Πόση πρωτεΐνη χρειάζεσαι για να μεγαλώνεις καλά

Μπορεί η πρωτεΐνη να επιταχύνει τη γήρανση; Τα ευρήματα, οι παρερμηνείες και ο ρόλος των μυών που δεν πρέπει να αγνοούμε.

Πρόσθεσε το esquire ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Πρωτεΐνη στο πρωινό, στο σνακ, στο ρόφημα μετά την προπόνηση. Αν παρακολουθείς έστω και λίγο τη συζήτηση γύρω από τη διατροφή, εύκολα σχηματίζεις την εντύπωση ότι κάθε γεύμα χρειάζεται μερικά γραμμάρια ακόμη. Τι συμβαίνει, όμως, όταν εμφανίζονται έρευνες που συνδέουν τον περιορισμό της με τη μακροζωία; Μήπως αυτό που βάζεις στο πιάτο σου για να δυναμώσεις σε κάνει τελικά να γερνάς γρηγορότερα;

Ο The Rock αποκάλυψε το παράξενο shake πρωτεΐνης για μετά την προπόνηση

Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αποδεικνύουν κάτι τέτοιο. Η σχέση της πρωτεΐνης με τη γήρανση είναι πιο σύνθετη και εξαρτάται από παράγοντες που συχνά χάνονται στους εντυπωσιακούς τίτλους, όπως την ηλικία, τη σωματική δραστηριότητα, την ποσότητα και την προέλευσή της.

Διαβάστε Επίσης

Αφορμή για τη συζήτηση αποτελεί ανασκόπηση των ερευνητών Bailey Knopf και Dudley Lamming σχετικά με τον περιορισμό της πρωτεΐνης και των αμινοξέων στη γήρανση. Πρόκειται για αξιολόγηση προηγούμενων ερευνών, όχι για νέο πείραμα που έδειξε ότι όσοι καταναλώνουν περισσότερη πρωτεΐνη γερνούν ταχύτερα.

Τα ευρήματα προέρχονται κυρίως από οργανισμούς όπως οι ζύμες, οι μύγες και τα τρωκτικά. Σε αυτά τα μοντέλα, η μείωση της πρωτεΐνης ή συγκεκριμένων απαραίτητων αμινοξέων, όπως η μεθειονίνη, η ισολευκίνη και η βαλίνη, μπορεί να βελτιώσει τον μεταβολισμό και να παρατείνει τη ζωή. Επομένως, ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύνθεση της πρωτεΐνης, πέρα από τη συνολική ποσότητά της.

Στον άνθρωπο, όμως, η εικόνα παραμένει ανοιχτή. Οι σχετικές παρεμβάσεις είναι συνήθως σύντομες και εξετάζουν μεταβολικούς δείκτες, όχι το πόσα χρόνια θα ζήσει κάποιος. Η βελτίωση ενός δείκτη μέσα σε λίγες εβδομάδες δεν ισοδυναμεί με αποδεδειγμένη παράταση ζωής.

Πρωτεΐνη
iStock Images

Γιατί οι μύες αλλάζουν τη συζήτηση

Στο επίκεντρο βρίσκεται το mTORC1, ένας κυτταρικός μηχανισμός που αντιλαμβάνεται τη διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών και υποστηρίζει την ανάπτυξη. Η περιορισμένη δραστηριότητά του μπορεί να ευνοήσει την αυτοφαγία, τη διαδικασία με την οποία τα κύτταρα απομακρύνουν και ανακυκλώνουν φθαρμένα συστατικά. Στην ίδια συζήτηση συμμετέχουν ο αισθητήρας έλλειψης αμινοξέων GCN2 και η ορμόνη FGF21, η οποία συνδέεται με μεταβολικές προσαρμογές στον περιορισμό πρωτεΐνης.

Υπάρχει, ωστόσο, μια κρίσιμη λεπτομέρεια: το mTORC1 βοηθά επίσης στην ανάπτυξη και τη διατήρηση των μυών. Η ενεργοποίησή του μετά την άσκηση και την πρόσληψη πρωτεΐνης δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη επιταχυνόμενης γήρανσης. 

Και οι μύες έχουν σημασία πολύ πέρα από την εμφάνιση. Στη μελέτη PURE, με σχεδόν 140.000 συμμετέχοντες στην ανάλυση, η χαμηλότερη δύναμη λαβής συνδέθηκε με υψηλότερη θνησιμότητα. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι περισσότερη πρωτεΐνη προσθέτει χρόνια ζωής, δείχνει όμως γιατί η μυϊκή λειτουργία δεν μπορεί να απουσιάζει από τη συζήτηση. 

ΜΥΕΣ

Η ηλικία και η πηγή κάνουν διαφορά

Μια συχνά αναφερόμενη μελέτη του 2014 αποτυπώνει αυτή την πολυπλοκότητα. Στους συμμετέχοντες ηλικίας 50–65 ετών, η υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης συσχετίστηκε με μεγαλύτερη συνολική θνησιμότητα και θνησιμότητα από καρκίνο. Στους άνω των 65, η συσχέτιση αντιστράφηκε.

Παράλληλα, οι δυσμενείς συσχετίσεις εξασθενούσαν ή εξαφανίζονταν όταν εξεταζόταν η φυτική πρωτεΐνη. Πρόκειται, πάντως, για παρατηρησιακά δεδομένα, καθώς καταγράφουν σχέσεις, χωρίς να αποδεικνύουν ότι η πρωτεΐνη ήταν η αιτία. Δεν δικαιολογούν ούτε την ενοχοποίηση κάθε ζωικής τροφής ούτε μια γενική οδηγία να περιορίσουν όλοι την πρόσληψή τους.

Πόση χρειάζεσαι τελικά

Για όσους κάνουν προπόνηση αντιστάσεων, μια μεγάλη μετα-ανάλυση 49 μελετών διαπίστωσε ότι η συμπληρωματική πρωτεΐνη ενίσχυε τα κέρδη σε μυϊκή μάζα και δύναμη. Πάνω από συνολική ημερήσια πρόσληψη περίπου 1,6 γραμμαρίων ανά κιλό σωματικού βάρους, δεν παρατηρήθηκε επιπλέον όφελος στην άλιπη μάζα κατά μέσο όρο. Για έναν άνθρωπο 80 κιλών, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 128 γραμμάρια από όλες τις πηγές μαζί. Δεν αποτελεί καθολικό όριο ή εξατομικευμένη συνταγή. 

Πρωτεΐνη σέικερ
iStock Images

Για τους μεγαλύτερους ενήλικες, η ομάδα ειδικών PROT-AGE προτείνει συνήθως 1–1,2 γραμμάρια ανά κιλό ημερησίως, με υψηλότερες ανάγκες σε ορισμένες περιπτώσεις άσκησης ή ασθένειας. Η σοβαρή νεφρική νόσος αποτελεί σημαντική εξαίρεση που απαιτεί εξατομίκευση.

Πρακτικά, όλα αυτά σημαίνουν ότι δεν πρέπει να φοβηθείς την πρωτεΐνη, αλλά ούτε να προσθέτεις μηχανικά άλλο ένα ρόφημα. Είναι να καλύπτεις τις ανάγκες σου και να συνδυάζεις τη διατροφή με κίνηση και ενδυνάμωση. Η υπόθεση ότι η υπερβολική πρόσληψη χωρίς άσκηση μπορεί να έχει μειονεκτήματα για τη μακροζωία παραμένει υπό διερεύνηση. Προς το παρόν, το "περισσότερο" δεν σημαίνει αυτομάτως "καλύτερο", όπως και το "λιγότερο" δεν αποτελεί συνταγή αντιγήρανσης.

Διαβάστε Επίσης