Ο Σεπτέμβριος μπορεί να έχει μια παράξενη επίδραση στη διάθεση. Ξαφνικά το καλοκαίρι τελειώνει, το φως αλλάζει, η θερμοκρασία πέφτει λίγο και η καθημερινότητα αρχίζει ξανά να τρέχει σε πιο γρήγορους ρυθμούς. Για κάποιους ανθρώπους, όλα αυτά συνοδεύονται από κούραση, νοσταλγία, χαμηλή ενέργεια ή απλώς από την αίσθηση ότι είναι πιο πεσμένοι από το συνηθισμένο.
Αυτή η κατάσταση συχνά αποκαλείται "September sadness", δηλαδή "μελαγχολία του Σεπτεμβρίου".
Γιατί αλλάζει η διάθεσή μας τον Σεπτέμβριο
Η ονομασία ακούγεται περισσότερο ποιητική παρά ιατρική, όμως υπάρχει λόγος που η αλλαγή της εποχής μπορεί να επηρεάζει το πώς αισθανόμαστε. Καθώς προχωρά το φθινόπωρο, οι ώρες φυσικού φωτός μειώνονται και αυτό μπορεί να επηρεάσει το βιολογικό μας ρολόι, τον ύπνο και τη διάθεσή μας.
Σε ορισμένους ανθρώπους, μάλιστα, αυτές οι αλλαγές μπορεί να σχετίζονται με την εποχιακή συναισθηματική διαταραχή (SAD).
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που νιώθει νοσταλγία ή πεσμένη διάθεση τον Σεπτέμβριο έχει κατάθλιψη.
Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στο πόσο διαρκούν τα συμπτώματα, πόσο έντονα είναι και αν αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Γιατί ο Σεπτέμβριος μπορεί να μας κάνει πιο νοσταλγικούς;
Η αλλαγή της εποχής δεν συμβαίνει μόνο στο ημερολόγιο.
Αλλάζει και το περιβάλλον γύρω μας.
Οι ημέρες αρχίζουν να μικραίνουν, η έκθεσή μας στο φυσικό φως μειώνεται και πολλές από τις συνήθειες της καθημερινότητάς μας αλλάζουν μετά το καλοκαίρι.
Το φως παίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του κύκλου ύπνου και εγρήγορσης. Όταν μειώνεται, το σώμα μας μπορεί να τροποποιήσει την παραγωγή ουσιών που σχετίζονται με τον ύπνο και τη διάθεση, όπως η μελατονίνη και η σεροτονίνη.
Σε κάποιους ανθρώπους αυτές οι αλλαγές είναι πιο έντονες από ό,τι σε άλλους.
Υπάρχει όμως και ο συναισθηματικός παράγοντας.
Ο Σεπτέμβριος συχνά λειτουργεί ως σημείο μετάβασης: μία περίοδος του χρόνου τελειώνει και μία άλλη ξεκινά.
Οι υποχρεώσεις επιστρέφουν, τα ωράρια αλλάζουν και πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να κάνουν έναν μικρό απολογισμό για όσα έκαναν τους προηγούμενους μήνες.
Γι' αυτό και δεν είναι ασυνήθιστο να εμφανίζεται ένα αίσθημα νοσταλγίας.
Μπορεί απλώς να είναι μια φυσιολογική αντίδραση στις αλλαγές και όχι απαραίτητα ένδειξη κατάθλιψης.
Πώς καταλαβαίνεις αν απλώς είσαι πεσμένος ή συμβαίνει κάτι περισσότερο;
Εδώ βρίσκεται η σημαντική διαφορά.
Το να έχεις μερικές κακές ημέρες, να νιώθεις πιο τεμπέλης ή να έχεις λιγότερο κίνητρο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχεις εποχιακή συναισθηματική διαταραχή.
Η SAD είναι μια μορφή κατάθλιψης που ακολουθεί εποχιακό μοτίβο. Στην πιο συνηθισμένη εκδοχή της, τα συμπτώματα εμφανίζονται κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και του χειμώνα και βελτιώνονται την άνοιξη.
Ανάμεσα στα συμπτώματα μπορεί να βρίσκονται η επίμονη θλίψη, η απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που κανονικά απολαμβάνεις, η κόπωση, η δυσκολία συγκέντρωσης και σημαντικές αλλαγές στον ύπνο ή στην όρεξη.
Μπορεί επίσης να υπάρχει ανάγκη για πολύ περισσότερο ύπνο, αυξημένη όρεξη, έντονη επιθυμία για τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες, αύξηση βάρους και τάση απομόνωσης από τους άλλους.
Το κλειδί είναι να εξετάζεις τη συνολική εικόνα.
Αν απλώς δεν έχεις ιδιαίτερη όρεξη να βγεις για μερικές ημέρες, πιθανότατα δεν αντιμετωπίζεις την ίδια κατάσταση με έναν άνθρωπο που εδώ και εβδομάδες δεν μπορεί να απολαύσει σχεδόν τίποτα από όσα προηγουμένως του άρεσαν.
Ποια σημάδια αξίζει να προσέξεις το φθινόπωρο;
Υπάρχουν ορισμένες αλλαγές που αξίζει να αντιμετωπίζονται πιο σοβαρά.
Το να κοιμάσαι πολύ περισσότερο από το συνηθισμένο και παρ' όλα αυτά να αισθάνεσαι εξαντλημένος, να χάνεις το ενδιαφέρον σου για τις δραστηριότητές σου, να αρχίζεις να απομονώνεσαι ή να δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς μπορεί να είναι σημάδια ότι κάτι συμβαίνει.
Χρειάζεται επίσης προσοχή όταν η κόπωση ή η πεσμένη διάθεση αρχίζουν να επηρεάζουν τη δουλειά, τις σπουδές, τις προσωπικές σχέσεις, την άσκηση ή τις καθημερινές υποχρεώσεις.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι η διάρκεια.
Αν η δυσφορία συνεχίζεται για αρκετές εβδομάδες και, αντί να βελτιώνεται, γίνεται πιο έντονη, δεν είναι καλή ιδέα να εξηγούμε τα πάντα λέγοντας απλώς ότι "είναι Σεπτέμβριος".
Τι μπορείς να κάνεις για να μη σε επηρεάσει τόσο η αλλαγή της εποχής;
Υπάρχουν ορισμένες απλές συνήθειες που μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση μιας σχετικής ισορροπίας όταν οι μήνες αρχίζουν να έχουν λιγότερο φως.
Μία από τις πιο βασικές είναι να βγαίνεις έξω κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Ακόμη και όταν ο ουρανός είναι συννεφιασμένος, το εξωτερικό φως είναι συνήθως πολύ πιο έντονο από τον φωτισμό στους εσωτερικούς χώρους. Μια πρωινή ή μεσημεριανή βόλτα μπορεί να σε βοηθήσει να διατηρήσεις μια σταθερή ρουτίνα και ταυτόχρονα να εκμεταλλευτείς την έκθεση στο φυσικό φως.
Επίσης, είναι καλή ιδέα να παραμένεις σωματικά δραστήριος.
Δεν χρειάζεται να προπονείσαι για ώρες.
Περπάτημα, τρέξιμο, ποδήλατο, βάρη, γιόγκα ή απλώς τακτική κίνηση μέσα στην ημέρα μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της ενέργειας και μιας σταθερής δομής στην καθημερινότητα.
Και ο ύπνος χρειάζεται προσοχή.
Προσπάθησε να διατηρείς σχετικά σταθερό ωράριο και να μην αφήνεις την κούραση να σε οδηγήσει σε πλήρη ανατροπή της καθημερινής σου ρουτίνας.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
