Μπαίνεις στο Instagram και βλέπεις έναν γνωστό σου να ταξιδεύει στην Ιαπωνία. Ένας παλιός συμφοιτητής σου μόλις πήρε προαγωγή. Κάποιος άλλος αγόρασε σπίτι, τρέχει μαραθώνιο, έχει καλύτερο σώμα ή φαίνεται να ζει μια ζωή στην οποία όλα έχουν μπει μυστηριωδώς στη σωστή θέση. Και χωρίς καν να το καταλάβεις, αρχίζει η σύγκριση.
"Εγώ πού βρίσκομαι;"
Το παράξενο είναι ότι μπορεί μέχρι εκείνη τη στιγμή να ήσουν απολύτως ικανοποιημένος με τη ζωή σου. Χρειάστηκαν μερικά δευτερόλεπτα κοιτάζοντας τη ζωή κάποιου άλλου για να αρχίσεις να αμφισβητείς τη δική σου.
Η σύγκριση είναι ανθρώπινη
Η τάση να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη ανασφάλειας. Είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους προσπαθούμε να καταλάβουμε τη θέση μας στον κόσμο.
Στην ψυχολογία, η θεωρία της κοινωνικής σύγκρισης υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι αξιολογούν συχνά τις ικανότητες, τις απόψεις και την πρόοδό τους χρησιμοποιώντας τους άλλους ως σημείο αναφοράς. Με απλά λόγια, δεν είναι πάντα εύκολο να γνωρίζεις αν "τα πηγαίνεις καλά" χωρίς κάποιο μέτρο σύγκρισης. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτός ο μηχανισμός παύει να λειτουργεί ως πληροφορία και μετατρέπεται σε μόνιμη αξιολόγηση της αξίας σου.
Και σήμερα έχουμε περισσότερα σημεία σύγκρισης από οποιαδήποτε προηγούμενη γενιά. Παλαιότερα συγκρινόσουν κυρίως με ανθρώπους του άμεσου περιβάλλοντός σου. Σήμερα, μέσα σε δέκα λεπτά στο κινητό σου, μπορείς να συγκρίνεις το σώμα σου με έναν fitness influencer, την καριέρα σου με έναν 30χρονο επιχειρηματία, το σπίτι σου με ένα αρχιτεκτονικό account και τη σχέση σου με ένα ζευγάρι που βρίσκεται διακοπές στις Μαλδίβες.
Μόνο που υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα. Συγκρίνεις ολόκληρη τη ζωή σου με επιλεγμένες στιγμές από τη ζωή των άλλων.
Βλέπεις το αποτέλεσμα, όχι το παρασκήνιο
Όταν κάποιος ανακοινώνει μια επαγγελματική επιτυχία, βλέπεις την επιτυχία. Δεν βλέπεις απαραίτητα τις αποτυχίες που προηγήθηκαν. Όταν βλέπεις ένα εντυπωσιακό σώμα, δεν γνωρίζεις πόσα χρόνια προπόνησης χρειάστηκαν. Όταν βλέπεις μια φαινομενικά τέλεια σχέση, δεν βρίσκεσαι μέσα στο σπίτι της.
Το μυαλό όμως συμπληρώνει τα κενά. Και συνήθως τα συμπληρώνει υπέρ του άλλου. Έτσι δημιουργείται μια άνιση σύγκριση. Tα δικά σου προβλήματα απέναντι στα επιτεύγματα κάποιου άλλου. Οι δικές σου αμφιβολίες απέναντι στην εικόνα που εκείνος επιλέγει να δείξει.
Διαβάστε Επίσης
Πότε η σύγκριση μπορεί να σου κάνει καλό
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να σταματήσεις εντελώς να συγκρίνεσαι. Ίσως χρειάζεται να αλλάξεις τον τρόπο με τον οποίο το κάνεις.
Αντί το "εκείνος τα κατάφερε κι εγώ όχι" να γίνεται απόδειξη προσωπικής αποτυχίας, μπορεί να μετατραπεί σε ερώτηση: "Τι έκανε διαφορετικά; Υπάρχει κάτι που μπορώ να μάθω; Είναι κάτι που πραγματικά θέλω ή απλώς ζηλεύω την εικόνα του;". Υπάρχει όμως και μια ακόμη πιο χρήσιμη σύγκριση. Εσύ με τον παλιότερο εαυτό σου.
Είσαι καλύτερος σε κάτι από ό,τι ήσουν πριν από έναν χρόνο; Έμαθες κάτι; Έβαλες ένα όριο που παλιότερα δεν μπορούσες; Βελτίωσες το σώμα σου, τη δουλειά σου, τις σχέσεις σου ή απλώς τον τρόπο που αντιμετωπίζεις μια δύσκολη κατάσταση;
Γιατί πάντοτε θα υπάρχει κάποιος πιο πλούσιος, πιο γυμνασμένος, πιο επιτυχημένος ή πιο δημοφιλής.
Αν όμως το μοναδικό σου μέτρο είναι οι άλλοι, ο τερματισμός μετακινείται συνεχώς.
Και τελικά ίσως το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι "είμαι καλύτερος από εκείνον;".
Είναι "είμαι πιο κοντά στον άνθρωπο που θέλω να γίνω;"
