Όταν η συζήτηση φτάνει στη γονιμότητα, η προσοχή στρέφεται συχνά στη γυναίκα. Ωστόσο, η ανδρική αναπαραγωγική υγεία αποτελεί εξίσου σημαντικό κομμάτι της εξίσωσης στο σεξ. Και παρότι η ποιότητα του σπέρματος επηρεάζεται από παράγοντες όπως η ηλικία, η κληρονομικότητα και ορισμένες παθήσεις, οι καθημερινές συνήθειες μπορούν επίσης να παίξουν σημαντικό ρόλο.
Το ενδιαφέρον είναι ότι αρκετές από αυτές δεν συνδέονται άμεσα στο μυαλό μας με τη γονιμότητα. Το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, το αυξημένο σωματικό βάρος ή ακόμη και η συχνή έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν τη συγκέντρωση, την κινητικότητα και άλλα χαρακτηριστικά των σπερματοζωαρίων.
Το θετικό είναι ότι ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες μπορούν να τροποποιηθούν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε πρόβλημα γονιμότητας αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Διαβάστε Επίσης
Οι συνήθειες που μπορούν να κάνουν τη διαφορά
Το κάπνισμα βρίσκεται ψηλά στη λίστα. Σύμφωνα με την American Society for Reproductive Medicine, οι άντρες που καπνίζουν εμφανίζουν συχνότερα δυσμενείς τιμές σε παραμέτρους του σπέρματος, όπως η συγκέντρωση, η κινητικότητα και η μορφολογία. Μάλιστα, οι επιδράσεις φαίνεται να συνδέονται και με την ποσότητα των τσιγάρων που καταναλώνονται καθημερινά.
Αντίστοιχα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ έχει συσχετιστεί με χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης, μειωμένη παραγωγή σπερματοζωαρίων και προβλήματα στη σεξουαλική λειτουργία. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα περιστασιακό ποτό προκαλεί υπογονιμότητα. Οι ενδείξεις είναι σαφέστερες για τη συστηματική και βαριά κατανάλωση.
Ένας ακόμη παράγοντας είναι η θερμοκρασία. Οι όρχεις βρίσκονται εκτός της κοιλιακής κοιλότητας επειδή η φυσιολογική παραγωγή σπερματοζωαρίων απαιτεί θερμοκρασία χαμηλότερη από εκείνη του υπόλοιπου σώματος.
Η συχνή χρήση σάουνας ή πολύ ζεστού jacuzzi μπορεί να επηρεάσει προσωρινά την παραγωγή σπέρματος. Όσο για τα στενά εσώρουχα, την πολύωρη καθιστική εργασία ή το laptop στα πόδια, τα ερευνητικά δεδομένα παραμένουν λιγότερο ξεκάθαρα. Δεν χρειάζεται πανικός, αλλά η αποφυγή της παρατεταμένης υπερθέρμανσης αποτελεί λογική προφύλαξη.
Σημαντικό ρόλο παίζει και το σωματικό βάρος. Η παχυσαρκία συνδέεται με ορμονικές μεταβολές και σε ορισμένους άντρες με χειρότερους δείκτες ποιότητας σπέρματος. Η ισορροπημένη διατροφή και η συστηματική σωματική δραστηριότητα μπορούν να συμβάλουν στη γενικότερη αναπαραγωγική υγεία.
Το λάθος στο γυμναστήριο και οι αλλαγές που αξίζουν
Η άσκηση αποτελεί σύμμαχο της υγείας, όμως υπάρχει μια σημαντική εξαίρεση: η χρήση αναβολικών στεροειδών και εξωγενούς τεστοστερόνης.
Οι ουσίες αυτές μπορούν να καταστείλουν τη φυσιολογική παραγωγή σπερματοζωαρίων, ακόμη και να οδηγήσουν σε προσωρινή απουσία τους από το σπέρμα. Γι' αυτό η χορήγηση τεστοστερόνης σε άντρες που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και καθοδήγηση από ειδικό.
Παράλληλα, ο ανεπαρκής ύπνος και το χρόνιο στρες ενδέχεται να επηρεάζουν την ορμονική ισορροπία και τη σεξουαλική υγεία, αν και η άμεση σχέση τους με τις παραμέτρους του σπέρματος δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως.
Χρειάζεται επίσης προσοχή με τα συμπληρώματα που υπόσχονται εντυπωσιακή ενίσχυση της γονιμότητας. Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα ότι μια συγκεκριμένη βιταμίνη ή ένα "θαυματουργό" σκεύασμα μπορεί να λύσει από μόνο του ένα πρόβλημα υπογονιμότητας.
Και κάτι ακόμη: η ποιότητα του σπέρματος δεν αλλάζει από τη μία ημέρα στην άλλη. Η διαδικασία παραγωγής και ωρίμανσης των σπερματοζωαρίων διαρκεί περίπου τρεις μήνες, επομένως οι αλλαγές στον τρόπο ζωής χρειάζονται χρόνο για να αποτυπωθούν σε μια εξέταση.
Αν ένα ζευγάρι προσπαθεί να αποκτήσει παιδί χωρίς επιτυχία για 12 μήνες, ή νωρίτερα όταν υπάρχουν γνωστοί παράγοντες κινδύνου ή μεγαλύτερη ηλικία της συντρόφου, είναι σημαντικό να ζητήσει ιατρική αξιολόγηση. Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασικό πρώτο βήμα για τη διερεύνηση της ανδρικής γονιμότητας.
Άλλωστε, η φροντίδα της αναπαραγωγικής υγείας δεν πρέπει να αρχίζει μόνο όταν εμφανιστεί κάποιο πρόβλημα. Είναι μέρος της συνολικής φροντίδας του σώματος, σε κάθε ηλικία.
