Η Φόρεστ Γκριν Ρόβερς έχασε τον Ρόμπι Σάβατζ από την Πιτέρμπορο και έκανε κάτι που στο αγγλικό ποδόσφαιρο θεωρείται σχεδόν αφύσικο: δεν άρχισε αμέσως να ψάχνει τον επόμενο πρώτο προπονητή. Ο ιδιοκτήτης και πρόεδρος του συλλόγου, Ντέιλ Βινς, λέει ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καν κενή θέση. Οι Τζόναθαν Γκουλντ, Γιαν Κλουκόφσκι και Τζος Μπόουεν συνεχίζουν να δουλεύουν μαζί με την πρώτη ομάδα και η διοίκηση θέλει να διαπιστώσει αν το μοντέλο μπορεί να επιβιώσει χωρίς έναν άνθρωπο πάνω από όλους.
Ακούγεται σαν ακόμη μία περίεργη ιδέα από έναν σύλλογο που έχει χτίσει ολόκληρη την ταυτότητά του πάνω στο να κάνει τα πράγματα διαφορετικά. Η Φόρεστ Γκριν έγινε γνωστή πολύ πριν από αυτό για το μοντέλο βιωσιμότητας και τη vegan λειτουργία της, ενώ ο Βινς δεν υπήρξε ποτέ ιδιαίτερα ενθουσιασμένος από το "έτσι γίνεται στο ποδόσφαιρο". Αυτή τη φορά, όμως, το πείραμα αγγίζει κάτι πολύ πιο βαθύ: χρειάζεται πραγματικά μια ποδοσφαιρική ομάδα έναν μοναδικό άνθρωπο με την τελευταία λέξη σε όλα;
Φόρεστ Γκριν: Το πείραμα χωρίς πρώτο προπονητή
Η εικόνα του μάνατζερ που οργανώνει την προπόνηση, επιλέγει τους έντεκα, σχεδιάζει τις στατικές φάσεις, αναλύει τον αντίπαλο, αποφασίζει τις μεταγραφές και μετά βγαίνει στη συνέντευξη Τύπου είναι σε μεγάλο βαθμό κατάλοιπο μιας άλλης εποχής. Ένα σύγχρονο τεχνικό επιτελείο έχει βοηθούς, αναλυτές, προπονητές φυσικής κατάστασης, προπονητές τερματοφυλάκων, ανθρώπους για τις στατικές φάσεις και τμήματα δεδομένων. Ο πρώτος προπονητής δεν κάνει πλέον όλη τη δουλειά. Αυτό που κάνει είναι να ενοποιεί τη δουλειά όλων των υπολοίπων.
Κάπου εκεί βρίσκεται και το πραγματικό στοίχημα της Φόρεστ Γκριν. Ο Βινς υποστηρίζει ότι οι τρεις άνθρωποι που έμειναν πίσω έκαναν ήδη μεγάλο μέρος της καθημερινής δουλειάς, γνωρίζουν τους παίκτες και μπορούν να παίρνουν "ισορροπημένες και λογικές αποφάσεις". Δεν πρόκειται για τρεις περαστικούς που βρέθηκαν ξαφνικά στο προπονητικό κέντρο: ο Γκουλντ, ο Κλουκόφσκι και ο Μπόουεν δούλευαν μαζί σε όλη την προετοιμασία και στην αρχή της σεζόν, ενώ είχαν αναλάβει την ομάδα ήδη από τη στιγμή που ο Σάβατζ πήρε άδεια να συζητήσει με την Πιτέρμπορο.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν ξέρουν την ομάδα. Την ξέρουν. Είναι αν μπορούν να μετατρέψουν τρεις διαφορετικές απόψεις σε μία καθαρή ποδοσφαιρική απόφαση όταν το παιχνίδι απαιτεί απάντηση σε δέκα δευτερόλεπτα.
Εκεί συνήθως χρειάζεται ο πρώτος προπονητής
Στην προετοιμασία ενός αγώνα, ένα συλλογικό μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει εξαιρετικά. Κάποιος αναλύει την πρώτη ανάπτυξη του αντιπάλου, άλλος το πώς συμπεριφέρεται στις στατικές φάσεις και κάποιος τρίτος δουλεύει τους δικούς σου μηχανισμούς πίεσης. Η ανταλλαγή απόψεων συνήθως βοηθά, επειδή περιορίζει τις τυφλές γωνίες που δημιουργούνται όταν ένας προπονητής είναι υπερβολικά βέβαιος για το αρχικό του σχέδιο.
Το πρόβλημα εμφανίζεται στο 63ο λεπτό, όταν χάνεις 1-0, ο αντίπαλος έχει αρχίσει να βγαίνει από την πίεσή σου και πρέπει να αποφασίσεις αν θα ρίξεις δεύτερο φορ, αν θα μεταφέρεις έναν χαφ ψηλότερα ή αν θα περιμένεις άλλα πέντε λεπτά. Εκεί δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Χρειάζεται κάποιος να πάρει την τελική απόφαση και, ακόμη σημαντικότερο, να είναι έτοιμος να ζήσει με το αποτέλεσμα.
Αυτή είναι μία από τις λειτουργίες του πρώτου προπονητή που δεν φαίνονται σε κανένα πρόγραμμα προπόνησης. Δεν είναι απλώς ο άνθρωπος με τις περισσότερες γνώσεις. Είναι ο άνθρωπος που καθορίζει την ιεραρχία της απόφασης. Αν οι τρεις της Φόρεστ Γκριν έχουν ξεκάθαρο τρόπο να λύνουν τις διαφωνίες τους, το μοντέλο έχει πιθανότητες. Αν κάθε μεγάλη επιλογή απαιτεί συμβιβασμό, πολύ σύντομα η ομάδα θα αρχίσει να παίζει όπως συνήθως παίζουν οι ομάδες που προσπαθούν να ικανοποιήσουν τρεις διαφορετικές ποδοσφαιρικές ιδέες: χωρίς πραγματικά καθαρή ταυτότητα.
Ο Βινς θέλει να αφαιρέσει το "μεγάλο εγώ"
Η πιο ενδιαφέρουσα δήλωση του ιδιοκτήτη της Φόρεστ Γκριν δεν ήταν ότι δεν ψάχνει προπονητή. Ήταν η εξήγησή του. Ο Βινς είπε ότι βλέπει πολλές ομάδες να καθοδηγούνται από προπονητές με "μεγάλο εγώ" και αμφισβήτησε αν τέτοιοι άνθρωποι παίρνουν πάντοτε τις καλύτερες αποφάσεις. Θέλει, λοιπόν, να δοκιμάσει για ένα διάστημα ένα περισσότερο συλλογικό μοντέλο και να δει αν οδηγεί σε καλύτερη κρίση.
Η παρατήρηση έχει μια βάση, αλλά χρειάζεται προσοχή. Το δυνατό εγώ ενός προπονητή μπορεί πράγματι να γίνει πρόβλημα όταν το σύστημα υπάρχει για να επιβεβαιώνει τον δημιουργό του και όχι για να υπηρετεί τους ποδοσφαιριστές. Ταυτόχρονα, όμως, σχεδόν όλες οι μεγάλες ομάδες χρειάζονται έναν άνθρωπο που να μπορεί να πει "αυτό είμαστε" και να το επιβάλει όταν τα αποτελέσματα αρχίζουν να πιέζουν.
Ο Πεπ Γκουαρδιόλα, ο Γιούργκεν Κλοπ, ο Αντόνιο Κόντε ή ο Ντιέγκο Σιμεόνε δεν υπήρξαν επιτυχημένοι επειδή δεν είχαν ισχυρές προσωπικότητες. Το αντίθετο. Αυτό που έχει σημασία είναι αν η προσωπικότητα παράγει καθαρότητα ή αν καταλήγει να πνίγει τους συνεργάτες της. Η λύση στο δεύτερο δεν είναι απαραίτητα να καταργήσεις τον πρώτο προπονητή· μπορεί απλώς να χρειάζεσαι έναν καλύτερο πρώτο προπονητή.
Ο Σάβατζ κάνει την αντίθεση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα
Υπάρχει και μια ειρωνεία στην ιστορία. Ο άνθρωπος που μόλις έφυγε από τη Φόρεστ Γκριν είναι σχεδόν το ακριβώς αντίθετο από το μοντέλο που τώρα θέλει να δοκιμάσει ο Βινς. Ο Σάβατζ είναι έντονη προσωπικότητα, ζει το παιχνίδι εξωστρεφώς και στην Πιτέρμπορο έχει ήδη δηλώσει ότι προτιμά να κερδίζει 5-4 παρά 1-0. Η νέα του ομάδα έκανε εντυπωσιακή αρχή μαζί του και στο πρώτο του παιχνίδι πρωταθλήματος νίκησε 3-1 τη Λέστερ εκτός έδρας.
Στη Φόρεστ Γκριν, πάντως, είχε αφήσει πίσω του κάτι περισσότερο από ένταση στον πάγκο. Στην πρώτη του σεζόν οδήγησε την ομάδα στα πλέι οφ της National League, όπου αποκλείστηκε στην παράταση από την Μπόρεχαμ Γουντ. Οι συνεργάτες του έχουν συνεπώς ήδη μια αγωνιστική βάση πάνω στην οποία μπορούν να δουλέψουν και δεν χρειάζεται να εφεύρουν από την αρχή αρχές παιχνιδιού, προπονητική γλώσσα και ρόλους.
Αυτό κάνει το σημερινό πείραμα πολύ πιο λογικό απ' όσο ακούγεται στον τίτλο. Δεν ξεκινάς τη σεζόν με τρεις ανθρώπους που δεν έχουν ξαναδουλέψει μαζί και τους λες "βρείτε τα". Αφαιρείς τον επικεφαλής από μια ήδη λειτουργική προπονητική δομή και εξετάζεις πόσο από το σύστημα εξακολουθεί να δουλεύει χωρίς αυτόν.
Τα αποτελέσματα, βέβαια, δεν περιμένουν κανένα πείραμα
Το timing δεν είναι ιδανικό. Η Φόρεστ Γκριν βρίσκεται στη 16η θέση της National League, έχει μόλις τέσσερις νίκες στα πρώτα 12 παιχνίδια και συμπλήρωσε πέντε αγωνιστικές χωρίς νίκη μετά το 4-2 από τη Χάρτλπουλ. Οι δύο τελευταίες αναμετρήσεις έγιναν ήδη χωρίς τον Σάβατζ, επομένως κάθε επόμενο αρνητικό αποτέλεσμα θα κάνει την κουβέντα για το μοντέλο πολύ πιο πιεστική.
Ο Βινς, πάντως, επιμένει ότι δεν υπάρχει βιασύνη. Έχει μιλήσει για μερικά παιχνίδια ή ακόμη και έναν μήνα πριν επανεκτιμηθεί η κατάσταση, ενώ διαβεβαιώνει ότι δεν έχει γίνει ούτε μία συζήτηση με πιθανό αντικαταστάτη. Ακόμη και οι υποχρεώσεις απέναντι στα Μέσα μπορούν να μοιραστούν μεταξύ των τριών προπονητών, ώστε να παραμείνει συνεπής η ιδέα ότι κανένας δεν βρίσκεται τυπικά πάνω από τους υπόλοιπους.
Αυτό είναι το εύκολο κομμάτι. Το δύσκολο είναι τι γίνεται όταν έρθουν τέσσερις συνεχόμενες ήττες και οι παίκτες θελήσουν να ξέρουν ποιος πραγματικά αποφασίζει αν θα ξεκινήσουν το Σάββατο.
Το ποδόσφαιρο δεν χρειάζεται πάντα μια μεγάλη προσωπικότητα στον πάγκο
Η ιδέα της Φόρεστ Γκριν αξίζει πάντως να εξεταστεί σοβαρά, γιατί πατά πάνω σε μια πραγματική εξέλιξη του σύγχρονου ποδοσφαίρου. Οι καλύτερες ομάδες λειτουργούν ήδη περισσότερο ως προπονητικοί οργανισμοί παρά ως προσωπικά εργαστήρια ενός μάνατζερ. Η ανάλυση, η φυσική κατάσταση, η στελέχωση, οι στατικές φάσεις και η προπόνηση έχουν γίνει τόσο εξειδικευμένες ώστε κανένας άνθρωπος δεν μπορεί πραγματικά να ελέγχει όλη τη γνώση που παράγεται.
Αυτό που δεν έχει εξαφανιστεί είναι η ανάγκη για συνοχή. Κάποιος πρέπει να αποφασίζει πόσο ψηλά πιέζει η ομάδα, ποια ρίσκα δέχεται στην ανάπτυξη, ποιον χώρο θέλει να προστατεύσει όταν χάνει την μπάλα και ποιος παίκτης μένει στον πάγκο όταν δύο επιλογές είναι σχεδόν ισοδύναμες. Μπορούν τρεις άνθρωποι να κάνουν αυτή τη δουλειά καλύτερα από έναν; Φυσικά. Αρκεί να έχουν συμφωνήσει ποιος αποφασίζει όταν δεν συμφωνούν.
Και τελικά εκεί θα κριθεί όλο το πείραμα της Φόρεστ Γκριν. Όχι στο αν τρεις προπονητές γνωρίζουν περισσότερο ποδόσφαιρο από έναν — πιθανότατα γνωρίζουν. Θα κριθεί στο αν μπορούν να μετατρέψουν περισσότερη γνώση σε μία ενιαία αγωνιστική ιδέα, χωρίς κάθε απόφαση να γίνεται διαπραγμάτευση.
Ο Βινς λέει ότι η Φόρεστ Γκριν δεν έχει αυτή τη στιγμή κενή θέση προπονητή. Κυριολεκτικά, έχει δίκιο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν σε λίγο καιρό θα ανακαλύψει ότι η θέση μπορεί να μην είναι κενή στο οργανόγραμμα, αλλά η λειτουργία της εξακολουθεί να πρέπει να υπάρχει μέσα στην ομάδα.
