Ο Έλον Μασκ βρίσκεται πλέον στο στόχαστρο των Δημοκρατικών, μετά την επικράτησή τους στις ενδιάμεσες εκλογές και την ανάληψη του ελέγχου του Κογκρέσου, αλλά και της πολιτικής ηγεσίας του Τέξας. Η εξέλιξη αυτή έρχεται παρά το γεγονός ότι ο επικεφαλής της Tesla δαπάνησε περισσότερα από 450 εκατ. δολάρια κατά την προεκλογική περίοδο, επιδιώκοντας να αποτρέψει ένα τέτοιο αποτέλεσμα.
Οι νέοι πολιτικοί συσχετισμοί ενδέχεται να οδηγήσουν σε σειρά ερευνών για τον πλουσιότερο άνθρωπο του κόσμου, με πιθανές νομικές συνέπειες για τον ίδιο και επιπτώσεις στην περιουσία του.
Στο στόχαστρο των Δημοκρατικών το επιχειρηματικό και πολιτικό αποτύπωμα του Μασκ
Η ανάληψη του ελέγχου του Κογκρέσου δίνει στους Δημοκρατικούς τη δυνατότητα να εκδίδουν κλητεύσεις, να ξεκινούν έρευνες και να διοργανώνουν ακροάσεις, με τον Μασκ να αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους τους.
Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στον ρόλο του στο υπουργείο Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας (Department of Government Efficiency – DOGE), μέσω του οποίου προώθησε εκτεταμένες περικοπές στις κρατικές δαπάνες και στη λειτουργία ομοσπονδιακών υπηρεσιών.
"Ο Έλον Μασκ κρατούσε ένα αλυσοπρίονο πάνω στη σκηνή και γελούσε ενώ απέλυε δημόσιους υπαλλήλους και διέλυε υπηρεσίες από τις οποίες εξαρτώνται οι Αμερικανοί [...] Πρέπει να λογοδοτήσει ενόρκως", δήλωσε τη Δευτέρα ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζέιμς Γουόκσο, από τη Βιρτζίνια.
Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί έχουν ήδη στείλει επιστολές στον Μασκ, ζητώντας διευκρινίσεις για τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες περιόρισε την πρόσβαση της Ουκρανίας στην υπηρεσία του δορυφορικού διαδικτύου Starlink, όπως μετέδωσε το CNN. Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης τα δισεκατομμύρια δολάρια σε κρατικές συμβάσεις που έχουν εξασφαλίσει οι εταιρείες του από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, καθώς και το ενδεχόμενο να υπήρξε κατάχρηση εξουσίας ή σύγκρουση συμφερόντων.
Διαβάστε Επίσης
Η εκλογική ανατροπή στο Τέξας ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω τη θέση του, καθώς εκεί εδρεύουν σημαντικές επιχειρήσεις του επιχειρηματικού του ομίλου. Η νέα κυβερνήτρια της πολιτείας, Τζίνα Ινοχόσα, έχει ασκήσει επανειλημμένα κριτική στον δισεκατομμυριούχο, ενώ ο νέος γενικός εισαγγελέας, Νέιθαν Τζόνσον, δήλωσε στο NBC News ότι προτίθεται να διερευνήσει τις δραστηριότητές του.
Οι εξελίξεις αυτές θα μπορούσαν να επηρεάσουν άμεσα τις επιχειρήσεις του Μασκ και, κατ' επέκταση, την καθαρή του περιουσία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αξία των μετοχών του. Ενδεχόμενη αυστηροποίηση της νομοθεσίας και νέοι περιορισμοί στην κατασκευή data centers, που αποτελούν κρίσιμη υποδομή για τα σχέδια ανάπτυξης της SpaceX, θα μπορούσαν να ανακόψουν την αναπτυξιακή δυναμική του ομίλου, σύμφωνα με το Reuters.
Ο ίδιος ο Μασκ δεν έχει κάνει εκτενείς δηλώσεις μετά το εκλογικό αποτέλεσμα, περιοριζόμενος να αστειευτεί ότι "τα διαστημικά λέιζερ μου για την παρέμβαση στις εκλογές δεν λειτούργησαν αυτήν τη φορά".
Ωστόσο, στο παρελθόν έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει σε όσους πολιτικούς κινηθούν εναντίον του. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 21 Οκτωβρίου, έγραψε: "Όσοι επιλέγουν να τα βάλουν μαζί μου θα πρέπει να καταλάβουν ότι θα ανακαλύψω ποιοι πραγματικά κινούν τα νήματα και θα στραφώ εναντίον τους".
Θα παρέμβει ο Τραμπ για να προστατεύσει τον Μασκ;
Ένα από τα βασικά ερωτήματα είναι εάν ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιχειρήσει να προστατεύσει τον Μασκ σε περίπτωση που βρεθεί αντιμέτωπος με νομικές έρευνες από τους Δημοκρατικούς.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος αποκατέστησε τις σχέσεις του με τον δισεκατομμυριούχο μετά τη ρήξη που είχαν πέρυσι, δήλωσε τη Δευτέρα, σε εμφάνισή του στο podcast "Pod Force One", ότι θα εξέταζε ακόμη και το ενδεχόμενο να του απονείμει προληπτικά χάρη, εφόσον οι Δημοκρατικοί αναλάμβαναν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
"Θα πρέπει να τους προστατεύσουμε", ανέφερε ο Τραμπ, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το ενδεχόμενο να απονείμει χάρη στον Μασκ και σε στελέχη της κυβέρνησής του. Πρόσθεσε ότι, εάν χρειαζόταν να προσφέρει νομική προστασία σε κάποιον, θα το έκανε "χωρίς καν να το σκεφτεί".
Ωστόσο, μια προεδρική χάρη θα κάλυπτε αποκλειστικά ομοσπονδιακά αδικήματα. Αυτό σημαίνει ότι ο Μασκ θα εξακολουθούσε να μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με έρευνες για πιθανές παραβάσεις της νομοθεσίας του Τέξας ή άλλων πολιτειών.
Η περιουσία του Μασκ υποχωρεί κατά 114,5 δισ. δολάρια μετά τις εκλογές
Σύμφωνα με την αποτίμηση του Forbes, η καθαρή περιουσία του Έλον Μασκ ανερχόταν στα 796,4 δισ. δολάρια την περασμένη Πέμπτη, ποσό που τον διατηρεί στην Νο 1 της παγκόσμιας κατάταξης των πλουσιότερων ανθρώπων.
Η περιουσία του είναι συνδεδεμένη κυρίως με τις συμμετοχές του στις SpaceX και Tesla και μεταβάλλεται ανάλογα με την πορεία των μετοχών των δύο εταιρειών. Αν και έχει ξεπεράσει επανειλημμένα το όριο του 1 τρισ. δολαρίων, μετά την κατάκτηση του τίτλου του πρώτου τρισεκατομμυριούχου στον κόσμο τον Ιούνιο, η πρόσφατη υποχώρηση των μετοχών έχει ανακόψει αυτή την πορεία.
Οι ενδιάμεσες εκλογές επιτάχυναν τις απώλειες. Το πρωί της Τετάρτης, μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, η περιουσία του μειώθηκε κατά 34,5 δισ. δολάρια, ενώ την Πέμπτη ακολούθησε νέα βουτιά περίπου 80 δισ. δολαρίων, σε μία από τις χειρότερες ημερήσιες επιδόσεις στην ιστορία της περιουσίας του.
Η υποχώρηση αποδίδεται στην πτώση των μετοχών της Tesla και της SpaceX, αλλά και των εταιρειών ημιαγωγών, οι οποίες ενδέχεται να επηρεαστούν από πιθανή επιβράδυνση των επενδύσεων στην κατασκευή data centers. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι απώλειες αυτές καταγράφηκαν παρά την άνοδο του Dow Jones κατά περισσότερες από 1.500 μονάδες την Τετάρτη και τα κέρδη άλλων τεχνολογικών κολοσσών, όπως η Amazon, η Alphabet και η Apple.
Με δεδομένο ότι το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του Μασκ συνδέεται με την αποτίμηση των εταιρειών του, οποιαδήποτε προσπάθεια των Δημοκρατικών να ενισχύσουν την εποπτεία ή να διερευνήσουν πιθανές νομικές παραβάσεις σε Tesla και SpaceX θα μπορούσε να έχει άμεσο αντίκτυπο στον πλούτο του. Το ίδιο ισχύει και για ενδεχόμενους περιορισμούς στην ανάπτυξη των data centers, που θα μπορούσαν να ανακόψουν τα σχέδια επέκτασης της SpaceX.
DOGE: Στο μικροσκόπιο οι περικοπές και η διαχείριση προσωπικών δεδομένων
Μία από τις πρώτες προτεραιότητες των Δημοκρατικών αναμένεται να είναι η διερεύνηση του ρόλου του Μασκ στο DOGE.
Η πρωτοβουλία περικοπής κρατικών δαπανών, κατά τους πρώτους μήνες της δεύτερης θητείας Τραμπ, οδήγησε στην αποδυνάμωση της αμερικανικής Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης (USAID) και άλλων ομοσπονδιακών υπηρεσιών, σε μαζικές απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, αλλά και σε σοβαρές ανησυχίες για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των Αμερικανών.
Ερωτήματα είχαν προκύψει και για τον βαθμό εμπλοκής του ίδιου του Μασκ, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ δεν είχε αποσαφηνίσει πλήρως ούτε τον ρόλο του ούτε το ποιος είχε την ευθύνη διοίκησης της υπηρεσίας κατά τη λειτουργία της, εντείνοντας τις ανησυχίες για έλλειψη διαφάνειας.
Σύμφωνα με το Politico, αρκετές κοινοβουλευτικές επιτροπές θα μπορούσαν να αναλάβουν τη διερεύνηση της υπόθεσης.
Η Σάρα Γκερέρο, εκπρόσωπος του Ρόμπερτ Γκαρσία, του Δημοκρατικού βουλευτή από την Καλιφόρνια που αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής, δήλωσε στο Politico: "Έχουμε σίγουρα πολλά ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο του Έλον Μασκ στο DOGE και είναι κάτι που σκοπεύουμε να διερευνήσουμε".
Από την πλευρά του, ο Γκρέγκορι Μικς, Δημοκρατικός βουλευτής από τη Νέα Υόρκη και επικεφαλής της μειοψηφίας στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, ζήτησε "πλήρη απολογισμό της ζημιάς που προκάλεσαν ο κ. Μασκ και το DOGE", δεσμευόμενος ότι η επιτροπή του "δεν θα επιτρέψει σε κανέναν να παρεμποδίσει την άσκηση του εποπτικού της έργου".
Οι κρατικές συμβάσεις δισεκατομμυρίων και τα πιθανά ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων
Στο επίκεντρο των ερευνών αναμένεται να βρεθούν και οι συμβάσεις που έχουν εξασφαλίσει οι εταιρείες του Μασκ από την αμερικανική κυβέρνηση.
Σύμφωνα με ανάλυση του οργανισμού ελέγχου Democracy Defenders Fund, ο οποίος πρόσκειται στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο, οι επιχειρήσεις του Μασκ εξασφάλισαν κρατικές συμβάσεις ύψους 6,3 δισ. δολαρίων κατά τη διάρκεια της θητείας του στο DOGE, ενώ μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση έχουν λάβει επιπλέον συμβάσεις τουλάχιστον 10 δισ. δολαρίων.
Οι Δημοκρατικοί αναμένεται να εξετάσουν κατά πόσο ο Μασκ αξιοποίησε τη θέση του στην κυβέρνηση ή τις διασυνδέσεις του με την κυβέρνηση Τραμπ προς όφελος των επιχειρηματικών του συμφερόντων, όπως αναφέρει το NPR. Η χρήση δημόσιου αξιώματος για την εξυπηρέτηση των ιδιωτικών επιχειρήσεων του ίδιου του αξιωματούχου θα συνιστούσε παράνομη πρακτική.
"Η SpaceX είναι ένας μεγάλος ανάδοχος του Δημοσίου και λαμβάνει πολλά χρήματα από τη NASA και το Yπουργείο Άμυνας", δήλωσε στο NPR ο Ρίτσαρντ Πέιντερ, πρώην νομικός σύμβουλος δεοντολογίας του Λευκού Οίκου. "Εάν ο [Μασκ] παρενέβη σε οτιδήποτε γνώριζε ότι θα είχε αντίκτυπο στη SpaceX, θα είχε διαπράξει έγκλημα".
Παράλληλα, πιθανό πεδίο διερεύνησης αποτελούν και οι επαφές του Μασκ με ξένες κυβερνήσεις. Δημοκρατικοί βουλευτές έχουν εκφράσει ερωτήματα για τις πληροφορίες σχετικά με τον περιορισμό της πρόσβασης της Ουκρανίας στο Starlink, αλλά και για τις επικοινωνίες του με τη ρωσική κυβέρνηση.
"Πώς είναι δυνατόν ο Μασκ να μπορεί να διαταράσσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις ενός συμμάχου των ΗΠΑ όποτε το επιλέγει, να διατηρεί απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με το Κρεμλίνο και να μην αντιμετωπίζει καμία λογοδοσία απέναντι στον αμερικανικό λαό ή την κυβέρνηση των ΗΠΑ;", έγραψε στην πλατφόρμα X την 1η Νοεμβρίου ο Δημοκρατικός βουλευτής Μάικ Λέβιν, από την Καλιφόρνια.
Ο ίδιος ζήτησε απαντήσεις για το περιεχόμενο των συνομιλιών του Μασκ με Ρώσους αξιωματούχους, για το ενδεχόμενο να σχετίζονταν με τις διακοπές πρόσβασης στο Starlink, αλλά και για το τι γνώριζε σχετικά η κυβέρνηση Τραμπ.
Στο στόχαστρο και Tesla, SpaceX, xAI και X
Οι έρευνες των Δημοκρατικών δεν αναμένεται να περιοριστούν στη θητεία του Μασκ στο DOGE και στις κρατικές συμβάσεις. Στο μικροσκόπιο θα μπορούσαν να μπουν ευρύτερα οι επιχειρηματικές του δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των εταιρειών τεχνολογίας και τεχνητής νοημοσύνης.
Στον όμιλο του Μασκ περιλαμβάνονται η Tesla και η SpaceX, στην οποία ανήκουν η xAI, η εταιρεία πίσω από το chatbot Grok, καθώς και η πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X.
"Θα χρειαστεί να φυτέψουν νέα δάση για να καλύψουν το χαρτί που θα χρησιμοποιήσουμε για όλες τις κλητεύσεις που θα εκδώσουμε", έγραψε την προηγούμενη Τρίτη ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Εντ Μάρκι, από τη Μασαχουσέτη, απαντώντας σε ανάρτηση σχετικά με τα στελέχη των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών.
Ήδη, Δημοκρατικοί στη Βουλή έχουν εξετάσει ζητήματα που αφορούν το σεξουαλικό περιεχόμενο το οποίο δημιουργείται και διακινείται μέσω του Grok, ενώ έχουν καταθέσει νομοθετικές προτάσεις για την αντιμετώπιση καταγγελλόμενων προβλημάτων ασφάλειας στα οχήματα της Tesla.
Επιπλέον, ενδεχόμενη συγχώνευση της Tesla με τη SpaceX, την οποία έχει αφήσει ανοιχτή ο Μασκ, θα μπορούσε να συναντήσει πολιτικά και νομοθετικά εμπόδια. Σύμφωνα με τους New York Times, οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν επίσης να προωθήσουν νομοθετικές παρεμβάσεις σε τομείς κρίσιμους για τις επιχειρήσεις του, όπως τα data centers, τα ηλεκτρικά οχήματα και η τεχνητή νοημοσύνη.
Πώς μπορεί να επηρεάσει τον Μασκ η νέα πολιτική ηγεσία του Τέξας
Η πολιτική αλλαγή στο Τέξας ενδέχεται να αποδειχθεί εξίσου σημαντική για τον Μασκ με την αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο.
Ο επιχειρηματίας έχει μεταφέρει μεγάλο μέρος της επιχειρηματικής του δραστηριότητας στην πολιτεία, προσελκυόμενος από το φιλικό προς τις επιχειρήσεις πολιτικό περιβάλλον και την κυριαρχία των Ρεπουμπλικανών, που μέχρι σήμερα επέτρεπαν στις εταιρείες του να λειτουργούν με περιορισμένη πολιτική και ρυθμιστική πίεση.
Η επικράτηση των Δημοκρατικών στις κορυφαίες πολιτειακές εκλογές και στη Βουλή του Τέξας ενδέχεται να αλλάξει τα δεδομένα.
Ο νέος γενικός εισαγγελέας, Νέιθαν Τζόνσον, δήλωσε στο NBC News ότι ο Μασκ έχει "επιδείξει ενδιαφέρον για την πρακτική του pay-to-play", προσθέτοντας ότι "έχει δείξει ενδιαφέρον να ασκεί έλεγχο στη δημόσια εξουσία μέσω του προσωπικού του πλούτου και των εμπορικών του συμφερόντων".
Η νέα κυβερνήτρια, Τζίνα Ινοχόσα, έχει επίσης ασκήσει επανειλημμένα κριτική στον δισεκατομμυριούχο. Μάλιστα, είχε προσφύγει δικαστικά κατά του πολιτικού της αντιπάλου και απερχόμενου κυβερνήτη, Γκρεγκ Άμποτ, διεκδικώντας πρόσβαση στην ηλεκτρονική αλληλογραφία του με τον Μασκ.
Ο Άμποτ είχε αρνηθεί επί μακρόν να δημοσιοποιήσει τα μηνύματα χωρίς περικοπές, υποστηρίζοντας ότι περιλαμβάνουν "πληροφορίες προσωπικού και ευαίσθητου χαρακτήρα" και, ως εκ τούτου, δεν υπόκεινται σε υποχρέωση δημοσιοποίησης βάσει της πολιτειακής νομοθεσίας. Η Ινοχόσα και άλλοι Δημοκρατικοί, αντίθετα, υποστήριζαν ότι η πρόσβαση στην αλληλογραφία είναι απαραίτητη για να αποσαφηνιστεί η έκταση της επιρροής του Μασκ στην πολιτεία.
Με την ανάληψη των καθηκόντων της, η νέα κυβερνήτρια θα έχει πλέον μεγαλύτερη δυνατότητα να διερευνήσει τις σχέσεις αυτές, αλλά και να επανεξετάσει τα προνόμια και τις διευκολύνσεις που ενδέχεται να απολάμβαναν οι επιχειρήσεις του επί της προηγούμενης διοίκησης.
Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά την ανάπτυξη των data centers. Κατά την προεκλογική της εκστρατεία, η Ινοχόσα δεσμεύτηκε να αναστείλει όλα τα νέα έργα κατασκευής data centers στην πολιτεία, έως ότου το πολιτειακό κοινοβούλιο θεσπίσει νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για τη λειτουργία και την ανάπτυξή τους.
Μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να ανακόψει τα σχέδια επέκτασης του Μασκ. Η αύξηση της δυναμικότητας των data centers αποτελεί βασικό στοιχείο των σχεδίων της SpaceX για την ενίσχυση των εσόδων της, σύμφωνα με το Reuters.
Στα σχέδια της εταιρείας περιλαμβάνεται η δημιουργία data center στην περιοχή Μπόκα Τσίκα του Τέξας, ένα έργο στο οποίο η Ινοχόσα έχει εκφράσει την αντίθεσή της, καθώς και η κατασκευή μονάδας παραγωγής μικροτσίπ, επένδυσης άνω των 100 εκατ. δολαρίων, η οποία επίσης θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με νέους ρυθμιστικούς περιορισμούς.
Τέλος, η νέα πολιτική ηγεσία της πολιτείας θα μπορούσε να δημιουργήσει εμπόδια και σε μια πιθανή συγχώνευση της Tesla με τη SpaceX. Όπως επισημαίνουν οι New York Times, οι Δημοκρατικοί αναμένεται να έχουν τον έλεγχο του εφετείου της πολιτείας που εκδικάζει διαφορές οι οποίες παραπέμπονται από το Εμπορικό Δικαστήριο του Τέξας.
Για τον Μασκ, επομένως, η πολιτική αλλαγή στις ΗΠΑ δεν συνιστά απλώς μια κοινοβουλευτική ήττα για τον πολιτικό χώρο που στήριξε. Δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον εποπτείας και πιθανών ρυθμιστικών παρεμβάσεων, με δυνητικά σημαντικές συνέπειες τόσο για την επιχειρηματική του αυτοκρατορία όσο και για την προσωπική του περιουσία.
Με πληροφορίες του Forbes Greece
