Ο αθλητισμός ως φάρμακο: Πώς η κίνηση προστατεύει αρθρώσεις, μύες και νου

* Γράφει ο Εμμανουήλ Μπριλάκης

Ο αθλητισμός παρουσιάζεται συχνά ως τρόπος βελτίωσης της φυσικής κατάστασης. Στην πράξη όμως, για τον σύγχρονο άνθρωπο, αποτελεί κάτι πιο βαθύ: μία από τις πιο αποτελεσματικές "θεραπείες" για την υγεία του μυοσκελετικού και του νευρομυϊκού συστήματος. Αυτό που βλέπουμε καθημερινά στα ιατρεία δεν είναι μόνο αθλητές με τραυματισμούς, αλλά και πολλούς περισσότερους ανθρώπους που δεν κινούνται αρκετά και αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα.

Κι εδώ ξεκινά η πραγματικότητα που συχνά αγνοούμε: το σώμα είναι φτιαγμένο για κίνηση. Όταν κινείται σωστά, λειτουργεί καλύτερα· όταν μένει στάσιμο, αρχίζει να φθείρεται. Στη σύγχρονη ζωή, όπου η εργασία γίνεται μπροστά σε οθόνες και οι ώρες σε καθιστή θέση πολλαπλασιάζονται, ο αθλητισμός λειτουργεί σαν αντίβαρο. Δεν χρειάζεται κανείς να είναι επαγγελματίας αθλητής για να δει οφέλη. Μερικές ώρες άσκησης την εβδομάδα αρκούν για να μειωθεί ο πόνος στη μέση, να αποφευχθούν οι τενοντίτιδες, να βελτιωθεί η στάση του σώματος και να αυξηθεί η λειτουργικότητα στις καθημερινές κινήσεις.

Γιατί ο αθλητισμός είναι το πιο ισχυρό εργαλείο υγείας.

Ένα συχνό παράδειγμα είναι το γόνατο. Πολλοί πιστεύουν ότι οι ασκήσεις με βάρη "καταστρέφουν" τις αρθρώσεις. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο: όταν ο μυϊκός ιστός γύρω από το γόνατο είναι ισχυρός, η άρθρωση φορτίζεται λιγότερο και αντέχει περισσότερο. Το ίδιο ισχύει και για τον ώμο, όπου η ενδυνάμωση της ωμοπλάτης λειτουργεί ως φυσικός μηχανισμός προστασίας των τενόντων. Η δυνατή μυϊκή βάση λειτουργεί σαν ζώνη ασφαλείας, απορροφώντας φορτία που αλλιώς θα κατέληγαν στα οστά, στους χόνδρους και στους τένοντες.

Η άσκηση όμως δεν προστατεύει μόνο το σώμα — προστατεύει και το μυαλό. Πλήθος μελετών δείχνει ότι η συστηματική φυσική δραστηριότητα λειτουργεί ως φυσικό αντικαταθλιπτικό, μειώνει το άγχος και βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου. Για όποιον έχει πολυάσχολη καθημερινότητα, η άσκηση δεν είναι πολυτέλεια· είναι εργαλείο ισορροπίας.

Στον χώρο της αθλητικής ορθοπαιδικής, βλέπουμε συχνά ότι οι ενήλικες ξεκινούν άσκηση με ενθουσιασμό αλλά χωρίς καθοδήγηση. Το σώμα τους, όμως, έχει μείνει αδρανές για χρόνια και αυτό οδηγεί σε δύο παγίδες: υπέρχρηση και κακή τεχνική. Η υπέρχρηση δημιουργεί τενοντίτιδες, κυρίως σε γόνατο, ώμο και πτέρνα. Η κακή τεχνική οδηγεί σε τραυματισμούς, ιδίως όταν κάποιος σηκώνει βάρη πάνω από τις δυνατότητές του ή τρέχει με λάθος μοτίβο κίνησης.

Η λύση δεν είναι η αποχή, αλλά η προσεκτική κίνηση και η αυξανόμενη άσκηση. Το σώμα έχει εντυπωσιακή ικανότητα προσαρμογής, αρκεί να του δοθεί χρόνος. Η προοδευτικότητα — το να αυξάνονται φορτίο και ένταση σε βάθος εβδομάδων — είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης τραυματισμών. Δεν υπάρχει θεραπεία που να μπορεί να ανταγωνιστεί τη μαγεία του απλού, συστηματικού προπονητικού ρυθμού.

Η τεχνολογία έχει βοηθήσει σημαντικά. Σήμερα, οι αθλητικοί τραυματισμοί αντιμετωπίζονται με εξελιγμένες θεραπείες: PRP νέας γενιάς, υαλουρονικά υψηλής καθαρότητας, καθοδηγούμενες ενέσεις με υπέρηχο, σύγχρονες αρθροσκοπικές τεχνικές και εξελιγμένη φυσικοθεραπεία. Όμως η βασική αλήθεια παραμένει: καμία θεραπεία δεν είναι τόσο ισχυρή και αποτελεσματική όσο η πρόληψη. Το βασικό μήνυμα προς το ευρύ κοινό είναι απλό και απόλυτα εφαρμόσιμο: η άσκηση πρέπει να γίνει σταθερό κομμάτι της καθημερινότητας, όχι στιγμιαία απόφαση. Δεν έχει σημασία το είδος — περπάτημα, γυμναστήριο, κολύμβηση, ποδηλασία ή λειτουργική προπόνηση. Σημασία έχει η συνέπεια. Όταν κάποιος ασκείται συστηματικά, βελτιώνει τη στάση, τη δύναμη, την ισορροπία, την ποιότητα κίνησης και τελικά τη ζωή του.

Ο ρόλος του ορθοπαιδικού δεν είναι μόνο να κάνει σωστές διαγνώσεις να χειρουργεί και να θεραπεύει τους τραυματισμούς. Είναι επιπλέον, να καθοδηγεί τον άνθρωπο προς έναν τρόπο ζωής όπου η κίνηση λειτουργεί σαν ασπίδα υγείας. Και αυτή η ασπίδα είναι προσβάσιμη σε όλους — από τον ερασιτέχνη δρομέα μέχρι κάποιον που ξεκινά για πρώτη φορά γυμναστήριο στα 50. Στο τέλος, αυτό που μένει είναι μια απλή αλήθεια: η άσκηση δεν "φθείρει" το σώμα. Το σώμα φθείρεται όταν δεν το χρησιμοποιούμε. Και όσο νωρίτερα το συνειδητοποιήσει κανείς, τόσο περισσότερα χρόνια θα κερδίσει με υγιείς αρθρώσεις, λιγότερο πόνο και περισσότερη ενέργεια.

* Ο Εμμανουήλ Μπριλάκης είναι Ορθοπαιδικός Χειρουργός με εξειδίκευση στις αθλητικές κακώσεις, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής της BRILAKIS Orthopaedics και της Κλινικής Σύγχρονης Αρθροσκοπικής και Ρομποτικής Ορθοπαιδικής Χειρουργικής του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών και Επιστημονικός συνεργάτης του περιοδικού Shape.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr