'Ζ', το πολιτικό θρίλερ του Βασίλη Βασιλικού που χάρισε το Όσκαρ στον Κώστα Γαβρά

H επίδραση του Βασίλη Βασιλικού στην ελληνική λογοτεχνία και ιστορία αντηχεί στον χρόνο. Ο τεράστιος έλληνας συγγραφέας έφυγε από τη ζωή σήμερα, αφήνοντας πίσω του μια βαθιά λογοτεχνική κληρονομιά, που συνεχίζει να διαμορφώνει την κατανόηση της ιστορίας και της ανθρώπινης ανθεκτικότητας. Απότινοντας φόρο τιμής στη ζωή και το έργο του, δε θα μπορούσαμε παρά να εστιάσουμε στο μυθιστόρημα "Ζ", που αργότερα "ζωντάνεψε" στην κινηματογραφική οθόνη ο σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς τόσο γλαφυρά ώστε να κερδίσει όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας και καλύτερου μοντάζ. 

Σύμβολο αντίστασης

Το "Ζ", παραγωγής 1969, είναι ένα κινηματογραφικό αριστούργημα που εμβαθύνει στην τραγική δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη και την έρευνα που ακολούθησε με επικεφαλής τον Χρήστο Σαρτζετάκη, μετέπειτα Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας. Διασκευασμένο από το μυθιστόρημα του Βασιλικού του 1966, το σενάριο της ταινίας, που υπογράφει ο Ισπανός συγγραφέας Jorge Semprun, αποτυπώνει με ακρίβεια την ουσία μιας ταραχώδους περιόδου της ελληνικής ιστορίας.

Ο τίτλος, που προφέρεται "Ζει" και που παραπέμπει στα συνθήματα κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων αναφορικά με τον θάνατο του Λαμπράκη, λειτουργεί ως ισχυρό σύμβολο αντίστασης ενάντια στα καταπιεστικά καθεστώτα. Εμπνευσμένη από πραγματικά γεγονότα, η ταινία διαδραματίζεται με φόντο το πραξικόπημα του 1967 στην Ελλάδα, μια κομβική στιγμή που ώθησε τον Κώστα Γαβρά στη δράση.

Με γυρίσματα που έγιναν κυρίως στην Αλγερία και με ένα κατά βάση γαλλικό cast, η ταινία προσπαθεί να αποτυπώσει το κοινωνικοπολιτικό μωσαϊκό της Ελλάδας της δεκαετίας του 1960 μέσα από μια ανατριχιαστική περιγραφή του δεξιού αυταρχισμού και της καταστολής της διαφωνίας.

Η αφήγηση ακολουθεί τη σχολαστική έρευνα για τη δολοφονία του Λαμπράκη, αποκαλύπτοντας ένα πλέγμα διαφθοράς, συγκάλυψης και πολιτικής ίντριγκας. Η ταινία, αν και αποκλίνει ελαφρώς από το μυθιστόρημα και την ιστορική πραγματικότητα, αποτυπώνει αριστοτεχνικά κομβικές σκηνές, κυρίως τις εναρκτήριες ομιλίες που αντικατοπτρίζουν τα γεγονότα της πραγματικής ζωής στις 22 Μαΐου 1963.

Κορυφαίο πολιτικό θρίλερ

Οι κριτικές για το "Ζ" υπογραμμίζουν τη σημασία του ως πολιτικό θρίλερ που ξεπερνά τα πολιτισμικά και ιστορικά όρια. Η ακρίβεια της ταινίας όσον αφορά την απεικόνιση της Ελλάδας κατά τη διάρκεια εκείνης της εποχής είναι πολύ σημαντική. Πολλοί το χαρακτηρίζουν ως "ένα από τα καλύτερα πολιτικά θρίλερ", τονίζοντας την καθηλωτική της αφήγηση. Η ικανότητα της ταινίας να ενημερώνει, χωρίς να αναφέρεται απροκάλυπτα στην Ελλάδα, προσφέρει μια μοναδική προοπτική για τις συνωμοσίες και τις συγκαλύψεις.

Η σκηνοθεσία του Κώστα Γαβρά διακρίνεται από τη διαχρονικότητά της, ενώ το cast, συμπεριλαμβανομένων των Yves Montand και Jean-Louis Trintignant απέδωσε εξαιρετικά ρεαλιστικά τους ρόλους. Ο αντίκτυπος της ταινίας είναι εμφανής, καθώς διατηρεί την απήχησή του στο κοινό πολλές δεκαετίες μετά από την αρχική της κυκλοφορία.

Οι διακρίσεις του "Z"

Το "Z" υπήρξε υποψήφια σε πέντε οσκαρικές κατηγορίες και εν τέλει κέρδισε δύο αγαλματίδια, αυτά της Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας και Καλύτερου Μοντάζ.

Σημαντική ήταν και η διάκριση του Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος κέρδισε το βραβείο BAFTA για τη μουσική του, με την οποία "έντυσε" την ταινία- το "Ζ" απέσπασε ακόμη τέσσερις υποψηφιότητες στα συγκεκριμένα βραβεία.

Επιπρόσθετα, ο Κώστας Γαβράς κέρδισε το βραβείο της κριτικής επιτροπής του Φεστιβάλ των Καννών, ενώ η ταινία διακρίθηκε και στις Χρυσές Σφαίρες με το βραβείο για την Καλύτερη Ξενόγλωσση Ταινία. Συνολικά, το "Z" απέσπασε δεκάδες βραβεία και υποψηφιότητες παγκοσμίως.

Εν κατακλείδι, το "Ζ" δε στέκεται μόνο ως κινηματογραφικός θρίαμβος αλλά και ως απόδειξη της ικανότητας του Βασίλη Βασιλικού να δημιουργεί αφηγήσεις που διαρκούν και θα συνεχίσουν να διαρκούν. 

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr