Το πιο απρόσμενο μυστικό ενός μεσαιωνικού βιβλίου μπορεί να μην κρύβεται σε κάποιον κώδικα ή σε μια ξεχασμένη υποσημείωση. Μπορεί να βρίσκεται στο ίδιο το υλικό των σελίδων του. Αυτό ανακάλυψαν επιστήμονες εξετάζοντας ένα χριστιανικό χειρόγραφο περίπου 1.000 ετών. Ανάμεσα στα γενετικά ίχνη που διατηρήθηκαν στην περγαμηνή, εντόπισαν DNA του ιού της ευλογιάς των προβάτων.
Πρόκειται για τα Ευαγγέλια του Γιορκ, ένα πολύτιμο χειρόγραφο που φυλάσσεται στον καθεδρικό ναό York Minster της Αγγλίας. Για τους ιστορικούς, η αξία του ήταν ήδη δεδομένη. Για τους ερευνητές, όμως, απέκτησε και μια διαφορετική σημασία, καθώς αποτελεί ένα αρχείο βιολογικών πληροφοριών που επέζησαν επί αιώνες, χωρίς κανείς να χρειαστεί να τις καταγράψει.
Διαβάστε Επίσης
Η εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο κατασκευής του. Η περγαμηνή φτιαχνόταν από επεξεργασμένα δέρματα ζώων, τα οποία μπορούσαν να διατηρήσουν γενετικό υλικό. Μια διεθνής ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής το University College Dublin, αξιοποίησε ακριβώς αυτή την ιδιότητα για να αναζητήσει ίχνη ασθενειών του παρελθόντος.
Και εδώ η υπόθεση αποκτά περισσότερο ενδιαφέρον. Το DNA του ιού εντοπίστηκε και σε περγαμηνές από δέρμα μοσχαριού ή κατσίκας. Πώς βρέθηκε εκεί ένας ιός που συνδέεται κυρίως με τα πρόβατα; Οι πιθανές εξηγήσεις περιλαμβάνουν τη μετάδοση ανάμεσα σε διαφορετικά είδη ή την επιμόλυνση των δερμάτων κατά την επεξεργασία τους. Το εύρημα, από μόνο του, δεν αρκεί για να επιλέξουμε μία από αυτές.
Πριν, πάντως, η λέξη "ευλογιά" δημιουργήσει λάθος συνειρμούς, χρειάζεται μια διευκρίνιση, καθώς η συγκεκριμένη ασθένεια αφορά τα ζώα και δεν θεωρείται επικίνδυνη για τον άνθρωπο. Στα πρόβατα είναι ιδιαίτερα μεταδοτική και μπορεί να αποβεί θανατηφόρα, ειδικά στα νεότερα. Επίσης, η ανίχνευση γενετικών ιχνών δεν σημαίνει ότι οι επιστήμονες βρήκαν έναν ενεργό ιό μέσα σε ένα παλιό βιβλίο.
Η έρευνα δεν περιορίστηκε στα Ευαγγέλια του Γιορκ. Εξετάστηκαν και άλλα ιστορικά χειρόγραφα, μεταξύ τους το Corpus Glossary, ένα από τα παλαιότερα αγγλικά λεξικά. Τα ευρήματα προσθέτουν στοιχεία στην προσπάθεια να ανασυντεθεί η ιστορία ενός παθογόνου που επηρέαζε τα κοπάδια της Ευρασίας εδώ και τουλάχιστον 3.500 χρόνια.
Κάπως έτσι, οι βιβλιοθήκες αποκτούν έναν ακόμη ρόλο. Ενδέχεται να διατηρούν πολύτιμα στοιχεία για παλιές ασθένειες και επιδημίες στα ζώα. Μόνο που, για να διαβάσεις αυτή την πλευρά της ιστορίας, δεν αρκεί να ξέρεις τη γλώσσα του χειρογράφου. Χρειάζεται να εξετάσεις και τις ίδιες τις σελίδες του.
