Πόσους φίλους χρειάζεσαι στη ζωή σου-Η απάντηση της επιστήμης

Συχνά ακούμε ότι μια έντονη κοινωνική ζωή είναι συνώνυμη της ευτυχίας. Η λογική λέει πως όσο περισσότερους φίλους έχεις, όσο πιο συχνά γνωρίζεις νέους ανθρώπους και όσο πιο γεμάτο είναι το πρόγραμμά σου, τόσο πιο καλά θα νιώθεις. Όμως η σύγχρονη ψυχολογία έρχεται να ανατρέψει αυτή την αντίληψη: δεν είναι ο αριθμός των φίλων που μετρά, αλλά η ποιότητα των σχέσεων.

Η έρευνα που αλλάζει τα δεδομένα για τους φίλους

Μια μελέτη με επικεφαλής τον ψυχολόγο Meisam Vahedi από το Πανεπιστήμιο του Χιούστον διερεύνησε πώς η ποσότητα και η ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων επηρεάζουν τη συναισθηματική ευημερία. Στην έρευνα συμμετείχαν 4.625 άτομα ηλικίας 18 έως 65 ετών. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ερωτηματολόγιο βασισμένο στη θεωρία προσκόλλησης, ένα από τα πιο καθιερωμένα επιστημονικά μοντέλα για την κατανόηση των συναισθηματικών δεσμών.

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις όπως "Σε ποιον θα απευθυνόσουν αν ένιωθες στεναχώρια;" ή "Ποιο άτομο σε κάνει να νιώθεις πραγματική συναισθηματική ασφάλεια;". Υπήρχε, ωστόσο, ένας σαφής περιορισμός: για κάθε ρόλο μπορούσαν να αναφέρουν μόνο ένα πρόσωπο.

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικά. Οι περισσότεροι ανέφεραν δύο ή τρία άτομα ως βασικούς πυλώνες στήριξης. Μόνο σε ελάχιστες περιπτώσεις ο αριθμός ξεπερνούσε τα πέντε. Το συμπέρασμα αυτό έρχεται σε αντίθεση με την ιδέα ότι η ευτυχία αυξάνεται αναλογικά με τον αριθμό των φίλων.

Η δύναμη της ποιότητας στις σχέσεις

Τα ευρήματα της ομάδας του Vahedi επιβεβαιώνουν και παλαιότερες μελέτες της American Psychological Association, σύμφωνα με τις οποίες η υποκειμενική ευεξία σχετίζεται στενότερα με το βάθος και τη συναισθηματική ποιότητα των σχέσεων παρά με την έκτασή τους.

Οι σχέσεις που χαρακτηρίζονται από ενσυναίσθηση, κατανόηση και ουσιαστική υποστήριξη έχουν μετρήσιμη θετική επίδραση στην ψυχική υγεία. Μάλιστα, συνδέονται και με σωματικά οφέλη, όπως χαμηλότερα επίπεδα στρες και καλύτερη λειτουργία του ανοσοποιητικού.

Αντίθετα, ένα μεγάλο δίκτυο επιφανειακών γνωριμιών δεν προσφέρει τα ίδια οφέλη. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε συναισθηματική κόπωση ή σε ένα αίσθημα εσωτερικού κενού. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν η ανάγκη για περισσότερες κοινωνικές επαφές πηγάζει από ανασφάλεια και όχι από αυθεντική επιθυμία για σύνδεση.

Ο ρόλος της θεωρίας προσκόλλησης

Για να ερμηνεύσουν αυτά τα ευρήματα, οι ψυχολόγοι στρέφονται στη θεωρία προσκόλλησης, που διαμορφώθηκε αρχικά από τον John Bowlby και εξελίχθηκε μέσα από πολυετή επιστημονική έρευνα.

Η θεωρία υποστηρίζει ότι οι πρώιμες εμπειρίες μας επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε ως ενήλικες. Άτομα με ασφαλή προσκόλληση νιώθουν άνετα με τη συναισθηματική εγγύτητα, εμπιστεύονται τους άλλους και χτίζουν σταθερές, βαθιές σχέσεις.

Αντίθετα, όσοι έχουν ανασφαλή προσκόλληση συχνά βιώνουν άγχος, φόβο εγκατάλειψης ή δυσκολία στην εμπιστοσύνη. Σε μια προσπάθεια να καλύψουν αυτή την εσωτερική ανασφάλεια, μπορεί να επιδιώκουν πολλές κοινωνικές επαφές, χωρίς όμως να βιώνουν ουσιαστική ικανοποίηση.

Η μελέτη έδειξε ξεκάθαρα ότι τα άτομα με ασφαλή προσκόλληση διατηρούσαν μικρότερα κοινωνικά δίκτυα, αλλά δήλωναν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας και συναισθηματικής σταθερότητας.

Ο "λειτουργικός αριθμός" σχέσεων

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της έρευνας είναι η έννοια του "λειτουργικού αριθμού" φίλων. Πρόκειται για τον αριθμό των ανθρώπων που αρκεί για να καλυφθούν οι βασικές μας συναισθηματικές ανάγκες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, αυτός ο αριθμός είναι συνήθως μικρός: δύο έως τρία άτομα. Συχνά πρόκειται για τον σύντροφο, έναν πολύ στενό φίλο ή ένα μέλος της οικογένειας με το οποίο υπάρχει βαθύς δεσμός.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιπες σχέσεις είναι αδιάφορες. Δείχνει όμως ότι η ουσιαστική συναισθηματική ισορροπία δεν εξαρτάται από την ποσότητα, αλλά από την ποιότητα και την ασφάλεια που προσφέρουν λίγοι, αλλά σημαντικοί άνθρωποι.

Όταν η διεύρυνση του κύκλου δεν φέρνει λύση

Η έρευνα ανέδειξε και ένα ακόμη σημαντικό σημείο: η αύξηση των κοινωνικών επαφών δεν οδηγεί απαραίτητα σε μεγαλύτερη ευεξία, ειδικά όταν το βασικό κίνητρο είναι το άγχος.

Όσοι προσπαθούν να καλύψουν τα συναισθηματικά τους κενά μέσα από πολλές ασταθείς σχέσεις συχνά νιώθουν λιγότερο ικανοποιημένοι σε σύγκριση με εκείνους που στηρίζονται σε λίγους και σταθερούς ανθρώπους.

Το άγχος στις σχέσεις δεν αντιμετωπίζεται με τη συσσώρευση γνωριμιών, αλλά με την ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της σταθερότητας στις ήδη υπάρχουσες σχέσεις. Η διαφορά είναι ουσιαστική: δεν έχει σημασία πόσους προσθέτεις, αλλά πόσο βαθιά συνδέεσαι.

Γιατί λίγοι άνθρωποι αρκούν

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η ύπαρξη αξιόπιστων και σταθερών προσώπων στη ζωή μας αποτελεί βασικό παράγοντα ικανοποίησης στην ενήλικη ζωή. Η συναισθηματική υποστήριξη λειτουργεί προστατευτικά απέναντι στο στρες, περιορίζει το αίσθημα μοναξιάς και βοηθά στη διαχείριση δύσκολων περιόδων.

Δεν είναι τυχαίο ότι, όταν αναλογιζόμαστε τις πιο δύσκολες στιγμές μας, συνήθως θυμόμαστε έναν ή δύο ανθρώπους που στάθηκαν πραγματικά δίπλα μας.

Μια διαφορετική οπτική για τη φιλία

Τα παραπάνω ευρήματα μας καλούν να επαναξιολογήσουμε την έννοια της κοινωνικής ζωής. Δεν χρειάζεται να μετράμε φίλους ή επαφές. Αυτό που έχει σημασία είναι να έχουμε σχέσεις μέσα στις οποίες μπορούμε να είμαστε ο εαυτός μας, να νιώθουμε ασφάλεια και να εκφραζόμαστε χωρίς φόβο.

Τελικά, η επιστήμη δείχνει ότι η συναισθηματική ευημερία δεν καθορίζεται από το μέγεθος του κοινωνικού μας κύκλου, αλλά από το βάθος και την ποιότητα των δεσμών που επιλέγουμε να καλλιεργούμε.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr