Tο ρολόι δείχνει δέκα το βράδυ και το μόνο που θέλεις είναι να καθίσεις στον καναπέ και να φας ένα κανονικό γεύμα. Κάπου εκεί, όμως, εμφανίζεται η γνωστή σκέψη. "Μήπως είναι πολύ αργά; Μήπως ό,τι φάω τώρα μετατραπεί σε λίπος;".
Η αντίληψη ότι το βραδινό φαγητό παχαίνει περισσότερο από τα υπόλοιπα γεύματα είναι βαθιά ριζωμένη στη διατροφική κουλτούρα. Πολλές δίαιτες προτείνουν να σταματάμε να τρώμε μετά από μια συγκεκριμένη ώρα, συνήθως γύρω στις επτά ή οκτώ το βράδυ, υποστηρίζοντας ότι ο οργανισμός δεν προλαβαίνει να κάψει τις θερμίδες πριν από τον ύπνο.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο σύνθετη. Το σώμα μας δεν διαθέτει κάποιον διακόπτη που ενεργοποιείται μετά τη δύση του ηλίου και μετατρέπει αυτομάτως το φαγητό σε λίπος. Από την άλλη πλευρά, η σύγχρονη επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η ώρα κατανάλωσης ενός γεύματος μπορεί πράγματι να επηρεάσει τον μεταβολισμό.
Τι συμβαίνει στον οργανισμό όταν τρως αργά το βράδυ
Το 2022, ερευνητές του Brigham and Women's Hospital και της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό Cell Metabolism μια ενδιαφέρουσα μελέτη.
Οι επιστήμονες εξέτασαν πώς επηρεάζεται ο οργανισμός όταν τα ίδια γεύματα καταναλώνονται νωρίτερα ή αργότερα μέσα στην ημέρα, διατηρώντας ελεγχόμενους παράγοντες όπως η πρόσληψη θερμίδων, ο ύπνος και η σωματική δραστηριότητα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η καθυστερημένη κατανάλωση φαγητού συνδεόταν με αυξημένο αίσθημα πείνας, αλλαγές στις ορμόνες που ρυθμίζουν την όρεξη και μειωμένη ενεργειακή δαπάνη. Παρατηρήθηκαν επίσης μεταβολές στον λιπώδη ιστό που θα μπορούσαν να ευνοούν την αποθήκευση λίπους.
Διαβάστε Επίσης
Η μελέτη ήταν μικρή και δεν απέδειξε ότι ένα αργοπορημένο γεύμα προκαλεί από μόνο του αύξηση βάρους. Έδειξε, όμως, ότι η ώρα που τρώμε μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο μεταβολισμός μας.
Μια ακόμη μελέτη, δημοσιευμένη το 2020 στο Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, συνέκρινε τις επιδράσεις ενός δείπνου στις έξι το απόγευμα με εκείνες του ίδιου δείπνου στις δέκα το βράδυ.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το πολύ αργό δείπνο μπορούσε να επηρεάσει δυσμενώς τη νυχτερινή ρύθμιση του σακχάρου και τον μεταβολισμό του λίπους, ιδιαίτερα όταν ακολουθούσε σύντομα ο ύπνος.
Διαβάστε Επίσης
Τελικά, τι έχει μεγαλύτερη σημασία: Η ώρα ή οι θερμίδες;
Παρά τα παραπάνω ευρήματα, η συνολική ενεργειακή πρόσληψη εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διαχείριση του σωματικού βάρους.
Αν καταναλώνεις συστηματικά περισσότερες θερμίδες από όσες χρειάζεται ο οργανισμός σου, είναι πιθανό να αυξηθεί το βάρος σου, ανεξάρτητα από το αν το μεγαλύτερο γεύμα γίνεται το μεσημέρι ή το βράδυ.
Αντίστοιχα, μπορείς να χάσεις βάρος ακόμη κι αν τρως στις δέκα το βράδυ, εφόσον η συνολική διατροφή σου δημιουργεί ένα κατάλληλο θερμιδικό έλλειμμα.
Υπάρχει, ωστόσο, ακόμη μία σημαντική λεπτομέρεια. Μια μετα-ανάλυση 29 κλινικών δοκιμών, που δημοσιεύθηκε το 2024 στο JAMA Network Open, διαπίστωσε ότι η κατανάλωση περισσότερων θερμίδων νωρίτερα μέσα στην ημέρα συνδεόταν με ελαφρώς μεγαλύτερη απώλεια βάρους. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι τα οφέλη ήταν σχετικά μικρά και η βεβαιότητα των στοιχείων περιορισμένη.
Στην πράξη, λοιπόν, δεν υπάρχει λόγος να πανικοβάλλεσαι επειδή έφαγες αργά. Εκείνο που αξίζει να προσέξεις είναι η ποσότητα, η ποιότητα και η συχνότητα των γευμάτων σου.
Ένα βραδινό με κοτόπουλο, ρύζι και λαχανικά δεν μετατρέπεται ξαφνικά σε ανθυγιεινή επιλογή επειδή το κατανάλωσες στις εννέα αντί στις επτά. Αντίθετα, το συνεχές τσιμπολόγημα μπροστά στην τηλεόραση μπορεί να προσθέσει αρκετές θερμίδες χωρίς να το αντιληφθείς.
Ιδανικά, προσπάθησε να αφήνεις περίπου δύο με τρεις ώρες ανάμεσα σε ένα μεγάλο δείπνο και την ώρα που ξαπλώνεις, ιδιαίτερα αν αντιμετωπίζεις δυσπεψία ή παλινδρόμηση.
Το συμπέρασμα είναι απλό. To βραδινό φαγητό δεν αποτελεί από μόνο του εχθρό της σιλουέτας σου. Η ώρα έχει κάποια σημασία, αλλά δεν ακυρώνει τον ρόλο των θερμίδων, της ποιότητας της διατροφής και της καθημερινής σου δραστηριότητας.
