Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πλέον ικανή για πολλά πράγματα και η μουσική δεν αποτελεί εξαίρεση: μπορεί να μιμηθεί φωνές, να δημιουργήσει ήχους μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και να συνθέσει ολόκληρα τραγούδια. Είναι εντυπωσιακό και συναρπαστικό, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί ολοένα μεγαλύτερες αντιδράσεις στη μουσική βιομηχανία.
Καλλιτέχνες, δισκογραφικές εταιρείες και streaming υπηρεσίες αναζητούν ήδη τρόπους να προστατευτούν από τη μουσική που δημιουργείται με AI, να διασφαλίσουν τα πνευματικά δικαιώματα και να εξασφαλίσουν δίκαιη αμοιβή για τη δημιουργική εργασία. Πώς λειτουργεί λοιπόν η anti-AI μουσική, ποια τεχνικά και νομικά μέτρα υπάρχουν ήδη και τι σημαίνει η μάχη απέναντι στα τεχνητά παραγόμενα τραγούδια για το μέλλον της μουσικής;
Πώς η μουσική βιομηχανία πολεμά την AI
Οι περισσότεροι πιθανότατα το έχουν ήδη ακούσει ή διαβάσει, αφού το θέμα έχει απασχολήσει έντονα τα media: το ποσοστό των τραγουδιών στις μεγάλες streaming πλατφόρμες που έχουν δημιουργηθεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης έχει αυξηθεί με τεράστια ταχύτητα.
Πρόσφατα, η Deezer ανακοίνωσε ότι σχεδόν τα μισά από όλα τα τραγούδια που ανεβαίνουν στην πλατφόρμα —το 44%— είναι AI-generated: σχεδόν 75.000 τραγούδια την ημέρα.
Ωστόσο, αυτή η μουσική σχεδόν δεν ακούγεται. Αντιστοιχεί μόλις στο 2% των συνολικών streams.
Οπότε προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα: ποιος είναι ο σκοπός όλου αυτού;
Η μάχη απέναντι στη μουσική που δημιουργεί η AI
Η απάντηση, όπως συμβαίνει συχνά, είναι τα χρήματα.
Η AI μπορεί να δημιουργήσει χιλιάδες τραγούδια μέσα σε ελάχιστο χρόνο και με εξαιρετικά χαμηλό κόστος παραγωγής. Ακόμη κι αν μόνο ένα μικρό ποσοστό αυτών των κομματιών καταλήξει σε playlists και συγκεντρώσει streams, η διαδικασία μπορεί να παραμείνει κερδοφόρα. Έτσι μετατρέπεται σε ένα ελκυστικό επιχειρηματικό μοντέλο για την είσπραξη royalties.
Διαβάστε Επίσης
Λογικά, οι "πραγματικοί μουσικοί" βλέπουν αυτή την εξέλιξη ως σοβαρό πρόβλημα, το οποίο θεωρούν ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Ειδικά επειδή ορισμένοι παραγωγοί χρησιμοποιούν τέτοια AI-generated τραγούδια ως φθηνά πειράματα για να καταλάβουν τι τραβά clicks και στη συνέχεια προσαρμόζουν ανάλογα το περιεχόμενό τους.
Το γεγονός ότι οι streaming υπηρεσίες κατακλύζονται από ως επί το πλείστον αδιάφορα τραγούδια φτιαγμένα με AI δημιουργεί μια μεγάλη πρόκληση για τις ίδιες τις πλατφόρμες. Πρέπει να επενδύσουν πολύ περισσότερο στην αναγνώριση, την επισήμανση και το φιλτράρισμα AI περιεχομένου, κάτι που η Deezer ήδη κάνει σε σχετικά μεγάλο βαθμό — τουλάχιστον σε σύγκριση με άλλες υπηρεσίες.
Ο CEO της Deezer, Alexis Lanternier, καλεί μάλιστα και τις υπόλοιπες μουσικές streaming πλατφόρμες να ακολουθήσουν το παράδειγμά της και να εξασφαλίσουν καλύτερο φιλτράρισμα των AI-generated τραγουδιών, μεταξύ άλλων για να προστατεύσουν τα δικαιώματα και τις ήδη περιορισμένες αμοιβές των μουσικών.
Διαφορετικά θεωρείται πιθανό η AI να εξελιχθεί μέσα στα επόμενα χρόνια σε ένα εργαλείο που θα απειλεί ακόμη περισσότερο τα εισοδήματα των μουσικών και θα απορροφά όλο και μεγαλύτερο μέρος των royalties.
Το μέλλον της μουσικής; Η AI πλημμυρίζει τις streaming πλατφόρμες
Και στην πραγματικότητα, αυτό ήδη συμβαίνει.
Την περασμένη χρονιά, η AI-generated "μουσικός" Xania Monet —δημιουργία της Telisha Jones, η οποία έφτιαξε τα τραγούδια μέσω του Suno— έγινε η πρώτη που μπήκε στα αμερικανικά charts του Billboard με το κομμάτι How Was I Supposed to Know?.
Έναν χρόνο νωρίτερα, κάτι αντίστοιχο είχε ήδη συμβεί στη Γερμανία. Τον Αύγουστο, το τραγούδι Verknallt in einen Talahon του Butterbro, το οποίο δημιούργησε ο Josua Waghubinger και "συντέθηκε" με τη μουσική AI εφαρμογή Udio, έγινε το πρώτο του είδους του που μπήκε στα γερμανικά charts, φτάνοντας στη 48η θέση.
Και αυτά δεν είναι μεμονωμένα παραδείγματα. Υπάρχουν ήδη αρκετά AI avatars που συγκεντρώνουν εκατομμύρια μηνιαίους ακροατές σε διάφορες πλατφόρμες.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι ότι η AI αντλεί υλικό από τραγούδια που έχουν δημιουργήσει άνθρωποι και στη συνέχεια παράγει κομμάτια με παρόμοιο ύφος, τα οποία ενδέχεται να αποσπούν ακροατές από τους αυθεντικούς καλλιτέχνες — χωρίς αυτοί να λαμβάνουν καμία αποζημίωση.
Το ζήτημα των δικαιωμάτων χρήσης και εκμετάλλευσης είναι, επομένως, ένα από τα πιο έντονα συζητημένα θέματα τόσο στη μουσική όσο και στη βιομηχανία της AI.
Μέχρι στιγμής, όμως, συμφωνία δεν φαίνεται στον ορίζοντα.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο δύσκολο επειδή δεν αφορά μία χώρα αλλά ολόκληρο τον κόσμο, ενώ το νομικό πλαίσιο διαφέρει από αγορά σε αγορά.
Οι πιο αισιόδοξοι ειδικοί εκτιμούν ότι θα μπορούσε να υπάρξει κάποια συμφωνία έως το 2028, ενώ οι πιο απαισιόδοξοι αμφιβάλλουν αν το πρόβλημα θα μπορέσει να λυθεί πριν από το 2030.
Και αυτό γιατί δεν υπάρχει μόνο ένα ζήτημα προς επίλυση, αλλά πολλά — και το καθένα από αυτά είναι τεράστιο.
Τα σημαντικότερα ερωτήματα είναι πιθανότατα τα εξής: Επιτρέπεται στις εταιρείες AI να χρησιμοποιούν μουσική δωρεάν για την εκπαίδευση των μοντέλων τους; Και ποιος θα ελέγχει κάτι τέτοιο; Και πώς; Σε ποιον ανήκουν τα δικαιώματα ενός τραγουδιού που έχει δημιουργηθεί με AI; Πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται νομικά η αντιγραφή ύφους και φωνής; Πώς θα πρέπει να αποζημιώνονται οι καλλιτέχνες, ακόμη και πέρα από εθνικά σύνορα; Και πόση διαφάνεια πρέπει να παρέχουν οι εταιρείες AI;
Πώς η μουσική βιομηχανία πολεμά την AI μουσική
Το επόμενο ερώτημα είναι λοιπόν προφανές: τι μέτρα λαμβάνονται για την αντιμετώπιση της μουσικής που δημιουργείται με AI;
Σε ένα τόσο ευρύ θέμα, δεν υπάρχει φυσικά μόνο μία απάντηση, αλλά αρκετές διαφορετικές προσεγγίσεις.
Αγωγές εναντίον εταιρειών AI
Προκειμένου να δημιουργηθεί μεγαλύτερη νομική σαφήνεια και να διαμορφωθούν κατάλληλοι νόμοι και κανονισμοί, αγωγές εναντίον εταιρειών AI βρίσκονται σε εξέλιξη ήδη από το 2024.
Η συνηθέστερη κατηγορία είναι ότι οι εταιρείες χρησιμοποιούν εκατομμύρια τραγούδια που προστατεύονται από copyright χωρίς άδεια, προκειμένου να εκπαιδεύσουν τα μοντέλα τους.
Ο στόχος είναι είτε να απαγορευτεί αυτή η χρήση είτε —όπως φαίνεται όλο και περισσότερο— να επιβληθούν πληρωμές για άδειες χρήσης, δημιουργώντας σταδιακά μια νέα αγορά αδειοδοτημένης AI μουσικής.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κοινή νομική κίνηση των τριών μεγάλων δισκογραφικών, Universal, Sony και Warner, οι οποίες το 2024 κατέθεσαν αγωγή εναντίον της εταιρείας AI Suno για φερόμενες παραβιάσεις πνευματικών δικαιωμάτων και επέκτειναν την υπόθεση φέτος.
Η συγκεκριμένη υπόθεση, που μπορεί να αποτελέσει νομικό προηγούμενο, αφορά πλέον 61.000 συγκεκριμένες ηχογραφήσεις, στις οποίες οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι έχει παραβιαστεί το copyright.
Αν κερδίσουν, οι αποζημιώσεις θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 150.000 δολάρια ανά τραγούδι.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το συνολικό ποσό θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 9 δισεκατομμύρια δολάρια.
Μοντέλα αδειοδότησης
Παράλληλα με τις δικαστικές διαμάχες, στις οποίες κανείς δεν γνωρίζει πότε θα υπάρξει οριστική και δεσμευτική απόφαση, πολλές εταιρείες AI προχωρούν ήδη σε συμφωνίες αδειοδότησης.
Με απλά λόγια, πληρώνουν για το δικαίωμα χρήσης τραγουδιών.
Ο λόγος είναι ότι αρκετοί άνθρωποι στη βιομηχανία θεωρούν πως η άνοδος της AI δεν μπορεί να σταματήσει και επομένως επιλέγουν τουλάχιστον να επωφεληθούν οικονομικά από αυτή.
Αναγνώριση και επισήμανση AI-generated τραγουδιών
Παρασκηνιακά, οι streaming υπηρεσίες δουλεύουν ήδη εντατικά πάνω σε τεχνολογίες που μπορούν να αναγνωρίζουν μουσική δημιουργημένη με AI και να την κάνουν ορατή ως τέτοια στους χρήστες.
Το πότε, με ποιον τρόπο και σε ποια μορφή θα εφαρμοστούν αυτές οι τεχνολογίες —και αν η AI μουσική θα φέρει κάποια σχετική σήμανση— μένει να φανεί.
Πιθανότατα θα εξαρτηθεί και από το αν τα δικαστήρια επιβάλουν τελικά υποχρεωτική επισήμανση.
Καταπολέμηση της απάτης στα streams
Η AI-generated μουσική συχνά δεν παράγεται από κάποια δημιουργική παρόρμηση, αλλά αποκλειστικά με στόχο το οικονομικό κέρδος.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τόσο οι καλλιτέχνες —που πλήττονται άμεσα— όσο και οι ίδιες οι πλατφόρμες στρέφονται εναντίον των τεχνητά διογκωμένων streams, της χειραγώγησης των clicks και της μαζικής κατάκλυσης των υπηρεσιών με AI-generated μουσική.
Αλλαγές στα συμβόλαια
Όταν αλλάζουν οι συνθήκες εργασίας των μουσικών, πρέπει να προσαρμόζονται και τα συμβόλαιά τους.
Αυτό αφορά ζητήματα όπως το voice cloning, δηλαδή την ψηφιακή αντιγραφή και αναπαραγωγή ανθρώπινων φωνών, τη χρήση μουσικής για την εκπαίδευση AI μοντέλων, τον διαμοιρασμό εσόδων και άλλα παρόμοια θέματα.
Τα AI-generated τραγούδια αυξάνονται: Η μάχη για το μέλλον της μουσικής
Οι μουσικοί, πάντως, δεν παρακολουθούν παθητικά την τεχνητή νοημοσύνη να απειλεί την επαγγελματική τους ύπαρξη.
Όλο και περισσότεροι καταθέτουν ή υποστηρίζουν αγωγές εναντίον εταιρειών AI, διασφαλίζουν συμβατικά προστασία απέναντι στο voice cloning, οργανώνουν διαμαρτυρίες, στέλνουν ανοιχτές επιστολές και προσπαθούν να ενημερώσουν το κοινό για το πρόβλημα.
Αρκετοί μεγάλοι καλλιτέχνες, για τους οποίους η AI μουσική τουλάχιστον δεν αποτελεί άμεση υπαρξιακή απειλή, ζητούν επίσης αυστηρότερη ρύθμιση και πολιτική παρέμβαση.
Μία από τις πιο γνωστές φωνές είναι ο πρώην Beatle Paul McCartney, ο οποίος εδώ και καιρό προειδοποιεί για τους κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει η συγκεκριμένη τεχνολογία για τα πνευματικά δικαιώματα.
Και αυτό παρότι ο ίδιος χρησιμοποίησε AI για να αφαιρέσει θορύβους από μια παλιά, χαμηλής ποιότητας ηχογράφηση του John Lennon, όταν ολοκλήρωνε το τελευταίο τραγούδι των Beatles, Now and Then, στα τέλη του 2023.
Ο McCartney συμμετείχε επίσης πέρυσι στο project Is This What We Want?, μέσα από το οποίο περισσότεροι από 1.000 Βρετανοί καλλιτέχνες τάχθηκαν ενάντια στη χρήση έργων που προστατεύονται από copyright για την εκπαίδευση AI χωρίς άδεια.
Ανάμεσά τους βρίσκονταν μεγάλα ονόματα όπως οι Kate Bush, Jamiroquai, Damon Albarn, Cat Stevens, Tori Amos, Annie Lennox, Pet Shop Boys, Billy Ocean και The Clash, μεταξύ πολλών άλλων.
Οι καλλιτέχνες δημιούργησαν ακόμη και ένα άλμπουμ.
Μόνο που τα "τραγούδια" του αποτελούνται κυρίως από σιωπή και κάποιους ήχους στο παρασκήνιο.
Ένα άλμπουμ διαμαρτυρίας, δηλαδή, με κυριολεκτικά "σιωπηλά" protest songs.
Η Billie Eilish, από την άλλη, είναι μία από τις πρωτοβουλίες πίσω από ανοιχτή επιστολή της Artist Rights Alliance, στην οποία περισσότεροι από 200 μουσικοί καλούν τις εταιρείες AI να μη δημιουργούν τεχνολογίες που μιμούνται ανθρώπινες φωνές, αντικαθιστούν καλλιτέχνες ή χρησιμοποιούν τη δουλειά τους χωρίς άδεια.
Ανάμεσα στους υπόλοιπους υπογράφοντες βρίσκονται οι Stevie Wonder, Katy Perry, Nicki Minaj, Elvis Costello και R.E.M.
Rage against the AI machine: Οι καλλιτέχνες περνούν στην αντεπίθεση
Υπάρχουν πλέον μουσικοί που έχουν μετατρέψει την αντίθεσή τους απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη σε ολόκληρο είδος: την anti-AI μουσική.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το καναδικό συγκρότημα Angine de Poitrine, το οποίο εδώ και αρκετό καιρό αποτελεί internet sensation.
Το ντουέτο θα μπορούσε κανονικά να ενταχθεί στο math rock, ένα υποείδος της rock μουσικής που χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά σύνθετες ρυθμικές δομές — εξ ου και η σύνδεση με μαθηματικές εξισώσεις ή γεωμετρικά μοτίβα.
Το βασικό χαρακτηριστικό του συγκροτήματος, όμως, είναι ότι είναι απλώς απρόβλεπτο.
Τόσο μουσικά όσο και ως προς τη σκηνική παρουσία, τα κοστούμια και τη συνολική του στάση.
Δεν είναι τυχαίο ότι κάτω από τα videos τους εμφανίζονται συχνά σχόλια όπως:
"Αυτό είναι το πιο ανθρώπινο πράγμα που έχω δει εδώ και πολύ καιρό".
Το παράδοξο είναι ότι οι ίδιοι οι Angine de Poitrine ισχυρίζονται πως δεν είναι καθόλου άνθρωποι, αλλά δύο εξωγήινοι.
Πάνω απ' όλα, όμως, δεν προσπαθούν να γίνουν φιλικοί προς τους αλγόριθμους ούτε να βελτιστοποιήσουν τη μουσική τους για playlists.
Αντίθετα, χρησιμοποιούν την ανθρώπινη —ή μάλλον "εξωγήινη"— δημιουργικότητα για να παράγουν απρόβλεπτες δομές και ένα είδος ελεγχόμενου χάους.
Παίζουν παράξενες χρονικές υποδιαιρέσεις, άγριες αρμονίες και στραβές basslines, όλα όμως πάνω σε ένα ακαταμάχητο groove.
Και με αυτή την προσέγγιση έχουν αυτή τη στιγμή βρει ένα απίστευτα δεκτικό κοινό.
Πολλοί μουσικοί αρχίζουν επίσης να επισημαίνουν επιθετικά τα τραγούδια τους ως "AI-free", μετατρέποντας τη συνειδητή αποφυγή της συγκεκριμένης τεχνολογίας —αν θέλουμε να τη χαρακτηρίσουμε "πρόοδο"— σε σήμα ποιότητας και σε USP, δηλαδή σε μοναδικό χαρακτηριστικό πώλησης.
Και άλλοι καλλιτέχνες γνωρίζουν επιτυχία ακολουθώντας αυτή τη λογική.
Ακόμη και τα non-AI lo-fi videos του Yellow Cherry Jam, τα οποία θεωρητικά θα μπορούσαν εύκολα να δημιουργηθούν με AI, συγκεντρώνουν εκατοντάδες χιλιάδες clicks.
Φαίνεται λοιπόν ότι παράλληλα με την υποχώρηση ενός μέρους του ενθουσιασμού γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, δημιουργείται και ένα ισχυρό αντίθετο ρεύμα, μαζί με αυξανόμενο ενδιαφέρον για προϊόντα που έχουν φτιαχτεί πραγματικά "στο χέρι".
Ποιος ξέρει;
Ίσως στο μέλλον, δίπλα σε γνωστές ενδείξεις όπως "Made in Germany" ή "Made in China", αρχίσουμε να βλέπουμε και κάτι καινούργιο:
"Made by Human Beings".
Με πληροφορίες από το Esquire Germany
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
