Η πιο τεμπέλικη αποτίμηση της εποχής του Γιούργκεν Κλοπ στη Λίβερπουλ χωράει σε μία πρόταση: σχεδόν εννέα χρόνια στο Άνφιλντ, μία Premier League. Τεχνικά είναι σωστό. Ποδοσφαιρικά, όμως, εξηγεί περίπου όσα θα εξηγούσε κάποιος για τον Μοχάμεντ Σαλάχ αν έλεγε μόνο πόσα πέναλτι έχασε.
Ο Κλοπ έπεσε πάνω στη Μάντσεστερ Σίτι του Πεπ Γκουαρδιόλα την εποχή που η κατάκτηση του αγγλικού πρωταθλήματος έπαψε να απαιτεί μια εξαιρετική σεζόν και άρχισε να απαιτεί σχεδόν μαθηματική τελειότητα. Η Λίβερπουλ έφτασε τους 97 βαθμούς το 2018-19 και δεν πήρε το πρωτάθλημα. Έκανε χρονιά με 92 το 2021-22 και πάλι τερμάτισε δεύτερη για έναν βαθμό. Ανάμεσα στις δύο σεζόν έφτασε στους 99 και τότε επιτέλους πήρε τον τίτλο που το Άνφιλντ περίμενε τρεις δεκαετίες. Οι 97 βαθμοί παραμένουν η μεγαλύτερη συγκομιδή ομάδας που δεν κατέκτησε ποτέ την Premier League.
Γιατί ο Γιούργκεν Κλοπ ήταν μεγαλύτερος από τα τρόπαιά του
Και τώρα υπάρχει ακόμη ένα κομμάτι στο πλαίσιο της εποχής. Η ανεξάρτητη επιτροπή της Premier League έκρινε τη Σίτι ένοχη για σοβαρές παραβάσεις των οικονομικών κανονισμών σε εννέα σεζόν, από το 2009-10 έως το 2017-18, περιλαμβάνοντας εικονικές εμπορικές συμφωνίες, ανακριβείς οικονομικές καταστάσεις και σημαντικές υπερβάσεις των ορίων δαπανών. Η Σίτι εξακολουθεί να αρνείται οποιαδήποτε παρανομία και έχει ασκήσει έφεση, επομένως δεν βρισκόμαστε σε τελεσίδικη κατάληξη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε απλώς να ανοίξουμε το αρχείο της Premier League και να δώσουμε δύο ακόμη πρωταθλήματα στον Κλοπ. Σημαίνει όμως ότι η εποχή στην οποία δούλεψε αξίζει πλέον να εξεταστεί με λίγο περισσότερη ακρίβεια.
Ο Κλοπ δεν βρήκε έτοιμη υπερομάδα - Έπρεπε να την κατασκευάσει από την αρχή
Όταν έφτασε στο Άνφιλντ τον Οκτώβριο του 2015, η Λίβερπουλ δεν βρισκόταν ένα ακριβό σέντερ μπακ μακριά από την κορυφή. Είχε τερματίσει έκτη την προηγούμενη σεζόν, είχε χάσει τον Λουίς Σουάρες έναν χρόνο νωρίτερα και η ομάδα του Μπρένταν Ρότζερς είχε ήδη αρχίσει να ξεμένει από την ορμή της σεζόν 2013-14. Ο Κλοπ χρειάστηκε να αλλάξει όχι μόνο το ρόστερ αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Λίβερπουλ αντιλαμβανόταν το παιχνίδι.
Η πρώτη εκδοχή ήταν αυτή που όλοι θυμούνται εύκολα: ακραία ένταση, άμεσες μεταβάσεις και πίεση αμέσως μετά την απώλεια. Η περίφημη ιδέα του ότι μια καλή ανάκτηση της μπάλας μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα από οποιονδήποτε οργανωτή ήταν περισσότερο προπονητική αρχή παρά ατάκα. Ο αντίπαλος μόλις έχει κερδίσει κατοχή, οι αποστάσεις του έχουν ανοίξει και οι παίκτες του σκέφτονται επίθεση. Αν του ξαναπάρεις την μπάλα εκεί, βρίσκεις χώρους που δεν υπάρχουν απέναντι σε οργανωμένη άμυνα.
Μόνο που αυτή η Λίβερπουλ δεν μπορούσε ακόμη να κάνει πρωταθλητισμό στους 95 βαθμούς. Ήταν εξαιρετική όταν το παιχνίδι γινόταν γρήγορο, πολύ λιγότερο σταθερή όταν έπρεπε να ελέγξει έναν αντίπαλο που της παραχωρούσε την μπάλα και περίμενε. Το πραγματικό μεγαλείο του Κλοπ ήταν ότι κατάλαβε πως για να φτάσει τη Σίτι δεν έπρεπε να κάνει τη Λίβερπουλ περισσότερο "Κλοπ". Έπρεπε να της προσθέσει στοιχεία που παραδοσιακά συνέδεες περισσότερο με τον Γκουαρδιόλα.
Ο φαν Ντάικ και ο Άλισον άλλαξαν κάτι περισσότερο από την άμυνα
Η απόκτηση του Βίρτζιλ φαν Ντάικ και στη συνέχεια του Άλισον Μπέκερ συνήθως εξηγείται με τη φράση "η Λίβερπουλ έφτιαξε την άμυνά της". Είναι σωστό, αλλά είναι και αρκετά επιφανειακό.
Ο φαν Ντάικ επέτρεψε στον Κλοπ να κρατήσει την τελευταία γραμμή πολύ ψηλότερα χωρίς να αισθάνεται ότι κάθε μακρινή μπαλιά είναι κατάσταση πανικού. Η ταχύτητά του στις καλύψεις, η ικανότητά του να υπερασπίζεται τεράστιο χώρο και κυρίως η άνεσή του να καθυστερεί τον αντίπαλο αντί να πέφτει αμέσως πάνω του έδωσαν στη Λίβερπουλ καλύτερη προστασία πίσω από την επίθεση. Ο Άλισον πρόσθεσε άλλη μία γραμμή ασφάλειας, τόσο με την έξοδό του εκτός περιοχής όσο και με την πρώτη πάσα.
Ξαφνικά οι Τρεντ Αλεξάντερ-Άρνολντ και Άντι Ρόμπερτσον μπορούσαν να τοποθετούνται πολύ ψηλότερα. Οι δύο πλάγιοι αμυντικοί έγιναν βασικοί δημιουργοί, ο Ρομπέρτο Φιρμίνο εγκατέλειπε την κορυφή για να τραβά στόπερ και χαφ προς την μπάλα, ενώ οι Σαλάχ και Σαντιό Μανέ επιτίθεντο από τις πλευρές προς την περιοχή σαν δεύτεροι επιθετικοί. Η διάταξη έγραφε 4-3-3, αλλά σε οργανωμένη επίθεση η γεωμετρία ήταν πολύ πιο σύνθετη.
Εκείνη η ομάδα δεν βασιζόταν πλέον μόνο στην πίεση. Μπορούσε να εγκατασταθεί στο αντίπαλο μισό, να ξαναπάρει την κατοχή και να κερδίσει παιχνίδια χωρίς να χρειάζεται το χάος που είχε χαρακτηρίσει τα πρώτα χρόνια του Κλοπ. Η ίδια η Premier League έχει επισημάνει αυτή τη μετάβαση προς πιο ελεγχόμενο ποδόσφαιρο ως ένα από τα βασικά στοιχεία της εξέλιξής του.
Το μεγαλύτερο επίτευγμα ήταν ότι η Λίβερπουλ έπρεπε να πετυχαίνει σχεδόν σε κάθε απόφαση
Εδώ η κουβέντα για τα οικονομικά γίνεται πραγματικά ποδοσφαιρική. Το θέμα δεν είναι να ανοίξουμε έναν πίνακα με "καθαρά έξοδα μεταγραφών" και να αποφασίσουμε ποιος είχε περισσότερα χρήματα. Οι συγκεκριμένοι πίνακες αγνοούν μισθούς, χρονισμό πληρωμών, αποσβέσεις συμβολαίων, πωλήσεις, ανανεώσεις και το σημαντικότερο: το κόστος της αποτυχίας.
Η Λίβερπουλ ξόδεψε πολύ όταν έκρινε ότι έπρεπε. Ο φαν Ντάικ και ο Άλισον ήταν μεταγραφές κορυφαίου κόστους. Η διαφορά ήταν ότι ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής της στρατηγικής βασιζόταν στην επιτυχία της επιλογής και στην επανεπένδυση εσόδων. Στη χρήση που περιλάμβανε την πώληση του Φιλίπε Κουτίνιο, ο σύλλογος ανακοίνωσε £137 εκατ. έσοδα από πωλήσεις παικτών και περισσότερο από £190 εκατ. επενδύσεις σε νέες μεταγραφές.
Αυτός είναι ο λόγος που το recruitment εκείνης της περιόδου αποκτά μεγαλύτερη αξία. Ο Σαλάχ δεν αποκτήθηκε ως ο καλύτερος εξτρέμ του κόσμου. Έγινε τέτοιος. Ο Μανέ ανέβηκε επίπεδο. Ο Ρόμπερτσον κόστισε περίπου οκτώ εκατομμύρια λίρες αρχικά και εξελίχθηκε σε έναν από τους καλύτερους αριστερούς μπακ της Ευρώπης. Ο Αλεξάντερ-Άρνολντ ήρθε από την ακαδημία και μετατράπηκε σε δημιουργό από θέση δεξιού μπακ.
Η Λίβερπουλ δεν ήταν φτωχή. Αυτό θα ήταν γελοίο επιχείρημα για έναν από τους μεγαλύτερους συλλόγους στον κόσμο. Αλλά λειτουργούσε σε ένα μοντέλο όπου το να πετύχεις στις μεταγραφές είχε μεγαλύτερη στρατηγική σημασία από το να μπορείς απλώς να επιστρέφεις στην αγορά μέχρι να βρεις τη σωστή λύση.
Στο κορυφαίο ποδόσφαιρο αυτή η διαφορά ονομάζεται περιθώριο λάθους. Και είναι τεράστια.
Ο Κλοπ ανάγκασε τον Γκουαρδιόλα να αλλάξει επίσης
Το λάθος εδώ θα ήταν να χρησιμοποιήσουμε την απόφαση για τη Σίτι ως τρόπο να μικρύνουμε τον Πεπ Γκουαρδιόλα. Δεν χρειάζεται. Το ποδόσφαιρο που έπαιξε η Σίτι παραμένει ένα από τα σημαντικότερα προπονητικά έργα της σύγχρονης εποχής και ο ίδιος ο Κλοπ το έχει αναγνωρίσει ακόμη και τώρα, αρνούμενος να μετατρέψει την υπόθεση των οικονομικών κανονισμών σε προσωπική δικαίωση.
Ποδοσφαιρικά, μάλιστα, η αξία του ενός εξηγεί καλύτερα την αξία του άλλου. Όταν πρωτοβρέθηκαν μαζί στην Αγγλία, οι δύο ομάδες βρίσκονταν σχεδόν στα αντίθετα άκρα. Ο Γκουαρδιόλα ήθελε να ελέγχει τον αγώνα μέσω θέσεων, κατοχής και αυστηρής κατανομής χώρων. Ο Κλοπ ήθελε να τον κάνει να εκραγεί μέσα από πίεση, ανακτήσεις και κάθετες επιθέσεις.
Μέχρι το τέλος, ο ένας είχε δανειστεί κομμάτια από τον άλλον. Η Λίβερπουλ έγινε πιο υπομονετική και καλύτερη στην οργανωμένη κατοχή. Η Σίτι έγινε πιο άμεση όταν ο χώρος το απαιτούσε και περισσότερο πρόθυμη να επιτεθεί γρήγορα στις μεταβάσεις. Η Premier League έχει περιγράψει τη μεταξύ τους σχέση ως μία από τις σημαντικότερες τακτικές αντιπαλότητες στην ιστορία της διοργάνωσης, ακριβώς επειδή οι δύο προπονητές ανάγκαζαν συνεχώς ο ένας τον άλλον να εξελίσσεται.
Αυτή είναι η πραγματική κληρονομιά της μονομαχίας. Δεν ήταν απλώς δύο πλούσια ρόστερ που κέρδιζαν πολλά παιχνίδια. Ήταν δύο διαφορετικές σχολές που, ύστερα από χρόνια σύγκρουσης, άρχισαν να μοιάζουν περισσότερο μεταξύ τους.
Το 2018-19 κρίθηκε σε 1,12 εκατοστά και αυτό δεν είναι δημοσιογραφική υπερβολή
Αν θέλεις να καταλάβεις πόσο μικρά ήταν τα περιθώρια, υπάρχει μια φάση που αρκεί. Τον Ιανουάριο του 2019, στο Έτιχαντ, το σουτ του Μανέ βρήκε το δοκάρι, η μπάλα χτύπησε στον Έντερσον μετά την προσπάθεια του Τζον Στόουνς να απομακρύνει και ο Άγγλος στόπερ κατάφερε να τη βγάλει πριν περάσει ολόκληρη τη γραμμή.
Η τεχνολογία έδειξε ότι έλειψαν 1,12 εκατοστά. Η Σίτι κέρδισε τελικά 2-1 και αυτή ήταν η μοναδική ήττα της Λίβερπουλ σε ολόκληρο το πρωτάθλημα. Τον Μάιο, η διαφορά ανάμεσά τους ήταν ένας βαθμός: 98-97.
Φυσικά, κανένα πρωτάθλημα δεν κρίνεται πραγματικά σε μία φάση. Σε 38 αγωνιστικές υπάρχουν εκατοντάδες στιγμές που μπορείς να απομονώσεις. Αλλά τα 1,12 εκατοστά περιγράφουν τέλεια το επίπεδο στο οποίο είχε φτάσει η συγκεκριμένη αντιπαλότητα.
Δεν αρκούσε να είσαι εξαιρετικός. Έπρεπε σχεδόν να μην κάνεις ποτέ λάθος.
Γι' αυτό οι 97 και οι 92 βαθμοί έχουν σημασία
Τα πρωταθλήματα είναι δυαδικά. Ή τα παίρνεις ή δεν τα παίρνεις. Η αξιολόγηση μιας ομάδας, όμως, δεν μπορεί να λειτουργεί έτσι.
Η Λίβερπουλ του 2018-19 έκανε 97 βαθμούς, έχασε μία φορά σε 38 παιχνίδια και κατέκτησε το Champions League. Η ομάδα του 2021-22 έφτασε στους 92, κατέκτησε FA Cup και League Cup, έχασε το πρωτάθλημα στην τελευταία αγωνιστική και λίγες ημέρες αργότερα έπαιξε τελικό Champions League. Για ένα διάστημα βρέθηκε πραγματικά δύο αποτελέσματα μακριά από τέσσερα τρόπαια.
Αν αξιολογούμε αυτή την περίοδο αποκλειστικά από το "μία Premier League", ουσιαστικά τιμωρούμε τον Κλοπ επειδή ο αντίπαλος απέναντί του είχε ανεβάσει το απαιτούμενο επίπεδο σε ιστορικές τιμές. Στα χρόνια του Γκουαρδιόλα, ο μέσος αριθμός βαθμών του πρωταθλητή ανέβηκε πάνω από εκείνον της συνολικής εποχής της Premier League. Οι 90 βαθμοί, που παλιότερα σχεδόν εγγυούνταν τίτλο, έπαψαν να είναι ασφαλείς.
Ο Κλοπ δεν έχασε πρωταθλήματα κάνοντας 78 και 81 βαθμούς. Έχασε δύο κάνοντας συνολικά 189.
Έχει κάποια διαφορά.
Η απόφαση για τη Σίτι δεν ξαναγράφει μόνη της την ιστορία
Χρειάζεται εδώ και λίγη ψυχραιμία. Το γεγονός ότι η ανεξάρτητη επιτροπή έκρινε τη Σίτι ένοχη δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι κάθε τίτλος εκείνης της περιόδου κερδήθηκε εξαιτίας οικονομικής παράβασης. Η έφεση βρίσκεται σε εξέλιξη, η τελική κύρωση δεν έχει επιβληθεί και οποιαδήποτε σύνδεση συγκεκριμένων παραβάσεων με συγκεκριμένα αποτελέσματα στο γήπεδο είναι πολύ δυσκολότερο ζήτημα.
Αυτό που αλλάζει είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούμε να συζητήσουμε το περιθώριο που είχαν οι δύο σύλλογοι να κατασκευάσουν και να συντηρήσουν τα ρόστερ τους. Αν τα βασικά ευρήματα παραμείνουν μετά την έφεση, τότε δεν θα είναι σοβαρό να αξιολογούμε την ανταγωνιστική ισορροπία εκείνης της εποχής σαν να γνωρίζουμε ότι όλοι λειτουργούσαν μέσα στους ίδιους οικονομικούς περιορισμούς.
Ο ίδιος ο Κλοπ δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για αναδρομική αποκατάσταση. Μετά την απόφαση είπε ότι ο σεβασμός του για τον Γκουαρδιόλα και για το ποδόσφαιρο της Σίτι είναι πολύ μεγάλος για να μπει τώρα σε συζήτηση περί τίτλων και ότι είναι συμφιλιωμένος με όσα πέτυχε η δική του ομάδα.
Μάλλον δεν χρειάζεται τίποτα περισσότερο.
Η πραγματική κληρονομιά του Κλοπ
Ο Κλοπ ολοκλήρωσε τη θητεία του με 491 παιχνίδια, 1.035 γκολ και έξι διαφορετικά μεγάλα τρόπαια: Premier League, Champions League, FA Cup, League Cup, Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων και UEFA Super Cup. Είναι ο μοναδικός προπονητής στην ιστορία της Λίβερπουλ που κατέκτησε και τα έξι.
Αλλά ακόμη και αυτά δεν περιγράφουν εντελώς τι έκανε.
Πήρε μια ομάδα που είχε χάσει την παρουσία της στην ευρωπαϊκή ελίτ και την έκανε πρωταθλήτρια Ευρώπης. Πήρε ποδοσφαιριστές που δεν θεωρούνταν παγκόσμιας κλάσης και τους έκανε τέτοιους. Μετέτρεψε δύο πλάγιους αμυντικούς σε βασικό μηχανισμό δημιουργίας, ένα "εννιάρι" χωρίς τεράστιους αριθμούς σε κεντρικό κομμάτι ολόκληρης της επιθετικής δομής και μια ομάδα που αρχικά ζούσε από την ένταση σε μια ομάδα ικανή να κερδίσει 26 από τα πρώτα 27 παιχνίδια ενός πρωταθλήματος.
Κυρίως, ανάγκασε μία από τις ισχυρότερες ομάδες που έχει δει ποτέ το αγγλικό ποδόσφαιρο να χρειάζεται 98 και 93 βαθμούς για να τον νικήσει.
Αυτό δεν μετατρέπει αυτόματα τον Κλοπ σε πρωταθλητή άλλων δύο σεζόν. Ούτε χρειάζεται να αφαιρεθεί κάτι από τον Γκουαρδιόλα για να αποκτήσει αξία η δουλειά του Γερμανού.
Χρειάζεται απλώς να σταματήσουμε να διαβάζουμε μια ολόκληρη εποχή σαν πίνακα τροπαίων.
Η μία Premier League του Γιούργκεν Κλοπ είναι γεγονός.
Το να πιστεύουμε ότι το "μία" περιγράφει το επίπεδο της Λίβερπουλ του, είναι άλλο πράγμα.
Και όποιος είδε πραγματικά εκείνη την ομάδα ξέρει τη διαφορά.
