Στο ίδιο τραπέζι βρέθηκαν δύο εντελώς διαφορετικές ιδέες για το μέλλον του ευρωπαϊκού μπάσκετ. Από τη μία, το NBA με ένα project που προχωρά έτσι κι αλλιώς προς το 2027 και αναζητά τρόπο να μπει στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς να περάσει απαραίτητα πάνω από τα ερείπια της EuroLeague. Από την άλλη, μια EuroLeague που για πρώτη φορά εδώ και χρόνια προσπαθεί να μετατρέψει το σημερινό της μοντέλο σε κάτι πολύ πιο σταθερό, πολύ πιο εμπορικό και, κυρίως, πολύ πιο πολύτιμο για τους ίδιους τους μετόχους της.
Η πρώτη απάντηση από το Κόμο ήταν αρνητική. Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ από τη συνάντηση, η υφιστάμενη πρόταση του NBA δεν έγινε αποδεκτή, με ορισμένους μετόχους να τη χαρακτηρίζουν υπερβολικά περιοριστική και άλλους να ζητούν καλύτερους όρους πριν συζητήσουν ξανά. Το σημαντικό είναι η διατύπωση: απορρίφθηκε αυτή η πρόταση, όχι κατ’ ανάγκη κάθε πιθανότητα συνεργασίας.
Το NBA δεν ζήτησε απλώς συνεργασία. Ζήτησε να παγώσει το σχέδιο της EuroLeague
Εδώ βρίσκεται το πρώτο μεγάλο σημείο τριβής. Σύμφωνα με τη Gazzetta dello Sport, η πρόταση του NBA είχε νόημα μόνο αν η EuroLeague παρέμενε ουσιαστικά όπως είναι τώρα: με τους σημερινούς 13 μετόχους, χωρίς άμεση επέκταση και χωρίς μετάβαση στο νέο franchise model που σχεδιάζει η διοργάνωση.
Αυτό, από την πλευρά του NBA, είναι απολύτως λογικό. Αν θέλεις να μπεις σε μια υπάρχουσα εταιρική δομή, πρέπει να ξέρεις ποιοι ακριβώς είναι οι ιδιοκτήτες, πόσοι είναι και τι αγοράζεις. Αν αύριο η EuroLeague αλλάξει από 13 μόνιμους μετόχους σε ένα μεγαλύτερο σχήμα 20 ή 24 franchises, αλλάζουν αυτομάτως η αποτίμηση, η κατανομή εξουσίας και το ποσοστό που αντιστοιχεί στον καθένα.
Από την πλευρά της EuroLeague, όμως, αυτό ισοδυναμεί σχεδόν με αίτημα να σταματήσει το project ακριβώς τη στιγμή που θεωρεί ότι αρχίζει να αποκτά πραγματική οικονομική αξία. Η ίδια η διοργάνωση έχει ήδη εγκρίνει στρατηγικό roadmap που προβλέπει μόνιμες άδειες, επέκταση και μεγαλύτερη εμπορική ανάπτυξη, ενώ επίσημη αποτίμηση της JB Capital ανέβασε τη συνολική αξία της EuroLeague και των licensed clubs πάνω από τα 3,2 δισ. ευρώ. Η ίδια μελέτη εκτιμά ότι η μετάβαση σε μόνιμα franchises θα μπορούσε να ανεβάσει την αξία του οικοσυστήματος ακόμη περισσότερο, μέχρι περίπου τα 4,3 δισ. ευρώ.
Με απλά λόγια, το NBA λέει "ας συνεργαστούμε πάνω σε αυτό που υπάρχει". Η EuroLeague απαντά "δεν θέλουμε να μείνουμε αυτό που υπάρχει".
Το franchise model είναι πολύ μεγαλύτερη αλλαγή από όσο ακούγεται
Στο ευρωπαϊκό μπάσκετ η λέξη franchise ακούγεται συχνά λες και πρόκειται απλώς για αμερικανική ορολογία. Στην πραγματικότητα, αλλάζει ολόκληρη τη φύση του asset.
Μια δεκαετής άδεια έχει ημερομηνία λήξης. Ένα μόνιμο franchise έχει διαφορετική λογική: αυξάνει την ασφάλεια της επένδυσης, δίνει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα σε χορηγούς και ιδιοκτήτες και επιτρέπει σε έναν σύλλογο να αποτιμηθεί πολύ περισσότερο πάνω στη μόνιμη θέση του στη διοργάνωση. Γι’ αυτό και η EuroLeague έχει ήδη λάβει δεσμευτικές προσφορές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ από υποψήφια νέα μέλη, με 11 προτάσεις να έχουν περάσει σε προχωρημένο στάδιο αξιολόγησης.
Εδώ υπάρχει όμως και καθαρά μπασκετικό ζήτημα. Η EuroLeague έχει ήδη 20 ομάδες και έχει δηλώσει ότι θέλει να φτάσει στις 24 από τη σεζόν 2027-28, διατηρώντας παράλληλα την αρχή ότι κάθε ομάδα θα αντιμετωπίζει όλες τις υπόλοιπες εντός και εκτός έδρας. Αυτό, αν εφαρμοστεί χωρίς αλλαγή format, σημαίνει 46 παιχνίδια κανονικής περιόδου πριν καν φτάσουμε σε play-in ή playoffs.
Για τον επιχειρηματία είναι περισσότερα παιχνίδια, περισσότερα εισιτήρια και περισσότερο τηλεοπτικό inventory. Για τον προπονητή είναι άλλο ένα ταξίδι στην εβδομάδα. Για τον παίκτη είναι περισσότερες back-to-back καταπονήσεις σε μια ήπειρο όπου εξακολουθούν να υπάρχουν εθνικά πρωταθλήματα, Κύπελλα και υποχρεώσεις με εθνικές ομάδες. Το franchise model μπορεί να αυξήσει την αξία της διοργάνωσης, αλλά κάποιος θα πρέπει κάποια στιγμή να εξηγήσει πώς θα χωρέσει όλο αυτό στο σώμα των παικτών.
Αυτό είναι κάτι που συνήθως λείπει από τις παρουσιάσεις με valuation slides.
Το NBA Europe έχει διαφορετικό σχέδιο και πολύ περισσότερα χρήματα
Το NBA δεν περιμένει την EuroLeague για να αποφασίσει αν θα έρθει στην Ευρώπη. Ο Άνταμ Σίλβερ έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι το project προχωρά με στόχο την έναρξη το 2027, είτε βρεθεί τρόπος συνεργασίας είτε όχι. Το σχεδιαζόμενο μοντέλο προβλέπει 16 ομάδες, με 12 μόνιμες θέσεις και τέσσερις που θα προκύπτουν μέσω αγωνιστικής πρόκρισης σε συνεργασία με τη FIBA.
Αυτό από μόνο του δείχνει ότι το NBA έχει καταλάβει κάτι πολύ βασικό για την ευρωπαϊκή αγορά: δεν μπορείς να αντιγράψεις πλήρως το κλειστό αμερικανικό μοντέλο και να περιμένεις ότι η Ευρώπη θα το δεχτεί χωρίς αντίδραση. Γι’ αυτό αφήνει τέσσερις θέσεις ανοικτές μέσω qualification. Είναι αρκετές για να μπορείς να μιλάς για sporting merit, αλλά όχι αρκετές ώστε να χάνουν αξία οι 12 μόνιμες άδειες.
Και μετά υπάρχει το μέγεθος του κεφαλαίου. Οι προσφορές για τα NBA Europe franchises έχουν κινηθεί, σύμφωνα με το NBA και το Reuters, σε επίπεδα εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, με αρκετά bids να βρίσκονται μεταξύ 500 εκατ. και 1 δισ. δολαρίων. Για το ευρωπαϊκό μπάσκετ αυτά είναι ποσά άλλης κατηγορίας.
Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα δημιουργήσουν καλύτερο μπάσκετ. Σημαίνει όμως ότι η EuroLeague δεν έχει απέναντί της κάποιο νεόπλουτο startup που ψάχνει χορηγούς. Έχει απέναντί της έναν οργανισμό που ξέρει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο στον κόσμο πώς μετατρέπεις ένα αθλητικό προϊόν σε διεθνή εμπορική πλατφόρμα.
Η πραγματική μάχη δεν είναι για τις ομάδες. Είναι για τις αγορές
Οι πόλεις που έχουν συνδεθεί με το NBA Europe εξηγούν τη στρατηγική καλύτερα από οποιαδήποτε ανακοίνωση: Λονδίνο, Παρίσι, Μαδρίτη, Βαρκελώνη, Μιλάνο, Ρώμη, Μόναχο, Βερολίνο, Κωνσταντινούπολη, Αθήνα. Το NBA δεν κοιτάζει μόνο ποιος έχει τις περισσότερες EuroLeague. Κοιτάζει μέγεθος αγοράς, εταιρικά έσοδα, γήπεδα, hospitality, διεθνές brand και δυνατότητα προσέλκυσης επενδυτών.
Εκεί βρίσκεται και ένα από τα μεγάλα διλήμματα της Ευρώπης. Η EuroLeague έχει κάτι που το NBA δεν μπορεί να κατασκευάσει σε ένα business plan: ιστορία. Παναθηναϊκός–Ολυμπιακός, Ρεάλ–Μπαρτσελόνα, Παρτίζαν, Ζάλγκιρις, Μακάμπι, Φενέρμπαχτσε. Γήπεδα όπου ο κόσμος δεν αγοράζει απλώς ticket inventory, αλλά κουβαλά δεκαετίες σχέσης με το club.
Το NBA έχει από την άλλη κάτι που η EuroLeague αναζητά εδώ και χρόνια: scale. Καλύτερη εμπορική τεχνογνωσία, παγκόσμια τηλεοπτική διανομή, sponsorship power και πρόσβαση σε κεφάλαιο που μπορεί να αλλάξει τις εγκαταστάσεις και τα budgets σε ελάχιστο χρόνο.
Γι’ αυτό όποιος παρουσιάζει τη σύγκρουση σαν "οι Αμερικανοί έρχονται να κλέψουν το ευρωπαϊκό μπάσκετ" απλοποιεί υπερβολικά το θέμα. Το ίδιο κάνει και όποιος πιστεύει ότι αρκεί να κολλήσεις το logo του NBA σε μια ευρωπαϊκή λίγκα για να γεμίσεις γήπεδα.
Ο Ολυμπιακός και ο Παναθηναϊκός δεν βλέπουν υποχρεωτικά το ίδιο μέλλον
Η ελληνική διάσταση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή Ολυμπιακός και Παναθηναϊκός βρίσκονται μέσα στους 13 μετόχους αλλά δεν φαίνεται να αξιολογούν με τον ίδιο τρόπο κάθε πιθανή εξέλιξη. Σύμφωνα με τις πληροφορίες από το Κόμο, η πλευρά του Ολυμπιακού εμφανίστηκε από τις πιο αρνητικές απέναντι στους συγκεκριμένους όρους του NBA, θεωρώντας ότι το υπάρχον μοντέλο δεν δίνει αρκετή αξία και έλεγχο στους σημερινούς μετόχους.
Αντίθετα, ο Παναθηναϊκός, μαζί με πλευρές όπως η Ρεάλ Μαδρίτης και η Φενέρμπαχτσε, εμφανίζεται περισσότερο ανοιχτός σε νέα διαπραγμάτευση εφόσον το NBA επιστρέψει με καλύτερους όρους. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος θέλει να εγκαταλείψει αύριο τη EuroLeague. Σημαίνει ότι όταν στο τραπέζι υπάρχει ένα project με το οικονομικό μέγεθος του NBA Europe, διαφορετικοί ιδιοκτήτες μπορούν απολύτως λογικά να έχουν διαφορετικό threshold για το πότε αξίζει να ακούσουν.
Άλλωστε ο Δημήτρης Γιαννακόπουλος έχει ήδη δηλώσει δημόσια ότι, από επιχειρηματική σκοπιά, θεωρεί πως το NBA Europe μπορεί να πάει το μπάσκετ σε διαφορετικό επίπεδο, χωρίς πάντως να υποστηρίζει ότι θέλει να δει τα μεγάλα ευρωπαϊκά clubs χωρισμένα σε διαφορετικές διοργανώσεις.
Αυτό είναι ουσιαστικά και το δίλημμα όλων.
Το χειρότερο σενάριο για το ευρωπαϊκό μπάσκετ είναι να υπάρχουν δύο "κορυφαίες" λίγκες
Για τον φίλαθλο, το πραγματικά ανησυχητικό σενάριο δεν είναι αν το NBA Europe θα έχει περισσότερο αμερικανικό branding ή αν η EuroLeague θα αποκτήσει 24 franchises. Είναι να φτάσουμε στο 2027 με δύο διοργανώσεις που θα ανταγωνίζονται για τις ίδιες μεγάλες ομάδες, τους ίδιους παίκτες, τις ίδιες τηλεοπτικές αγορές και τις ίδιες ημερομηνίες.
Το ευρωπαϊκό μπάσκετ έχει ήδη αρκετό fragmentation. EuroLeague, EuroCup, Basketball Champions League, εθνικά πρωταθλήματα, παράθυρα εθνικών ομάδων και διαφορετικές διοικητικές αρχές προσπαθούν εδώ και χρόνια να χωρέσουν στο ίδιο ημερολόγιο. Το τελευταίο που χρειάζεται αγωνιστικά είναι άλλη μία κορυφαία διοργάνωση με 16 ομάδες και μισθολογική δύναμη ικανή να τραβήξει παίκτες από την υπάρχουσα αγορά.
Γιατί τότε δεν συζητάς μόνο για business. Συζητάς για το αν ο καλύτερος γκαρντ της Παρτίζαν θα προτιμήσει το NBA Europe, αν μια EuroLeague ομάδα θα μπορεί να ανταγωνιστεί ένα franchise με τετραπλάσια εμπορικά έσοδα και αν οι top coaches θα πρέπει να διαλέξουν ποια διοργάνωση θεωρείται πραγματικά πρώτη.
Σε εκείνο το σημείο το "ποιος έχει το καλύτερο προϊόν" θα λυθεί με roster construction.
Και αυτό είναι πολύ πιο σκληρό από οποιαδήποτε συνεδρίαση ιδιοκτητών.
Το Κόμο δεν έλυσε τίποτα - ξεκαθάρισε όμως ποιο είναι το παιχνίδι
Η EuroLeague είπε όχι στην πρόταση που είχε μπροστά της και ταυτόχρονα έδειξε ότι θέλει να συνεχίσει τη δική της πορεία προς μόνιμα franchises και επέκταση. Το NBA, από την άλλη, έχει ήδη δηλώσει ότι προχωρά με το ευρωπαϊκό του project ανεξάρτητα από το αν τελικά υπάρξει κοινός δρόμος.
Άρα το ζήτημα δεν είναι πια αν το ευρωπαϊκό μπάσκετ θα αλλάξει. Αυτό έχει ήδη αποφασιστεί.
Το ερώτημα είναι ποιος θα ελέγξει αυτή την αλλαγή.
Η EuroLeague έχει τις ομάδες, το αγωνιστικό credibility, τις κερκίδες και δύο δεκαετίες στις οποίες έχτισε το κορυφαίο πρωτάθλημα εκτός NBA. Το NBA έχει χρήμα, brand, εμπορική δύναμη και την ικανότητα να κοιτάζει μια αγορά όχι όπως είναι σήμερα, αλλά όπως πιστεύει ότι μπορεί να γίνει σε δέκα χρόνια.
Και γι’ αυτό το "όχι" του Κόμο δεν μοιάζει καθόλου με τέλος διαπραγμάτευσης.
Μοιάζει περισσότερο με το πρώτο πραγματικό possession ενός αγώνα που μόλις ξεκίνησε.
