Το κινητό σου μπορεί να έχει δεκάδες ειδοποιήσεις και το βράδυ να μην υπάρχει ένας άνθρωπος στον οποίο θέλεις να πεις πώς πήγε πραγματικά η μέρα σου. Η διαφορά ανάμεσα στο "μιλάω με κόσμο" και στο "νιώθω κοντά σε κάποιον" είναι μεγαλύτερη απ’ όσο φαίνεται. Και η επιστήμη εξετάζει πλέον τι μπορεί να σημαίνει αυτή η απόσταση για την υγεία μας.
Μια μεγάλη μελέτη, δημοσιευμένη στο Nature Communications, συνδέει τη μοναξιά και την κοινωνική απομόνωση με λιγότερα χρόνια ζωής χωρίς σημαντικές σωματικές παθήσεις, κατάθλιψη ή άγχος. Το εύρημα αξίζει προσοχή, ιδιαίτερα για τους άνδρες, στους οποίους η διαφορά στα χρόνια χωρίς τις συγκεκριμένες ψυχικές διαταραχές ήταν μεγαλύτερη.
Διαβάστε Επίσης
Άλλο να είσαι μόνος, άλλο να νιώθεις μόνος
Οι δύο έννοιες συχνά μπερδεύονται. Η κοινωνική απομόνωση αφορά τις περιορισμένες επαφές: πόσο συχνά βλέπεις φίλους ή συγγενείς, αν συμμετέχεις σε κοινωνικές δραστηριότητες, αν ζεις μόνος. Η μοναξιά περιγράφει το πώς βιώνεις τις σχέσεις σου και κατά πόσο αυτές καλύπτουν την ανάγκη σου για σύνδεση.
Μπορεί, επομένως, να έχεις γεμάτο πρόγραμμα και να αισθάνεσαι μόνος. Αντίστοιχα, το να περνάς χρόνο μόνος σου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υποφέρεις από μοναξιά. Το ζητούμενο δεν είναι να γεμίσει υποχρεωτικά το ημερολόγιο με εξόδους, αλλά να υπάρχει επαφή που σου προσφέρει κάτι ουσιαστικό.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 277.489 ενηλίκους της UK Biobank, οι οποίοι αρχικά δεν είχαν επτά σημαντικές κατηγορίες παθήσεων: διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακά νοσήματα, χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, νευροεκφυλιστικές παθήσεις, καρκίνο, κατάθλιψη και άγχος.
Με σημείο αναφοράς την ηλικία των 50 ετών, οι άνδρες που βίωναν ταυτόχρονα μοναξιά και κοινωνική απομόνωση υπολογίστηκε ότι είχαν 1,7 λιγότερα χρόνια χωρίς τις σωματικές παθήσεις και 5,8 λιγότερα χρόνια χωρίς κατάθλιψη ή άγχος, σε σύγκριση με όσους δεν βίωναν κανένα από τα δύο. Στις γυναίκες, οι αντίστοιχες διαφορές ήταν 2,4 και 3,7 χρόνια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μοναχικός άνδρας θα ζήσει σχεδόν έξι χρόνια λιγότερο. Οι αριθμοί αφορούν εκτιμήσεις χρόνων χωρίς συγκεκριμένες παθήσεις σε ομάδες ανθρώπων, όχι προσωπικές προβλέψεις.
Η προπόνηση βοηθά, αλλά δεν αντικαθιστά την παρέα
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο ρόλος των καθημερινών συνηθειών. Η καλύτερη διατροφή, η άσκηση, ο επαρκής ύπνος και η αποχή από το κάπνισμα συνδέθηκαν με μικρότερη απώλεια υγιών ετών στην περίπτωση της κοινωνικής απομόνωσης. Για τη μοναξιά, όμως, δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη στατιστικά σημαντική μείωση.
Αυτό δεν ακυρώνει την αξία ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Υποδεικνύει ότι η έλλειψη ουσιαστικής σύνδεσης μπορεί να χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση. Το να φροντίζεις το σώμα σου παραμένει σημαντικό. Το να αισθάνεσαι ότι έχεις κάποιον δίπλα σου αξίζει επίσης προσοχή.
Φυσικά, πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, η οποία δείχνει συσχετίσεις και δεν αποδεικνύει ότι η μοναξιά προκάλεσε τις παθήσεις. Επιπλέον, στοιχεία όπως οι συνήθειες των συμμετεχόντων βασίστηκαν σε προσωπικές αναφορές, με τους περιορισμούς που αυτό συνεπάγεται.
Το ενδιαφέρον μήνυμα είναι ότι η φροντίδα της υγείας δεν εξαντλείται σε βήματα, θερμίδες και ώρες ύπνου. Αξίζει να αναρωτηθείς και κάτι που δεν μετράει το smartwatch: υπάρχει κάποιος με τον οποίο μπορείς να είσαι ειλικρινής όταν η απάντηση στο "τι κάνεις" δεν είναι "όλα καλά";
