Μία από τις καλύτερες ταινίες για την Αμερική δημιουργήθηκε από ένα αουτσάιντερ

Οι Αμερικανοί δημιουργοί ταινιών έχουν προσπαθήσει να μεταφέρουν την ουσία του αμερικανικού έθνους με ποικίλους τρόπους στο πανί. Κλασικά κινηματογραφικά έργα, όπως Το Λιμάνι της Αγωνίας (1954) ή Η Τελευταία Παράσταση (1971) διέπονται από ειλικρινείς προθέσεις όσον αφορά στην απεικόνιση μιας χώρας που είναι τόσο ταραγμένη όσο και περήφανη ταυτόχρονα. Αλλά μερικές φορές χρειάζεται ένα outsider για να αποκαλύψει την ωμή αλήθεια ενός τόπου.

Κανένα φιλμ στην Ιστορία του αμερικανικού σινεμά δεν έχει εγκλωβίσει την ένδοξη τραγωδία της χώρας το ίδιο ρεαλιστικά και αριστουργηματικά, όσο το Κάποτε στην Αμερική (1984) του Sergio Leone. Μια ταινία γεμάτη από την επιθετική, βίαιη, διεφθαρμένη, αγωνιώδη και χαοτική ιστορία των πρώτων ημερών του αμερικανικού έθνους -που δημιουργήθηκε και μεγαλούργησε χάρη στους μετανάστες. 

Με πρωταγωνιστές τον Robert De Niro (Noodls) και τον James Woods (Max), ο Leone καταγράφει στο φιλμ την άνοδο δυο μεταναστών από τα εβραϊκά γκέτο της Νέας Υόρκης, σε μια ζωή γεμάτη περιπέτειες και δράματα, φιλίες και προδοσίες, καταπίεση και μισογυνισμό.

Στην πρώτη παρουσίαση του φιλμ στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών στις 23 Μαΐου 1984, το κοινό χειροκροτούσε όρθιο επί 15 λεπτά. Αλλά στην πρεμιέρα της στις ΗΠΑ, απορρίφθηκε από κριτικούς και ακροατήρια, με πολλούς να τη χαρακτηρίζουν ως τη χειρότερη ταινία της χρονιάς, αν και είχε περικοπεί κατά το ήμισυ από την εταιρεία διανομής, με επιχείρημα τη μεγάλη διάρκειά της -229 λεπτά- (καταστρέφοντας έτσι, το ίδιο άσχημα και την πλήρη ροή του υπέροχου soundtrack από τον Ennio Morricone).

Ένα μήνα μετά, ο Leone πέθανε. Φίλοι, συνάδελφοι και συνεργάτες μίλησαν ευθέως σε συνεντεύξεις τους, ότι ο θάνατος οφειλόταν σε έμφραγμα εξαιτίας αυτής της καταστροφικής, πετσοκομμένης κόπιας, που του ράγισε την καρδιά.

Έπρεπε να περάσουν 28 ολόκληρα χρόνια ώσπου να κατορθώσει ο Martin Scorsese να αποκαταστήσει το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας για προβολή στις Κάννες και επανακυκλοφορία της σε DVD/Blu-Ray. Ήταν αναμφισβήτητα, ένας αιώνιος φόρος τιμής στον "δάσκαλο".

Η ειδοποιός διαφορά του έπους του Leone από τις άλλες μεγάλες αμερικανικές ταινίες είναι ότι σ' αυτή την ταινία καταγράφεται η αυθεντική υπόσταση της χώρας.

Σε αντίθεση με τις εξόχως συμπαθητικές, ποιοτικές αλλά, κατά τεκμήριο, εύπεπτες ταινίες όπως Τα Καλά Παιδιά ή Ο  Νονός, οι γκάνγκστερ στο Κάποτε στην Αμερική είναι απλά φρικιαστικοί, με τον Leone να τους εμφανίζει όπως πραγματικά ήταν: σοβινιστές, αντικοινωνικοί, συναισθηματικά παγεροί έως και ψυχωσικοί, αληθινές πληγές της κοινωνίας. Κυρίως, μισογύνηδες. Το Κάποτε στην Αμερική παρουσιάζει μια ακολουθία βίαιων συμπεριφορών προς το γυναικείο φύλο, στη χειρότερη μορφή αρσενικής νοοτροπίας.

Ο Noodles και ο Max εξουσιοδοτούνται να πράττουν κατ’ αυτόν τον  τρόπο, αφού στην πραγματικότητα, στις αρχές του 20ου αιώνα στην Αμερική, αυτή ο ωμή και κτηνώδης οδός επιβολής της ισχύος αποτελούσε διαβατήριο επιβίωσης μέσα στο βούρκο της αποσύνθεσης. 

Υπάρχουν τρεις βδελυρές εποχές του αμερικανικού έθνους που απεικονίζονται ευδιάκριτα στην ταινία: τα σκληρά εβραϊκά γκέτο στο Lower East Side του Μανχάταν τη δεκαετία του ‘20, η εποχή της ποτοαπαγόρευσης τη δεκαετία του ‘30 και στη συνέχεια οι αιματοβαμμένοι δρόμοι των συμμοριών τη δεκαετία του ’60. Το υπέροχο πλάνο της συμμορίας των Noodles και Max να περπατά στην τεράστια γέφυρα του Μανχάταν έχει γίνει εικόνα-σύμβολο, ενώ αργότερα, όταν ο De Niro βγαίνει από τη φυλακή την εποχή της ποτοαπαγόρευσης, η Νέα Υόρκη απεικονίζεται από τον Leone σχεδόν σαν μια παιδική χαρά για τους άντρες της εξουσίας: φανταχτερά κοστούμια και άγρια μεγαλοπρέπεια πλημμυρίζει κάθε σκηνή της ταινίας από εκεί έως το τέλος.

Τo βαθιά μυστηριώδες τέλος της ταινίας προκαλεί αμηχανία στους θεατές επί δεκαετίες.

Ο Noodles, ξαπλωμένος με το πρόσωπο πλάγια, χαμογελά στην κάμερα. Ήταν όλα ένα όνειρο; Ή μήπως ένας εφιάλτης;

Στοιχειωμένος από την εμμονή του με τους θρυλικούς παράνομους καουμπόηδες της Άγριας Δύσης, ο Leone, προφανώς, σκηνοθετεί αυτή την τελευταία σκηνή με βάση αυτή την μυστηριώδη ασάφεια. Όποιο και αν είναι το νόημα του τέλους αλλά και της ταινίας στο σύνολό της, ένα είναι σίγουρο: το αμερικανικό όνειρο ήταν φτιαγμένο από εφιάλτες. Και ο Leone το αποδίδει με τον πιο ρεαλιστικό τρόπο.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr