ότι μέσα στις πρώτες τέσσερις ημέρες μετά την πλημμύρα ζήτησε από 72 χρήστες να αφαιρέσουν ακατάλληλο περιεχόμενο.
Η αναζήτηση της virality πάνω στις τραγωδίες
Η διάδοση ψευδών πληροφοριών κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών δεν είναι κάτι καινούργιο στη δημοσιογραφία.
Ωστόσο, η ευκολία χρήσης των ψηφιακών εργαλείων και οι δυνατότητες της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης έχουν δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο παραπληροφόρησης, πολύ δυσκολότερο να αντιμετωπιστεί.
Υπάρχει και μια δεύτερη συνέπεια.
Όταν ψεύτικο περιεχόμενο γίνεται viral επειδή θεωρείται αληθινό, δημιουργείται ένα ενημερωτικό περιβάλλον όπου κυριαρχεί η αμφιβολία.
Και έτσι, ακόμη και αυθεντικά videos κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν ψεύτικα ή παραποιημένα.
"Κάποιοι δημοσιεύουν αυτού του είδους το υλικό για να συγκεντρώσουν προβολές, ενώ άλλοι παρακινούνται από την επιθυμία να γίνουν viral", δήλωσε στο Inquirer ο πρόεδρος του Συμβουλίου Τύπου του Νεπάλ, Umesh Shrestha.
"Σε περιόδους κρίσης, η δημόσια προσοχή συγκεντρώνεται έντονα σε ένα συγκεκριμένο γεγονός, δημιουργώντας πολύ ισχυρές συναισθηματικές αντιδράσεις. Οι άνθρωποι αρχίζουν να κάνουν like, να σχολιάζουν και να κοινοποιούν αναρτήσεις χωρίς να ελέγχουν αν είναι αυθεντικές".
Τρεις τρόποι για να ελέγξεις αν ένα video είναι αληθινό
Για να περιοριστεί αυτή η νέα μορφή παραπληροφόρησης, μπορεί να βοηθήσει ο σύντομος οδηγός του BBC Verify, της μονάδας fact-checking του BBC, ο οποίος βασίζεται σε τρία βασικά σημεία.
Το πρώτο αφορά τη διάρκεια των videos.
Τα clips που δημιουργούνται με AI έχουν συχνά διάρκεια από δέκα έως είκοσι δευτερόλεπτα. Για να δημιουργηθεί μεγαλύτερο video, απαιτείται συνήθως ένωση διαφορετικών clips, κάτι που πολλές φορές αφήνει πίσω του απότομες μεταβάσεις και ξαφνικές αλλαγές σκηνής.
Το δεύτερο στοιχείο είναι η συνέχεια της εικόνας.
Αντικείμενα και άνθρωποι μπορεί να εμφανίζονται ή να εξαφανίζονται από το ένα καρέ στο άλλο με αφύσικο τρόπο, πέρα φυσικά από όσα θα μπορούσαν να εξηγηθούν από το ίδιο το τραγικό γεγονός.
Τέλος, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη μορφή και την κίνηση των αντικειμένων που εμφανίζονται στην εικόνα.
Σε αρκετές περιπτώσεις, τα αντικείμενα παίρνουν αφύσικα σχήματα ή ακολουθούν διαδρομές που δεν συμβαδίζουν με τις δυνάμεις που υποτίθεται ότι δέχονται.
Σε αρκετά από τα clips που κυκλοφόρησαν για το Νεπάλ, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσαν οι κινήσεις μοτοσικλετών που υποτίθεται ότι παρασύρονταν από το νερό.
Σε κανονική ταχύτητα η παραφωνία δύσκολα γίνεται αντιληπτή.
Αν όμως το video επιβραδυνθεί, η τεχνητή φύση της κίνησης γίνεται πολύ πιο εμφανής.
Με πληροφορίες του Esquire Italy
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
