Μου έχει συμβεί περισσότερες από μία φορές: περνάω υπερβολικά πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή, διαβάζοντας ξανά και ξανά το ίδιο κείμενο, χωρίς καμία ιδέα να μου φαίνεται σωστή. Όσο περισσότερο προσπαθώ να βρω μια λύση, τόσο πιο δύσκολο γίνεται. Σε τέτοιες στιγμές, μία από τις καλύτερες αποφάσεις που μπορώ να πάρω είναι να κλείσω τον υπολογιστή και να βγω για περπάτημα.
Δεν πρόκειται απλώς για έναν τρόπο να καθαρίσει το μυαλό μου. Μια ανασκόπηση 23 μελετών, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE, διαπίστωσε ότι το περπάτημα έχει θετική επίδραση στην αποκλίνουσα σκέψη, μια γνωστική ικανότητα που συνδέεται με τη δημιουργικότητα και την παραγωγή πρωτότυπων ιδεών.
Με άλλα λόγια, η κίνηση μπορεί να σε βοηθήσει να ανακαλύψεις νέες οπτικές όταν αισθάνεσαι ότι έχεις κολλήσει σε ένα πρόβλημα.
Το περπάτημα μπορεί να ενεργοποιήσει τη δημιουργικότητα
Η σχέση ανάμεσα στο περπάτημα και τη δημιουργικότητα έχει επιστημονική τεκμηρίωση εδώ και αρκετά χρόνια.
Το 2014, ερευνητές του Πανεπιστημίου Στάνφορντ πραγματοποίησαν μια σειρά πειραμάτων, συγκρίνοντας τη δημιουργική ικανότητα ανθρώπων που παρέμεναν καθιστοί με εκείνη όσων περπατούσαν.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η παραγωγή δημιουργικών ιδεών αυξανόταν κατά περίπου 60% κατά τη διάρκεια του περπατήματος.
Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν ήταν απαραίτητο οι συμμετέχοντες να περπατούν σε κάποιο πάρκο ή σε εξωτερικό χώρο. Ακόμη και το περπάτημα σε διάδρομο γυμναστικής είχε παρόμοια αποτελέσματα.
Αυτά τα ευρήματα μου θυμίζουν κάτι που βιώνω συχνά όταν εργάζομαι πάνω σε ένα άρθρο ή προσπαθώ να αναπτύξω μια ιδέα.
Μερικές φορές, το να απομακρυνθώ από το γραφείο μου για λίγα λεπτά μού επιτρέπει να επιστρέψω με μια διαφορετική οπτική.
Δεν βρίσκω απαραίτητα την απάντηση όσο περπατάω, αλλά μπορεί να ανακαλύψω συνδέσεις που προηγουμένως δεν είχα σκεφτεί.
Βοηθά το περπάτημα και στη λήψη αποφάσεων;
Εδώ υπάρχει μια σημαντική διαφορά.
Η ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο PLOS ONE διαπίστωσε ότι το περπάτημα ενισχύει κυρίως την αποκλίνουσα σκέψη, δηλαδή την ικανότητα να παράγουμε διαφορετικές απαντήσεις, να εξερευνούμε πιθανές λύσεις και να δημιουργούμε πρωτότυπους συνειρμούς.
Ωστόσο, οι επιδράσεις του δεν φαίνεται να είναι ίδιες στη συγκλίνουσα σκέψη, την οποία χρησιμοποιούμε όταν χρειάζεται να αναλύσουμε εναλλακτικές επιλογές, να αξιολογήσουμε πληροφορίες και να καταλήξουμε σε μια συγκεκριμένη λύση.
Αυτό σημαίνει ότι το περπάτημα μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο όταν χρειάζεται να σκεφτώ ιδέες για ένα νέο project, να βρω μια διαφορετική δημοσιογραφική προσέγγιση ή να ξεκινήσω κάτι καινούργιο.
Δεν σημαίνει, όμως, ότι θα με βοηθήσει απαραίτητα να αποφασίσω ποια από όλες αυτές τις ιδέες είναι η καλύτερη.
Για να γίνει αυτό, εξακολουθεί να χρειάζεται να καθίσω, να εξετάσω τις επιλογές μου και να τις αξιολογήσω.
Γιατί η κίνηση ενεργοποιεί το μυαλό;
Οι επιστήμονες εξακολουθούν να μελετούν τους μηχανισμούς πίσω από τη σχέση ανάμεσα στη σωματική κίνηση και τη δημιουργικότητα, αλλά υπάρχουν ορισμένες πιθανές εξηγήσεις.
Μία από τις βασικότερες σχετίζεται με τη δυνατότητα να αποσυνδεθούμε προσωρινά από μια συγκεκριμένη εργασία.
Όταν περπατάω, σταματώ να επικεντρώνομαι αποκλειστικά σε ένα πρόβλημα. Η προσοχή μου χαλαρώνει και το μυαλό μου αποκτά μεγαλύτερη ελευθερία να περιπλανηθεί.
Αυτή η διαδικασία μπορεί να διευκολύνει τη δημιουργία απροσδόκητων συνδέσεων και να οδηγήσει σε νέους τρόπους αντιμετώπισης μιας κατάστασης.
Υπάρχουν, επίσης, φυσιολογικοί παράγοντες που ενδέχεται να παίζουν ρόλο.
Η σωματική δραστηριότητα βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος και συμμετέχει σε διάφορες διαδικασίες που σχετίζονται με τη γνωστική λειτουργία.
Επιπλέον, ορισμένες έρευνες υποδεικνύουν ότι το ελεύθερο περπάτημα, χωρίς αυστηρά καθορισμένη διαδρομή, μπορεί να ενισχύει περισσότερο τη δημιουργικότητα σε σύγκριση με την κίνηση πάνω σε μια προκαθορισμένη πορεία.
Σε μία από αυτές τις μελέτες, οι συμμετέχοντες που είχαν μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων παρουσίασαν την τάση να παράγουν πιο καινοτόμες ιδέες σε σχέση με εκείνους που έπρεπε να ακολουθήσουν μια συγκεκριμένη διαδρομή.
Άλλος ένας λόγος, λοιπόν, να αφήσουμε στην άκρη, έστω για λίγο, τις αυστηρά καθορισμένες διαδρομές και τα προγράμματα.
Δεν χρειάζεται να περπατάς για ώρες
Τα πειράματα του Στάνφορντ έδειξαν ότι τα οφέλη μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και έπειτα από λίγα λεπτά περπατήματος.
Δεν είναι καν απαραίτητο να βγεις από το σπίτι. Το να περπατήσεις μέσα σε ένα γραφείο ή να χρησιμοποιήσεις έναν διάδρομο γυμναστικής μπορεί να είναι αρκετό για να ενισχύσει την παραγωγή ιδεών.
Φυσικά, το να βγεις έξω, να αλλάξεις παραστάσεις και να περπατήσεις ανάμεσα σε δέντρα μπορεί να προσφέρει και άλλα οφέλη.
Ωστόσο, το βασικό συμπέρασμα είναι πολύ απλούστερο: λίγη κίνηση μπορεί να αποτελέσει έναν αποτελεσματικό τρόπο για να σπάσεις τη νοητική μονοτονία.
Άλλωστε, δεν χρειάζομαι πάντα ακόμη έναν καφέ, μια εφαρμογή οργάνωσης εργασιών ή περισσότερο χρόνο μπροστά σε μια οθόνη.
Μερικές φορές, το καλύτερο που μπορώ να κάνω είναι να σηκωθώ, να περπατήσω για λίγα λεπτά και να αφήσω το μυαλό μου να λειτουργήσει χωρίς τόση πίεση.
