Η αγωνία του Albert Camus πριν το πέναλτι

Ο Γάλλος Νομπελίστας, που γεννήθηκε μία μέρα σαν κι αυτή το 1913, διατήρησε μία σχέση πάθους σε όλη του τη ζωή με την στρογγυλή θεά.

Γράφει: Γιώργος Ρομπόλας 07 Νοεμβρίου 2019

"Ύστερα από πολλά χρόνια που είδα πολλά πράγματα στη ζωή μου, γνωρίζω με σιγουριά ότι όσα έμαθα σχετικά με τη θνητότητα και το καθήκον του ανθρώπου τα οφείλω στον αθλητισμό και τα έμαθα αγωνιζόμενος για την RUA" έγραφε, τη δεκαετία του '50, ο Albert Camus για λογαριασμό ενός αθλητικού περιοδικού που του είχε ζητήσει μερικές δικές του λέξεις για το ποδόσφαιρο. Τι σχέση μπορεί να έχει ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του 20ου αιώνα (αλλά κι ένα μυαλό που έφερε τομές στην ανθρώπινη σκέψη) με την στρογγυλή θεά; Όπως φαίνεται, αν σκαλίσει κανείς τα έργα και τη ζωή του, μεγάλη, πολύ μεγάλη.

Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύει μεγάλη μερίδα του κοινού οι άνθρωποι των γραμμάτων δεν είναι απαραίτητα κλεισμένοι σε σκοτεινά γραφεία μισώντας φανατικά οποιαδήποτε αθλητική δραστηριότητα. Στην περίπτωση του Γάλλου Νομπελίστα (που ερχόταν στη ζωή, μία μέρα σαν κι αυτή, το 1913) το πάθος που έτρεφε για το ποδόσφαιρο δεν ήταν κάτι απλό. Ήταν μία σχέση ζωής που του έκανε συντροφιά στη σύντομη αλλά πολύ σημαντική διαδρομή που κατέγραψε στον μάταιο τούτο κόσμο. Δυστυχώς, δεν θα μάθουμε ποτέ τι άλλο θα μπορούσε να προσφέρει στην ανθρωπότητα η μεγαλοφυΐα του· τον Ιανουάριο του 1960 σκοτώθηκε σε τροχαίο ενώ ήταν μόλις 47 χρονών.

Η αγωνία του Albert Camus πριν το πέναλτι

Ο Camus παρακολουθούσε φανατικά ποδόσφαιρο σε όλη του τη ζωή. Σε αντίθεση, όμως, με πολλούς άλλους συγγραφείς που είχαν σχέση από απόσταση με το άθλημα (George Orwell, Salman Rushdie), ο ίδιος είχε νιώσει την έκσταση που προσφέρει η μπάλα στο πετσί του. Μεγαλώνοντας, χωρίς πατέρα στο Αλγέρι (σκοτώθηκε στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο), δεν έχανε ποτέ ευκαιρία να κλωτσήσει το τόπι -ή μάλλον μία μπάλα φτιαγμένη από κουρέλια- μαζί με τα άλλα φτωχόπαιδα της γειτονιάς.

Στην εφηβεία του, μάλιστα, είχε γίνει τόσο καλός ώστε να έχει επαγγελματικές βλέψεις παίζοντας ως τερματοφύλακας για την Racing Universitaire Algerios (RUA). Τελικά, όμως, κάθε τέτοια σκέψη πήγε περίπατο όταν μία μέρα άρχισε να βγάζει αίμα από το στόμα. Ήταν 17 χρονών όταν η φυματίωση του έκοψε κάθε μέλλον στο ποδόσφαιρο. Οι πνεύμονες του δεν μπορούσαν να αντέξουν την έντονη άσκηση.


Το ποδόσφαιρο επανέρχεται ξανά και ξανά στα έργα του Camus άλλοτε ως απτή πραγματικότητα κι άλλοτε ως ύψιστο ιδανικό.


Στον Ξένο, ο Γάλλος Νομπελίστας περιγράφει αριστοτεχνικά το πώς οι αθλητικοί τύποι συνηθίζουν να στέκονται με το ένα πόδι κόντρα στον τοίχο. Στην Πανούκλα, o λαθρέμπορος Gonzalez δεν χάνει ποτέ ευκαιρία για να παίξει ποδόσφαιρο στους δρόμους της πόλης, ενώ το γήπεδο ποδοσφαίρου γίνεται σύμβολο καθώς μεταμορφώνεται σε χώρο υποδοχής όλων όσων έχουν προσβληθεί από αυτήν. Στο αυτοβιογραφικό Ο Πρώτος Άνθρωπος το παιχνίδι είναι όλος ο κόσμος του νεαρού ήρωα, ο οποίος δείχνει να έχει πραγματική εμμονή με την στρογγυλή θεά. Το ποδόσφαιρο, με άλλα λόγια, επανέρχεται ξανά και ξανά στα έργα του Camus άλλοτε ως απτή πραγματικότητα κι άλλοτε ως ύψιστο ιδανικό.

"Μην τον κατηγορείτε τον τερματοφύλακα, αν βρισκόσασταν εσείς ανάμεσα στα δοκάρια θα βλέπατε πόσο δύσκολο είναι"

"Ποδόσφαιρο, με κλειστά τα μάτια" είχε απαντήσει στον φίλο του, Charles Poncet, όταν ο τελευταίος τον είχε ρωτήσει αν προτιμά το ποδόσφαιρο ή το θέατρο. Ήταν, άλλωστε εποχές, που οι πνευματικοί άνθρωποι έλεγαν τι πίστευαν χωρίς συνήθως να κρατούν μέσες αποστάσεις. Όσο για το μέρος που επέλεξε να δώσει μία συνέντευξη το 1957, λίγες μέρες μετά την βράβευσή του με το Νόμπελ λογοτεχνίας; Στο κατάμεστο Parc des Princes όπου η Racing Club de Paris υποδεχόταν τη Monaco. "Μην τον κατηγορείτε, αν βρισκόσασταν εσείς ανάμεσα στα δοκάρια θα βλέπατε πόσο δύσκολο είναι" ήταν οι πρώτες λέξεις που βγήκαν από το στόμα του, όταν ο ρεπόρτερ που έκανε τη συνέντευξη κατηγόρησε με ευκολία τον τερματοφύλακα για το γκολ που δέχθηκε.

O Camus, όπως συνήθιζε, δεν ήταν υπέρ των λιθοβολισμών. Εκείνος πάλεψε μία ζωή με τα γραπτά του αλλά και την ίδια του τη ζωή για να παραμένει άνθρωπος· να στηλιτεύσει τα κακώς κείμενα της ανθρώπινης φαρσοκωμωδίας και να αντισταθεί ανάμεσα στον παραλογισμό της καθημερινότητας. Ίσως, λοιπόν, έβρισκε στο ποδόσφαιρο, σε αυτό το μαγικό παιχνίδι όπου 22 άνθρωποι με μία μπάλα δημιουργούν καμιά φορά έργα τέχνης, έναν τρόπο για να αντισταθεί στη ματαιότητα των πραγμάτων. Μία μικρή στιγμή αθανασίας που διαρκεί μόλις 90 λεπτά.

ΜΗ ΧΑΣΕΙΣ

Περισσoτερα για Ταινίες

ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΚΟΜΑ

Ο συγγραφέας που γύρισε από το Τσερνόμπιλ

O Andrew Leatherbarrow υπογράφει το συγκλονιστικό "Τσερνόμπιλ: 01:23:40". Μιλήσαμε μαζί του για το πυρηνικό ατύχημα, το ταξίδι του στα καταραμένα εδάφη της Ουκρανίας αλλά και το μέλλον του πλανήτη.

Τι γνωρίζουμε για το νέο βιβλίο της Elena Ferrante

Το λογοτεχνικό φαινόμενο από την Ιταλία είναι έτοιμο να κατακτήσει τον κόσμο για άλλη μία φορά.