Η τεχνητή νοημοσύνη πέρασε την πόρτα του χειρουργείου και αυτή τη φορά δεν περιορίστηκε στην ανάλυση εξετάσεων ή στη δημιουργία μιας πρόβλεψης. Χρησιμοποιήθηκε σε πραγματικό χρόνο κατά τη διάρκεια μιας εξαιρετικά απαιτητικής επέμβασης αφαίρεσης όγκου στον εγκέφαλο, βοηθώντας τους γιατρούς να κινηθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια σε μια περιοχή όπου ακόμη και ένα χιλιοστό μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Η πρωτοποριακή επέμβαση πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Μάιο στο National Hospital for Neurology and Neurosurgery του Λονδίνου, το οποίο ανήκει στο University College London Hospitals NHS Foundation Trust. Σύμφωνα με τις βρετανικές υγειονομικές αρχές, πρόκειται για την πρώτη επιτυχημένη επέμβαση αφαίρεσης όγκου στον εγκέφαλο κατά την οποία ένα σύστημα AI υποστήριζε ζωντανά τον νευροχειρουργό.
Διαβάστε Επίσης
Ασθενής ήταν ο 48χρονος Rhys Hibbert, ο οποίος είχε έναν όγκο περίπου 11 χιλιοστών στην υπόφυση. Το μικρό του μέγεθος δεν σήμαινε ότι η αφαίρεσή του ήταν εύκολη. Η υπόφυση βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου, σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή όπου νεύρα που ελέγχουν την όραση και μεγάλα αιμοφόρα αγγεία βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους.
Σε ένα τέτοιο χειρουργείο, ένα λάθος ακόμη και ενός χιλιοστού θα μπορούσε να προκαλέσει τύφλωση, εγκεφαλικό επεισόδιο ή ακόμη και να απειλήσει τη ζωή του ασθενούς. Εκεί ακριβώς ανέλαβε δράση η τεχνητή νοημοσύνη.
Το σύστημα ανέλυε ζωντανά την εικόνα από την ενδοσκοπική κάμερα και "χρωμάτιζε" διαφορετικά τα κρίσιμα σημεία του χειρουργικού πεδίου. Με αυτόν τον τρόπο βοηθούσε την ιατρική ομάδα να αναγνωρίζει πιο εύκολα τα νεύρα, τα αγγεία και τις υπόλοιπες δομές που έπρεπε να προστατευθούν. Δεν αντικατέστησε τους χειρουργούς ούτε πήρε αποφάσεις αντί για εκείνους. Λειτούργησε περισσότερο σαν ένας ψηφιακός πλοηγός, προσφέροντας επιπλέον πληροφορίες την ώρα που πραγματοποιούνταν η επέμβαση.
Η τεχνολογία αναπτύχθηκε στο Hawkes Institute του University College London και εκπαιδεύτηκε με εκατοντάδες βίντεο προηγούμενων επεμβάσεων στην υπόφυση. Έτσι έμαθε να αναγνωρίζει σημαντικά ανατομικά στοιχεία, χειρουργικά εργαλεία, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτά αλληλεπιδρούν με τους ανθρώπινους ιστούς. Μέχρι σήμερα το σύστημα είχε χρησιμοποιηθεί για ερευνητικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς, όχι όμως σε πραγματική επέμβαση ασθενούς.
Ο Hibbert είχε διαγνωστεί τον Δεκέμβριο του 2024, όταν κατέρρευσε κατά τη διάρκεια ενός περιπάτου και υπέστη επιληπτική κρίση. Αρχικά οι γιατροί παρακολουθούσαν την κατάστασή του χωρίς να προχωρήσουν σε επέμβαση. Σταδιακά, όμως, εμφάνισε σοβαρή ορμονική διαταραχή και επιδείνωση της όρασής του. Είχε αρχίσει να χάνει το περιφερειακό οπτικό του πεδίο και χρησιμοποιούσε μπαστούνι για να περπατήσει, καθώς σκόνταφτε σε αντικείμενα που δεν μπορούσε να δει.
Η επέμβαση ολοκληρώθηκε με επιτυχία, ο όγκος αφαιρέθηκε και η όρασή του προστατεύθηκε. Όταν ξύπνησε, μπορούσε ήδη να βλέπει καθαρά τον χώρο γύρω του, ενώ μέσα σε μία εβδομάδα περπατούσε χωρίς γυαλιά ή μπαστούνι. Πλέον έχει επιστρέψει και στην εργασία του.
Η συγκεκριμένη περίπτωση δεν σημαίνει ότι η AI είναι έτοιμη να πάρει τη θέση των γιατρών. Δείχνει, όμως, πώς μπορεί να γίνει ένα ιδιαίτερα ισχυρό εργαλείο στα χέρια τους. Σε επεμβάσεις όπου η απόσταση ανάμεσα στην επιτυχία και σε μια σοβαρή επιπλοκή μετριέται σε χιλιοστά, ένας τέτοιος ψηφιακός "δεύτερος παρατηρητής" μπορεί να αποδειχθεί κυριολεκτικά σωτήριος.
