Ο Robert Redford και η τέχνη του να μένεις διαχρονικός

Ήταν δίχως αμφιβολία ένας από τους πιο εμβληματικούς ηθοποιούς που πέρασαν ποτέ από τη μεγάλη οθόνη. Ο Robert Redford έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών, ήσυχα στον ύπνο του, και αφήνει πίσω του μια τεράστια καριέρα που διήρκεσε έξι δεκαετίες. Παράλληλα, αφήνει μαζί και μια σπουδαία παρακαταθήκη, καθώς κατάφερε με τον δικό του μοναδικό τρόπο να συνδέσει την τέχνη με την ευαισθησία για το περιβάλλον και την κοινωνία.

Η ζωή του θρυλικού ηθοποιού ξεκινά στις 18 Αυγούστου 1936 στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνια. Μεγάλωσε σε μεσοαστικό περιβάλλον: ο πατέρας του εργαζόταν ως λογιστής και η μητέρα του ήταν νοικοκυρά. Από πολύ μικρή ηλικία έδειξε ενδιαφέρον για τις τέχνες και τον αθλητισμό.

@ Silver Screen Collection - Getty / IDEAL Images

Robert Redford: Η ζωή ενός θρύλου του κινηματογράφου

Ως έφηβος ασχολήθηκε φανατικά με το μπέιζμπολ, γεγονός που του χάρισε αθλητική υποτροφία στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. Λίγο αργότερα, συνειδητοποίησε ότι το ανήσυχο πνεύμα του δεν ταίριαζε με τις σπουδές και θέλησε να αναζητήσει τι πραγματικά ήθελε να κάνει στη ζωή του. Το πρώτο του επαγγελματικό ξεκίνημα ήταν σε πετρελαιοπηγές, με μοναδικό σκοπό να συγκεντρώσει χρήματα για να ταξιδέψει τον κόσμο. Μόλις αποταμίευσε αρκετά, έφυγε για την Ευρώπη, όπου έζησε περίπου έναν χρόνο.

Περιπλανήθηκε σε πολλές πόλεις, με το Παρίσι να του "κλέβει" την καρδιά. Γράφτηκε επίσης στη Σχολή Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας για να σπουδάσει ζωγραφική. Η ενασχόλησή του με τη ζωγραφική δεν προχώρησε, καθώς οι κριτικές που λάμβανε ήταν ιδιαίτερα αυστηρές· έτσι επέστρεψε στις ΗΠΑ. Παρότι αυτά τα σχόλια τον αποθάρρυναν, δεν το έβαλε κάτω και αργότερα παραδέχθηκε ότι αποτέλεσαν ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα της ζωής του.

Οι πρώτες του περιπλανήσεις διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα και την καλλιτεχνική του ματιά — τόσο ως ηθοποιού όσο και ως σκηνοθέτη.

@ CBS Photo Archive - Getty / IDEAL images

Ήταν μια φορά ο Butch Kassidy και ο Sundance Kid

Η δεκαετία του 1960 ήταν καθοριστική για τον Robert Redford. Ξεκίνησε με θέατρο και τηλεόραση, ενώ έκανε το κινηματογραφικό ντεμπούτο του το 1962. Πολύ γρήγορα τράβηξε τα βλέμματα: το 1965 πρωταγωνίστησε στο Inside Daisy Clover και κέρδισε τη Χρυσή Σφαίρα "Νέου Ταλέντου".
Το 1969 ήρθε το Butch Cassidy and the Sundance Kid με τον Paul Newman — η πρώτη ταινία που τον καθιέρωσε ως αστέρα πρώτης γραμμής. Την ίδια χρονιά τιμήθηκε με BAFTA καλύτερου ηθοποιού.

@ ullstein bild Dtl / Getty - IDEAL Images

Το 1973 συνάντησε τη Barbara Streisand στο The Way We Were, μια τεράστια εμπορική επιτυχία, ενώ λίγο αργότερα συμπρωταγωνίστησε ξανά με τον Newman στο The Sting (Το Κεντρί), που του χάρισε τη μοναδική υποψηφιότητά του για Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου — όσο κι αν φαίνεται παράξενο.

Καθώς ωρίμαζε, συμμετείχε σε ολοένα πιο ποιοτικά έργα. Αποκορύφωμα αποτέλεσε το χρονικό του σκανδάλου Γουότεργκεϊτ All the President’s Men (1976). Εκεί ενσάρκωσε τον δημοσιογράφο Μπομπ Γούντγουορντ και συνέβαλε και στην παραγωγή. Η ταινία απέσπασε τέσσερα Όσκαρ και θεωρείται μια από τις πιο ιστορικές.

Από τη δεκαετία του 1980 και μετά ακολούθησαν ταινίες όπως τα Out of Africa με τη Meryl Streep, The Natural και Indecent Proposal. Από τη δεκαετία του 1990 και έπειτα οι εμφανίσεις του ήταν λιγότερες αλλά αξιομνημόνευτες.

Το 2013 πρωταγωνίστησε στο All Is Lost, αποδεικνύοντας ότι μπορούσε να καθηλώσει το κοινό ακόμη και χωρίς διαλόγους. Το 2018 εμφανίστηκε στο The Old Man & the Gun, με την οποία ουσιαστικά έβαλε τέλος στην πλούσια καριέρα του, υποδυόμενος έναν γοητευτικό ηλικιωμένο ληστή — ένα ταιριαστό κύκνειο άσμα.

Ένας κανονικός άνθρωπος σαν όλους τους άλλους

Ο Robert Redford έγραψε ιστορία και πίσω από την κάμερα. Ξεκίνησε σκηνοθετικά με το Ordinary People (1980), ένα οικογενειακό δράμα που εξερεύνησε με ευαισθησία τη δυναμική μιας μεσοαστικής οικογένειας. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό και του χάρισε το Όσκαρ Σκηνοθεσίας — σπουδαίο κατόρθωμα για πρωτοεμφανιζόμενο σκηνοθέτη. Η προσέγγισή του ξεχώριζε για την ανθρωπιά, την προσεκτική αφήγηση και την εξαιρετική ανάπτυξη χαρακτήρων.

Ακολούθησαν το The Milagro Beanfield War (με κοινωνικές προεκτάσεις σε μια κοινότητα του Νέου Μεξικού) και το A River Runs Through It (Το Ποτάμι που Κυλά Ανάμεσά μας), που απέσπασε διακρίσεις και υποψηφιότητες.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στο Quiz Show (1994), όπου ανέδειξε ένα μεγάλο σκάνδαλο των τηλεπαιχνιδιών της δεκαετίας του 1950· η ταινία προτάθηκε για Όσκαρ Σκηνοθεσίας και Καλύτερης Ταινίας. Ως δημιουργός και παραγωγός ξεχώριζε για την επιμονή του σε ποιοτικές δουλειές.

Για ένα ακόμα ηλιοβασίλεμα στο Sundance

Πέρα από τον κινηματογράφο, ήταν βαθιά πολιτικοποιημένος και κοινωνικά ενεργός. Υπήρξε ακούραστος υπέρμαχος της προστασίας του περιβάλλοντος ήδη από τη δεκαετία του 1970, μιλώντας συχνά δημόσια για τον σκοπό αυτό.

Πίστευε παράλληλα βαθιά στους νέους ανθρώπους και ότι μόνο αυτοί μπορούν να φέρουν αλλαγή. Το 1980 ίδρυσε το Ινστιτούτο Sundance, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό αφιερωμένο στον ανεξάρτητο κινηματογράφο. Μαζί με το ομώνυμο φεστιβάλ έδωσε βήμα σε πολλούς σκηνοθέτες να παρουσιάσουν τη δουλειά τους. Το Sundance Film Festival θεωρείται σήμερα το σημαντικότερο ραντεβού του σύγχρονου ανεξάρτητου σινεμά.

@ George Pimentel / Getty - IDEAL Images

Ήταν πάντα υπέρ των αδύναμων και έπαιρνε θέση με θάρρος σε διάφορα πολιτικά θέματα. Ταγμένος στον προοδευτικό χώρο εξέφραζε την άποψή του για οτιδήποτε θεωρούσε άδικο. Το 2010 μαζί με πλήθος άλλων καλλιτεχνών κατάφεραν να ματαιώσουν την καταδίκη σε θάνατο της Σακινέ Μοχαμάντι-Αστιανί, η οποία είχε καταδικαστεί σε θάνατο δια λιθοβολισμού

Παρά τη φήμη του, προτιμούσε την ήσυχη ζωή, κρατώντας τα προσωπικά του μακριά από τα λαμπερά φώτα της δημοσιότητας. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 περνούσε μεγάλο μέρος του χρόνου του στη Γιούτα. Είχε αγοράσει μια μεγάλη απομονωμένη έκταση και περνούσε τις περισσότερες ώρες του εκεί. Σημειολογικά το ονόμασε Sundance.

Το 2009 παντρεύτηκε τη Γερμανίδα ζωγράφο Σίμπιλ Ζάγκαρς, η οποία έμεινε στο πλευρό του μέχρι το τέλος. Είχε παντρευτεί άλλη μία φορά στο παρελθόν και είχε τέσσερα παιδιά. Η προσωπική του ζωή δεν έμεινε αλώβητη από δυσκολίες: πέρα από την απώλεια του βρέφους γιου του το 1959, το 2020 βίωσε ακόμη ένα πλήγμα με τον θάνατο του γιου του Τζέιμς ("Jamie") σε ηλικία 58 ετών από καρκίνο του ήπατος. Παρά τις τραγωδίες, παρέμεινε στοργικός πατέρας και παππούς· είχε συνολικά επτά εγγόνια και συχνά περνούσε μαζί τους χρόνο στη φύση.

Η απώλεια του Robert Redford σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για τον παγκόσμιο κινηματογράφο, αλλά η πολιτιστική του παρακαταθήκη παραμένει ζωντανή. Δεν ήταν απλώς ένας σταρ του Χόλιγουντ — ήταν σύμβολο μιας γενιάς καλλιτεχνών που δεν δίστασαν να χρησιμοποιήσουν την τέχνη τους για να σχολιάσουν την κοινωνία και να επιφέρουν αλλαγές.

Κατάφερε να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στο εμπορικό και το ποιοτικό σινεμά, αποδεικνύοντας ότι οι ταινίες μπορούν να ψυχαγωγούν και να μεταδίδουν ουσιαστικά μηνύματα. Ως ηθοποιός, ενσάρκωσε χαρακτήρες-αρχέτυπα: τον χαρισματικό αντιήρωα, τον ιδεαλιστή δημοσιογράφο, τον ρομαντικό ονειροπόλο. Η εικόνα του ως γοητευτικού πρωταγωνιστή με ανεπιτήδευτη ερμηνεία σημάδεψε τον αμερικανικό κινηματογράφο των ’70s και ’80s, εμπνέοντας γενιές ηθοποιών.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr