Για ένα ζευγάρι που έχει ακούσει ότι η απόκτηση βιολογικού παιδιού είναι σχεδόν αδύνατη, ακόμη και ένα σπερματοζωάριο μπορεί να αλλάξει τα πάντα. Το δύσκολο είναι να βρεθεί όταν παραμένει κρυμμένο ανάμεσα σε εκατομμύρια κύτταρα και υπολείμματα, ξεφεύγοντας ακόμη και από τους πιο έμπειρους ειδικούς.
Αυτό επιχειρεί να κάνει το STAR, ένα νέο σύστημα που συνδυάζει τεχνητή νοημοσύνη, απεικόνιση υψηλής ταχύτητας, ρομποτική και μικρορευστονική τεχνολογία. Αναπτύχθηκε στο Κέντρο Γονιμότητας του Πανεπιστημίου Columbia και έχει ήδη εντοπίσει σπερματοζωάρια σε άνδρες στους οποίους οι συμβατικές εξετάσεις δεν είχαν βρει κανένα.
Διαβάστε Επίσης
Η τεχνολογία απευθύνεται κυρίως σε περιπτώσεις αζωοσπερμίας, δηλαδή όταν δεν ανιχνεύονται σπερματοζωάρια στο σπέρμα με τις συνηθισμένες μεθόδους. Αυτό δεν σημαίνει πάντοτε ότι δεν υπάρχει ούτε ένα σε ολόκληρο το δείγμα. Μπορεί να είναι τόσο σπάνιο, ώστε να μην εμφανιστεί στη μικρή ποσότητα που εξετάζεται κάτω από το μικροσκόπιο.
Μία από τις καταστάσεις που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα γονιμότητας είναι το σύνδρομο Klinefelter, κατά το οποίο ένας άνδρας γεννιέται με ένα επιπλέον χρωμόσωμα Χ. Μέχρι πρόσφατα, αρκετοί άνδρες με ανάλογες διαγνώσεις είχαν ελάχιστες επιλογές πέρα από τη χειρουργική αναζήτηση σπέρματος, τη χρήση δότη ή την υιοθεσία.
Πώς λειτουργεί το STAR
Η ιδέα για το STAR (από τις λέξεις Sperm Tracking and Recovery) γεννήθηκε από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αστρονομία. Αν ένας αλγόριθμος μπορεί να εντοπίσει ένα άγνωστο αντικείμενο μέσα σε έναν τεράστιο όγκο εικόνων από το Διάστημα, γιατί να μην αναζητήσει και ένα σπάνιο σπερματοζωάριο μέσα σε ένα σύνθετο βιολογικό δείγμα;
Κατά τη διαδικασία, το δείγμα περνά μέσα από ένα μικρορευστονικό τσιπ με κανάλια τόσο λεπτά όσο μια ανθρώπινη τρίχα. Ένα σύστημα υψηλής ταχύτητας καταγράφει περίπου 300 εικόνες το δευτερόλεπτο, ξεπερνώντας το ένα εκατομμύριο μέσα σε μία ώρα.
Ο αλγόριθμος εξετάζει τις εικόνες σε πραγματικό χρόνο και ξεχωρίζει τα πιθανά σπερματοζωάρια από τα υπόλοιπα κύτταρα και υπολείμματα. Όταν επιβεβαιωθεί ένας εντοπισμός, ένας μικρορευστονικός μηχανισμός απομονώνει το σπερματοζωάριο μέσα σε μια ελάχιστη σταγόνα υγρού. Η διαδικασία γίνεται αρκετά ήπια ώστε το κύτταρο να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη γονιμοποίηση ενός ωαρίου ή να καταψυχθεί.
Σε μία δοκιμή, εμβρυολόγοι εξέταζαν ένα δείγμα επί δύο ημέρες χωρίς να βρουν τίποτα. Το STAR εντόπισε 44 σπερματοζωάρια μέσα σε περίπου μία ώρα. Συνολικά, από τους πρώτους 175 άνδρες που χρησιμοποίησαν την τεχνολογία, αξιοποιήσιμο σπέρμα βρέθηκε σε ποσοστό κοντά στο 30%.
Η πρώτη γέννηση και τα όρια της μεθόδου
Η πρώτη εγκυμοσύνη με τη βοήθεια του STAR ανακοινώθηκε το 2025. Το ζευγάρι προσπαθούσε να αποκτήσει παιδί για σχεδόν δύο δεκαετίες και είχε περάσει από 15 ανεπιτυχείς κύκλους εξωσωματικής γονιμοποίησης. Με τη νέα τεχνολογία ανακτήθηκαν ελάχιστα σπερματοζωάρια, δύο από τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για μικρογονιμοποίηση. Η προσπάθεια οδήγησε τελικά στη γέννηση ενός υγιούς κοριτσιού.
Το σύστημα χρησιμοποιήθηκε επίσης σε άνδρα με σύνδρομο Klinefelter, εντοπίζοντας οκτώ σπερματοζωάρια σε ιστό που είχε ληφθεί χειρουργικά από τους όρχεις και οδηγώντας σε ακόμη μία εγκυμοσύνη.
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, το STAR δεν αποτελεί εγγύηση πατρότητας. Δεν δημιουργεί σπερματοζωάρια εκεί όπου δεν υπάρχουν, αλλά εντοπίζει όσα μπορεί να έχουν διαφύγει από τις συμβατικές εξετάσεις. Ακόμη και τότε, η ποιότητά τους ενδέχεται να μην επιτρέπει τη γονιμοποίηση.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές και παρακολούθηση των αποτελεσμάτων σε βάθος χρόνου. Η νέα τεχνολογία, επομένως, δεν είναι μια "θαυματουργή" λύση. Δημιουργεί, όμως, μια επιπλέον πιθανότητα εκεί όπου μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε σχεδόν καμία.
Με πληροφορίες από The Lancet
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το X και το Instagram.
