Υπάρχει ένας συγκεκριμένος τύπος άντρα που δύσκολα θα ακούσεις να λέει ότι δεν είναι καλά. Είναι εκείνος που σηκώνει το τηλέφωνο όταν όλοι χρειάζονται βοήθεια, που αναλαμβάνει τις ευθύνες όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, που δουλεύει περισσότερο από όσο πρέπει και που, όταν κάποιος τον ρωτήσει πώς είναι, απαντά σχεδόν μηχανικά. "Μια χαρά".
Συνήθως, μάλιστα, όλοι τον πιστεύουν. Επειδή έχει μάθει να λειτουργεί υπό πίεση, να διαχειρίζεται κρίσεις και να μην εκφράζει εύκολα τις δυσκολίες του, οι άνθρωποι γύρω του θεωρούν ότι διαθέτει ανεξάντλητα αποθέματα αντοχής. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που μοιάζει με αξιοθαύμαστη ψυχραιμία μπορεί μερικές φορές να κρύβει μια εξάντληση που συσσωρεύεται αθόρυβα.
Και κάπως έτσι εμφανίζεται το burnout. Όχι απαραίτητα με μια θεαματική κατάρρευση, αλλά με μια σταδιακή απώλεια ενέργειας, ενδιαφέροντος και διάθεσης.
Η παγίδα του να είσαι πάντα ο δυνατός
Από μικρή ηλικία, αρκετοί άντρες μεγαλώνουν με την πεποίθηση ότι η δύναμη συνδέεται με την αυτάρκεια. Ότι πρέπει να λύνουν τα προβλήματά τους μόνοι τους, να ελέγχουν τα συναισθήματά τους και να μην επιβαρύνουν τους άλλους με όσα τους απασχολούν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άντρας μεγαλώνει με τον ίδιο τρόπο. Ωστόσο, τα κοινωνικά πρότυπα γύρω από την ανδρική ταυτότητα εξακολουθούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο πολλοί αντιλαμβάνονται την προσωπική τους αξία.
Μια επιστημονική ανασκόπηση του 2025, η οποία εξέτασε 82 μελέτες, διαπίστωσε ότι η μεγαλύτερη προσκόλληση σε παραδοσιακούς ανδρικούς κανόνες συνδεόταν με μικρότερη αναζήτηση ψυχολογικής βοήθειας.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ικανότητα ενός ανθρώπου να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του μετατρέπεται σε υποχρέωση να μη λυγίσει ποτέ. Στη δουλειά είναι εκείνος που θα αναλάβει άλλη μία εκκρεμότητα. Στο σπίτι είναι εκείνος που πρέπει να έχει απαντήσεις. Στην παρέα είναι ο ψύχραιμος, ο λογικός, αυτός που θα ακούσει τους πάντες. Κανείς δεν αναρωτιέται ιδιαίτερα ποιος ακούει τον ίδιο.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το burnout συνδέεται ειδικά με το χρόνιο εργασιακό στρες που δεν έχει αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Χαρακτηρίζεται από εξάντληση, αυξανόμενη αποστασιοποίηση ή κυνισμό απέναντι στην εργασία και μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα. Δεν αποτελεί αυτοτελή ιατρική διάγνωση, ενώ η γενικότερη ψυχική εξάντληση μπορεί να έχει και άλλες αιτίες.
Το ενδιαφέρον είναι ότι ένας άνθρωπος μπορεί να συνεχίζει να αποδίδει, ακόμη κι όταν αισθάνεται ότι έχει φτάσει στα όριά του. Να πηγαίνει κανονικά στη δουλειά, να πληρώνει τους λογαριασμούς, να εκπληρώνει τις οικογενειακές του υποχρεώσεις και να διατηρεί εξωτερικά μια εικόνα απόλυτης λειτουργικότητας.
Μόνο που τίποτα από αυτά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι καλά.
Διαβάστε Επίσης
Όταν η εξάντληση γίνεται τρόπος ζωής
Το burnout δεν είναι απλώς μια δύσκολη εβδομάδα ή η ανάγκη για λίγες ημέρες διακοπών. Η διαφορά βρίσκεται στη διάρκεια, στην ένταση και κυρίως στο γεγονός ότι η ξεκούραση δεν αρκεί πάντα για να αποκαταστήσει την ψυχική και σωματική ενέργεια.
Ένας άντρας που βιώνει παρατεταμένη εξάντληση μπορεί να αρχίσει να εκνευρίζεται με ασήμαντα πράγματα, να χάνει την υπομονή του με ανθρώπους που αγαπά ή να αποσύρεται από δραστηριότητες που κάποτε τον ευχαριστούσαν.
Μπορεί να επιστρέφει από τη δουλειά και να μη θέλει να μιλήσει σε κανέναν. Να περνά ώρες μπροστά στην τηλεόραση χωρίς να παρακολουθεί πραγματικά τίποτα. Να ξυπνά κουρασμένος παρά το γεγονός ότι έχει κοιμηθεί αρκετά. Αυτά τα συμπτώματα δεν αποδεικνύουν από μόνα τους burnout. Μπορεί να συνδέονται με προβλήματα ύπνου, κατάθλιψη, άγχος ή άλλες καταστάσεις που χρειάζονται αξιολόγηση.
Εκείνο που κάνει την κατάσταση ιδιαίτερα δύσκολη είναι ότι ο άνθρωπος που έχει συνηθίσει να θεωρείται δυνατός συχνά δυσκολεύεται να αναγνωρίσει πως χρειάζεται βοήθεια.
Η αποδοχή των προσωπικών ορίων μπορεί να του φαίνεται σαν αποτυχία. Η ανάγκη για ξεκούραση σαν τεμπελιά. Η συζήτηση με έναν ειδικό σαν παραδοχή ότι δεν μπορεί πλέον να ελέγξει τη ζωή του. Κι όμως, η πραγματική ανθεκτικότητα δεν ταυτίζεται με την αδιάκοπη αντοχή.
Για να αντιμετωπιστεί η εργασιακή εξουθένωση, δεν αρκεί πάντα να αλλάξει κανείς τη νοοτροπία του. Συχνά χρειάζονται αλλαγές στις ίδιες τις συνθήκες εργασίας: στον φόρτο, στο ωράριο, στις απαιτήσεις και στα όρια που υπάρχουν ανάμεσα στην επαγγελματική και την προσωπική ζωή.
Παράλληλα, το να μιλήσει κάποιος ανοιχτά σε ανθρώπους που εμπιστεύεται, να επανεξετάσει τις προτεραιότητές του και να αναζητήσει επαγγελματική υποστήριξη όταν η δυσκολία επιμένει δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας.
Γιατί ίσως το πιο επικίνδυνο πράγμα που μπορεί να ακούσει ένας άντρας είναι η φράση "εσύ δεν έχεις ανάγκη, είσαι δυνατός". Μερικές φορές, ο άνθρωπος που όλοι θεωρούν ότι αντέχει τα πάντα είναι ακριβώς εκείνος που χρειάζεται περισσότερο να τον ρωτήσουν πώς πραγματικά αισθάνεται.
