Ο Θάνος Παπακωνσταντίνου αγαπά τις τραγωδίες γιατί μιλούν για το "πάντα"

Η ιστορία του ξεκινά από τη Λάρισα, απ' όπου έφυγε στα 18 του για να σπουδάσει Νομική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Τη δικηγορία δεν την επέλεξε. Ήταν απλά πολύ καλός μαθητής και η συγκεκριμένη επιλογή στο μηχανογραφικό ήταν μονόδρομος. Εκεί, έμεινε πέντε χρόνια και όταν πήρε το πτυχίο του, κατηφόρισε στην Αθήνα το 2005 με ένα και μοναδικό σκοπό: να σπουδάσει θέατρο -είναι πτυχιούχος της δραματικής σχολής "Εμπρός-Θέατρο Εργαστήριον"- και να ασχοληθεί μ' αυτό επαγγελματικά.

Από τότε, έχουν περάσει δεκατρία χρόνια. Πού βρίσκεται σήμερα ο Θάνος Παπακωνσταντίνου; Λίγο πριν την πρώτη επιδαύρια κατάβασή του, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, που σηματοδοτεί μάλιστα την πρώτη συνέργασία του με το Εθνικό Θέατρο. Ο νεαρός και πολλά υποσχόμενος σκηνοθέτης και ηθοποιός, ιδρυτικό μέλος της ομάδας "The Helter Skelter Company", θα παρουσιάσει στις 20 και 21 Ιουλίου στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου τη μία εκ των δύο καλοκαιρινών παραγωγών της πρώτης κρατικής σκηνής της χώρας μας, την "Ηλέκτρα" του Σοφοκλή σε σκηνοθεσία δική του, με την Αλεξία Καλτσίκη στον ομώνυμο ρόλο.

Κι επειδή τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται, ναι η χαρά του είναι μεγάλη ("Δεν είναι δεδομένο να δίνεται βήμα σε νεότερους δημιουργούς να ανεβάζουν για λογαριασμό μεγάλων θεατρικών σκηνών τόσο σπουδαία κείμενα"). Η αγωνία του επίσης ("Νιώθω ένα βάρος, δεν θα το κρύψω"), αλλά το άγχος του δημιουργικό ("Η αρχαία τραγωδία είναι στη βάση της φιλοσοφίας και της δουλειάς μου"). Ο λόγος σε εκείνον, χωρίς παρενθέσεις. 

 

 

 

 

 

> Η πρόταση για το ανέβασμα της "Ηλέκτρας" αποτελεί ευτυχή σύμπτωση. Μόλις πέρυσι, ολοκλήρωσα με την παράσταση "Colossus" την τριλογία "Carnage", που βασίστηκε στην "Ορέστεια" του Αισχύλου. Και οι τρεις παραστάσεις δεν ασχολήθηκαν τόσο με το κείμενο του Αισχύλου, αλλά ήταν περισσότερο ένας προσωπικός τρόπος να συνδεθώ με τον μηχανισμό του μύθου και της τριλογίας. Φέτος, συναντώ ξανά την ίδια οικογένεια, τον οίκο των Ατρειδών, αλλά από διαφορετική οπτική, αυτή του Σοφοκλή.

> Όλοι οι οίκοι του αρχαίου δράματος, από των Ατρειδών μέχρι των Λαβδακιδών, είναι βασιλικές μεν οικογένειες, καταραμένες δε, που συντρίβονται και διαλύονται είτε λόγω των πράξεών τους, είτε λόγω των Θεών. Με πρόσχημα αυτές τις οικογένειες, οι τραγωδοί έβγαλαν προς τα έξω ό,τι χειρότερο, πιο σκοτεινό και ζοφερό υπάρχει στην ανθρώπινη ύπαρξη και η μεταφορά της ιστορίας τους στη σκηνή είναι ένας τρόπος να ξορκίσουμε όλοι μαζί -πάνω και κάτω από το σανίδι- αυτό το κακό. Έτσι, λειτουργεί για μένα η τραγωδία και έτσι μ' αρέσει να αντιλαμβάνονται το θέατρο.

> Τι κάνει αυτά τα έργα τόσο σπουδαία; Το γεγονός ότι μιλούν για το πάντα. Φαίνεται να "κουμπώνουν" στην εποχή μας, αλλά η αλήθεια είναι ότι "κουμπώνουν" σε κάθε εποχή.

> Κατ' εμέ, η σοφόκλεια "Ηλέκτρα" μιλά για τη βία που φέρνει μόνο βία και ποτέ την κάθαρση, αλλά καταδικάζει τον δράστη, όσο αγνές κι αν ήταν οι αρχικές προθέσεις του -να εκδικηθούν ο Ορέστης και η Ηλέκτρα τη δολοφονία του πατέρα τους με το φόνο της μητέρας τους και του εραστή της, σε μια ολοένα και μεγαλύτερη πλάνη σχετικά με το τι είναι δίκαιο και άδικο, σωστό και λάθος. Ο Σοφοκλής βάζει, δηλαδή, τα δύο αδέρφια να αποτυγχάνουν, να μην καταφέρνουν να ολοκληρώσουν την "ιερή" αποστολή τους: σκοτώνουν την Κλυταιμνήστρα, όχι όμως και τον Αίγισθο.

> Η Ηλέκτρα είναι από τα κατεξοχήν αντιπαθή πλάσματα του αρχαίου δράματος στο κοινό. Είναι ένα μυθικό τέρας, τόσο γοητευτικό, όσο και ενοχλητικό παράλληλα για τα μάτια και τα αυτιά. Είναι ακραία και δεν την ενδιαφέρει καθόλου το πόσο αντιπαθητική και ενοχλητική θα γίνει προκειμένου να δικαιωθεί ο φόνος του πατέρα της. Μοναδική της πράξη είναι ο θρήνος της, ο λόγος της. Είναι σαν μια σειρήνα που βρίσκεται στο κέντρο της σκηνής και εκπέμπει επικίνδυνες και ενοχλητικές συχνότητες, αλλά κανείς δεν μπορεί να σταματήσει να την κοιτά και να την ακούει. Η γοητεία της είναι ακαταμάχητη.

> Ο χορός ως λευκοντυμένες καλόγριες (αισθητική αναφορά που θυμίζει σε πολλούς την τηλεοπτική σειρά "Handmaid's Tale" και που ο ίδιος ο δεν αρνείται) συμβολίζει κάτι καθαρό, φωτεινό και άσπρο σε μια εικόνα διαλυμένη, λερωμένη και απορυθμισμένη.

> Στο μυαλό μου, ο λόγος στο θέατρο και ειδικά σε αυτά τα κείμενα υπάρχει σαν ένα ακόμη στοιχείο. Ενώ λοιπόν ο αφηγηματικός κορμός της τραγωδίας έχει κρατηθεί σχεδόν ολόκληρος μέσα από την μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά, όλα τα υπόλοιπα στοιχεία, που συνθέτουν μια παράσταση, είναι εξίσου ισχυρά: η μουσική, η σκηνογραφία, η κίνηση, η ενδυματολογία. Απ' όσο το δυνατόν περισσότερες πλευρές δίνουμε ερεθίσματα στο θεατή, τόσο πιο σωστά συνδέεται με το έργο. Δηλαδή πιο αισθητηριακά, παρά λογικά.

Λίγα λόγια για την υπόθεση της "Ηλέκτρας"

Η "Ηλέκτρα", έργο της όψιμης περιόδου του Σοφοκλή −γράφτηκε πιθανότητα το 412 ή το 411 π.Χ.−, δραματοποιεί ένα από τα πιο ζοφερά επεισόδια του μύθου των Ατρειδών: την εκδίκηση για τον φόνο του Αγαμέμνονα που διέπραξαν η Κλυταιμνήστρα και ο Αίγισθος. Η Ηλέκτρα, κεντρική μορφή του δράματος, διατηρεί ζωντανή την ανάμνηση του φόνου του πατέρα της και παρακαλεί τους θεούς να βοηθήσουν στην τιμωρία των δολοφόνων του. Η επιστροφή του αδελφού της, του εξόριστου Ορέστη, αναπτερώνει τον πόθο της για εκδίκηση και δρομολογεί το έργο της τιμωρίας, που θα κορυφωθεί με την πράξη της μητροκτονίας. 

Μετάφραση: Γιώργος Χειμωνάς
Σκηνοθεσία: Θάνος Παπακωνσταντίνου
Σκηνικά - Κοστούμια: Νίκη Ψυχογιού
Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα
Μουσική: Δημήτρης Σκύλλας
Χορογραφία: Χαρά Κότσαλη
Βοηθός σκηνοθέτη Α΄: Μάριος Παναγιώτου
Βοηθός σκηνοθέτη Β΄: Βασίλης Βηλαράς
Βοηθός σκηνογράφου/ενδυματολόγου: Κωνσταντίνα Παπακωνσταντίνου

Ερμηνεύουν: Αλεξία Καλτσίκη (Ηλέκτρα), Μαρία Ναυπλιώτου (Κλυταιμνήστρα), Αλέξανδρος Μαυρόπουλος (Ορέστης), Χρήστος Λούλης (Αίγισθος), Ελένη Μολέσκη (Χρυσόθεμις), Μάριος Παναγιώτου (Πυλάδης), Νίκος Χατζόπουλος (Παιδαγωγός)

Χορός: Ασημίνα Αναστασοπούλου, Σοφία Αντωνίου, Ιωάννα Δεμερτζίδου, Νάντια Κατσούρα, Ελένη Κουτσιούμπα, Κλεοπάτρα Μάρκου, Μαρία Μηνά, Ιωάννα Μιχαλά, Τζωρτζίνα Παλαιοθεοδώρου, Νάνσυ Σιδέρη, Καλλιόπη Σίμου, Δανάη Τίκου

Χορηγός παράστασης: Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών

Info: Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου. 20-21/07/2018 στις 21:00. Εισιτήρια εδώ.

Οι υπόλοιποι σταθμοί της καλοκαιρινής περιοδείας

• 26/07 21:00 Κάστρο Μυτιλήνης

• 30/07 21:00 Γυμνάσιο Μυρίνας, Λήμνος

• 01/08 21:00 Άγιος Ευστράτιος

• 05/08 21:00 Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων

• 25/08 21:00 Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων

• 28/08 21:00 Θέατρο Δάσους

• 04/09 21:00 Ρωμαϊκό Ωδείο

• 10/09 21:00 Παλαιό Ελαιουργείο

• 14/09 21:00 Θέατρο Βράχων "Μελίνα Μερκούρη"

• 15/09 21:00 Θέατρο Βράχων "Μελίνα Μερκούρη"

• 19/09 21:00 Κηποθέατρο Παπάγου

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr