Η τραγική ιστορία που μας θύμισε ο Σωτήρης Τσαφούλιας με το Ριφιφί

Πριν από μερικές εβδομάδες, όταν βρεθήκαμε στη δημοσιογραφική προβολή των δύο πρώτων επεισοδίων του Ριφιφί της Cosmote TV, ο σκηνοθέτης του, Σωτήρης Τσαφούλιας μας επεσήμανε πως πέρα από το κεντρικό αφήγημα της ληστείας, η σειρά πραγματεύεται μία ακόμη, επίσης αληθινή ιστορία. Λάτρης της λεπτομέρειας μάλιστα, μας εξήγησε πως είναι εμπνευσμένη από αυτά τα γεγονότα, ώστε να μην τεθεί ζήτημα ανακρίβειας αφού έτσι κι αλλιώς ο στόχος του δεν ήταν αυτός· δεν έκανε ντοκιμαντέρ αλλά μυθοπλασία. 

Η δεύτερη ιστορία δυστυχώς, όπως παρακολουθήσαμε στο τελευταίο επεισόδιο, είχε μοιραία έκβαση την οποία κάποιοι είδαν σε πανελλήνια (!) μετάδοση. 

Η υπόθεση του Παναγιώτη Βασιλέλλη

Το 1999, ο μόλις ενός έτους και οκτώ μηνών Παναγιώτης Βασιλέλλης διαγνώστηκε με νευροβλάστωμα τετάρτου σταδίου, μια επιθετική μορφή παιδικού καρκίνου με συμπτώματα που συχνά συγχέονται με λευχαιμία. Οι γονείς του, ο οικοδόμος Στρατής Βασιλέλλης και η Γεωργία Πιτσιλαδή από τη Μυτιλήνη, βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια διπλή μάχη: εναντίον της σπάνιας ασθένειας του παιδιού τους, αλλά και ενός αμείλικτου μπροστά στο κέρδος, συστήματος.

Ο μικρός Παναγιώτης νοσηλεύτηκε στο Νοσοκομείο Παίδων "Η Αγία Σοφία" στην Αθήνα για οκτώ μήνες. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση τον Ιανουάριο του 2000 και σε μεταμόσχευση μυελού των οστών τον Μάιο της ίδιας χρονιάς. Οι γιατροί έκαναν ό,τι μπορούσαν, αλλά κατέληξαν πως η μόνη ελπίδα για το παιδί βρισκόταν στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα σε ένα πρωτοποριακό θεραπευτικό πρωτόκολλο στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Το κόστος ήταν αστρονομικό για εκείνη την εποχή, αλλά και τώρα καθώς άγγιζε σχεδόν τις 300.000 ευρώ· ήταν ένα ποσό αδιανόητο για κάθε οικογένεια πόσο μάλλον για εκείνους που ζούσαν από ένα απλό μεροκάματο.

Η αλληλεγγύη άργησε 2 μέρες

Τότε, ο Στρατής Βασιλέλλης αποφάσισε να μιλήσει δημόσια και να ζητήσει βοήθεια. Η ανταπόκριση της ελληνικής κοινωνίας ήταν ανέλπιστη. Στις 5 Μαΐου 2000, υπάλληλος τηλεοπτικού σταθμού στη Λέσβο, ο Ε.Π., άνοιξε τραπεζικό λογαριασμό ταμιευτηρίου στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος στο όνομα των γονέων και του Παναγιώτη, καταθέτοντας 293 ευρώ ως αρχικό ποσό. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, συγκεντρώθηκαν 296.291,16 ευρώ, αφού κινητοποιήθηκαν όλοι: Κόσμος έδινε από το υστέρημά του, μαγαζιά έβαζαν κουτιά, ο έρανος εξαπλώθηκε από άκρη σε άκρη της χώρας.

Στις 13 Ιουνίου 2000 η Εθνική Τράπεζα δέσμευσε τον λογαριασμό με την αιτιολογία ότι δεν είχε χαρακτηριστεί ως ερανικός και, σύμφωνα με τον Νόμο 5101/1931 περί εράνων, η συλλογή δωρεών υπέρ ιδιωτών χωρίς ειδική άδεια από τους Υπουργούς Οικονομικών και Υγείας δεν ήταν νόμιμη. Η απόφαση βασίστηκε σε επιστολή του Υφυπουργού Υγείας προς την Ένωση Ελληνικών Τραπεζών τον Οκτώβριο του 1999, στην οποία διευκρινιζόταν ότι το άνοιγμα τέτοιων λογαριασμών απαιτούσε ειδική άδεια.

Παρά τις εκκλήσεις, παρά τη δημόσια πίεση, τίποτα δεν άλλαζε. Ξεκίνησε ένας δεύτερος Γολγοθάς, όχι στα χειρουργεία αλλά στα γραφεία με αιτήσεις, υπογραφές, γνωμοδοτήσεις, υπουργικές αποφάσεις. Ο χρόνος για το παιδί έτρεχε αμείλικτα, με τα γρανάζια της γραφειοκρατείας να παραμένουν σταματημένα. 

Τον Δεκέμβριο του 2000, η κατάσταση του Παναγιώτη επιδεινώθηκε δραματικά. Οι γονείς του επικοινώνησαν με το Royal Marsden στο Ηνωμένο Βασίλειο και το Memorial Sloan Kettering στις ΗΠΑ. Το αμερικανικό νοσοκομείο ζητούσε προκαταβολή 95.000 δολαρίων για να ξεκινήσει η θεραπεία. Η τράπεζα αρνήθηκε την εκταμίευση. Ενέκρινε μόνο 35.216 ευρώ στις 29 Νοεμβρίου, χαρακτηρίζοντάς τα ως "δωρεά", αλλά προφανώς, δεν ήταν το ποσό που απαιτούνταν για τις ΗΠΑ.

Τρεις (!) μήνες μετά, στις 15 Φεβρουαρίου 2001, το ελληνικό κράτος τροποποίησε επειγόντως τον νόμο. Ο Νόμος 2889/2001 επέτρεψε, κατ' εξαίρεση, στον Υπουργό Υγείας να εγκρίνει την αποδέσμευση χρημάτων για άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας. Στις 2 Μαρτίου 2001, με την Απόφαση 664, ο Υπουργός Υγείας ενέκρινε την αποδέσμευση 102.714,60 ευρώ για τη θεραπεία του Παναγιώτη στο εξωτερικό.

Δυστυχώς όμως, ήταν πια πολύ αργά. Στις 16 Φεβρουαρίου, οι γιατροί είχαν διαπιστώσει πολλαπλές μεταστάσεις, ο καρκίνος είχε προχωρήσει, και ο μικρός Παναγιώτης είχε εξαντληθεί. Στις 4 Μαρτίου 2001 (δύο μέρες μετά από την υπουργική απόφαση) το παιδί άφησε την τελευταία του πνοή στο νοσοκομείο της Λέσβου, χωρίς να λάβει ποτέ την εξειδικευμένη θεραπεία που οι γονείς του είχαν προσπαθήσει με κάθε τρόπο να του εξασφαλίσουν. Μπροστά στις κάμερες, είπε στους γονείς του πως θέλει να κάνει νάνι και ξεψύχησε.

Τραγική ειρωνεία: δύο ημέρες μετά τον θάνατό του, η τράπεζα εκταμίευσε 12 εκατομμύρια δραχμές, τα οποία δόθηκαν σε ιδρύματα για την καταπολέμηση παιδικών ασθενειών. Όταν ο τότε Υπουργός Υγείας του ΠΑΣΟΚ, Αλέκος Παπαδόπουλος, ρωτήθηκε σε συνέντευξη Τύπου για την υπόθεση, αποκρίθηκε το εξής κατατοπιστικό: "Άλλη ερώτηση…".

Η δικαίωση δεν ήρθε ποτέ, από πουθενά

Μετά τον θάνατο του μικρού Παναγιώτη, οι γονείς του προσέφυγαν στα ελληνικά δικαστήρια. Άσκησαν αγωγή κατά της Εθνικής Τράπεζας, αιτούμενοι την αναγνώρισή τους ως αποκλειστικών δικαιούχων του λογαριασμού. Το Πρωτοδικείο Μυτιλήνης το 2006 έκρινε ότι δικαιούνταν μόνο το ποσό που είχε εγκριθεί με την υπουργική απόφαση. Το Εφετείο Αιγαίου το 2007 και ο Άρειος Πάγος το 2013 επικύρωσαν την απόφαση.

Παράλληλα, το 2003, άσκησαν αγωγή κατά της τράπεζας και των υπαλλήλων της για την ψυχική οδύνη που υπέστησαν. Το Πρωτοδικείο Αθηνών το 2007 έκρινε υπεύθυνους τους υπαλλήλους, επιδικάζοντας αποζημίωση 2.934,70 ευρώ. Το Εφετείο όμως το 2010 ανέτρεψε την απόφαση, κρίνοντας ότι η τράπεζα ενήργησε σύμφωνα με το νόμο.

Το 2013, οι γονείς προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, υποστηρίζοντας ότι η καθυστέρηση στην αποδέσμευση των χρημάτων παραβίασε το δικαίωμα στη ζωή του παιδιού τους. Το Δικαστήριο, παρότι αναγνώρισε την τραγικότητα της υπόθεσης, έκρινε ότι δεν υπήρξε τυπικά παραβίαση, καθώς ο Παναγιώτης είχε λάβει ιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα και η κατάστασή του στο ενδιάμεσο είχε ήδη επιδεινωθεί ανεπανόρθωτα. Καταγράφηκαν όμως κάποιες λιγοστές φωνές που τόνισαν το αυτονόητο, ότι δηλαδή η γραφειοκρατία δεν μπορεί να προηγείται της ανθρώπινης ζωής.

Ο Παναγιώτης Βασιλέλλης θα ήταν σήμερα 28 ετών. Η ιστορία του παραμένει ένα οδυνηρό παράδειγμα του τι συμβαίνει όταν βάζουμε την ανθρωπιά σε δεύτερη μοίρα. Δεν χάθηκε απλώς ένα παιδί. Χάθηκε ενώ υπήρχε χρόνος να σωθεί. Ήταν λίγος και πολύτιμος.

*Περισσότερα νομικά στοιχεία για την υπόθεση Βασιλέλλη, βρίσκεις εδώ.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr