Η ταραχώδης κληρονομία του American Beauty

Η κοινωνία έχει αλλάξει άρδην από το 1999 και μαζί της, το τι χαρακτηρίζεται τολμηρό, έξυπνο και αποδεκτό.

Γράφει: Χριστίνα Φαραζή 20 Σεπτεμβρίου 2019

Η σκηνή ανοίγει με την κόρη να περιγράφει τον πατέρα της στο αγόρι της. Τον χαρακτηρίζει αξιολύπητο, παραδέχεται ότι δεν αποτελεί σωστό πρότυπο και ότι κάποιος πρέπει να τον σκοτώσει για να δώσει τέλος στη μιζέρια του. Αμέσως μετά, ακούγεται η φωνή του πατέρα: "Το όνομά μου είναι Lester Burnham. Αυτή είναι η γειτονία. Αυτός είναι ο δρόμος μου. Αυτή είναι η ζωή μου. Είμαι 42 και σε λιγότερο από έναν χρόνο θα είμαι νεκρός... Εδώ με βλέπετε να αυνανίζομαι το πρωί στο ντους. Ό,τι καλύτερο μπορεί να μου συμβεί μέσα στην ημέρα. Από εκεί και μετά, η πορεία μου είναι κατηφορική".

Το 1999, προβλήθηκε στις αίθουσες μία παράξενη μαύρη κωμωδία από έναν άγνωστο τότε στο Χόλιγουντ σκηνοθέτη, που έσπαγε ταμεία παγκοσμίως και οι κριτικοί έγραφαν διθυράμβους. "Ευφυής, απελευθερωτική, τολμηρή", σημείωνε η Guardian για το American Beauty του θεατρικού σκηνοθέτη Sam Mendes, στο ντεμπούτο του στη μεγάλη οθόνη, με την Αμερικάνικη Ακαδημία Κινηματογράφου να το βραβεύει με πέντε χρυσά αγαλματίδια: Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Α' Ανδρικού Ρόλου για τον Kevin Spacey, Πρωτότυπου Σεναρίου για τον Alan Ball και Φωτογραφίας.

Η ταραχώδης κληρονομία του American Beauty

Η υπόθεσή περιστρεφόταν γύρω από έναν ευκατάστατο οικογενειάρχη που φαινομενικά τα έχει όλα: μία όμορφη, αδύνατη, επιτυχημένη σύζυγο, μία κόρη που δεν έχει προβλήματα, ένα ωραίο σπίτι στα προάστια, μία καλή δουλειά. Εν ολίγοις, έναν μεσήλικα που ζει το αμερικάνικο όνειρο μέχρι που συνειδητοποιεί βαθμιαία την αβάσταχτη κενότητα της υλιστικής του καθημερινότητας. H υπαρξιακή του κρίση παίρνει σοβαρές διαστάσεις από τη στιγμή που ερωτεύεται την ανήλικη φίλη της κόρης του και η συμπεριφορά του γίνεται από αντικοινωνική μέχρι ανάρμοστη και χυδαία.

American Beauty

Μπόλικο μαύρο χιούμορ, φοβερές ερμηνείες όχι μόνο από τον Spacey, αλλά και από την Annette Bening (σύζυγός), την Thora Birch (κόρη) και την Mena Suvari (λολίτα), γερές δόσεις απομυθοποίησης του american dream και πολλές μα πολλές σκηνές που έμειναν στην ιστορία του κινηματογράφου ως κλασικές. Εξ αυτών και η κεντρική φωτογραφία με τον Spacey να ονειρεύεται τη συμμαθήτρια της κόρης του, γυμνή μες στην μπανιέρα και το κορμί της καλυμμένο με εκατοντάδες κόκκινα τριαντάφυλλα.

Είκοσι χρόνια πριν, το American Beauty ήταν το φιλμ με τις καλύτερες κριτικές της χρονιάς. Μία μοντέρνα σάτιρα που κέρδισε επάξια τη θέση της στα χολιγουντιανά classics. Μία ταινία με πρωταγωνιστή όχι έναν αρσενικό ήρωα, αλλά έναν αντιήρωα, στοιχείο που εισήγαγαν στην ποπ κουλτούρα οι ταινίες εκείνης της περιόδου, αλλά και οι τηλεοπτικές σειρές, όπως το Sopranos με τον James Gandolfini.

Σήμερα, μία εικοσαετία μετά, το 2019 τι είναι το American Beauty; Για κάποιους persona non grata μαζί με τα "Ο σοφέρ της κυρίας Ντέιζι" και "Λολίτα". Ταινίες που φέρνουν σε αμηχανία μερίδα του Χόλιγουντ και της κοινής γνώμης στην εποχή της πολιτικής ορθότητας, του σκανδάλου Harvey Weinstein και του κινήματος του #meToo που οδήγησε μεταξύ άλλων και στην αποκάλυψη υπόθεσης σεξουαλικής κακοποίησης κατά του Kevin Spacey και στη συνέχεια, σε δημόσια εξομολόγηση του ίδιου ότι είναι ομοφυλόφιλος.

Για κάποιους άλλους, είναι ένα πληγωμένο ζώο. Ναι, η κοινωνία έχει αλλάξει άρδην και μαζί της το τι χαρακτηρίζεται τολμηρό, έξυπνο και αποδεκτό (Όποιος γύριζε σήμερα μία ταινία για έναν μεσήλικα που διεγείρεται σεξουαλικά από την έφηβη φίλη της κόρης του θα καιγόταν στην πυρά ως παιδεραστής και ανώμαλος και θα κατακεραυνωνόταν από τους κριτικούς παγκοσμίως). Από την άλλη, όμως δεν έχουμε το δικαίωμα να απαξιώνουμε το έργο δημιουργών που μίλησαν στην εποχή τους. Και ο Mendes μίλησε πράγματι στη δική του: Επιτέθηκε στην παραδοσιακή εκδοχή του αμερικανικού ονείρου και στους εκπροσώπους του, που κατέληξαν υπέρμαχοι όλων όσων κάποτε αμφισβητούσαν.

"Look closer” ήταν η ατάκα του American Beauty. Ηθικά μη αποδεκτό, αλλά ειλικρινά αληθινό, αξίζει να το κοιτάξουμε από λίγο πιο κοντά, ακόμα κι αν τα ψεγάδια του σήμερα τρομάζουν. 


Φωτογραφίες © Getty Images

ΜΗ ΧΑΣΕΙΣ

Περισσoτερα για Ταινίες

ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Jeremy Irons και όλα όσα του έμαθε η ζωή

Ο εμβληματικός Βρετανός ηθοποιός μόλις έκλεισε τα 71 του χρόνια.

Γιατί αγαπάμε τόσο τον Bill Murray

Ένας φόρος τιμής στον σπουδαίο αμερικανό τύπο που μόλις έκλεισε τα 69.