Μάτια Ερμητικά Κλειστά, το κύκνειο άσμα του Stanley Kubrick

Η τελευταία παράσταση του μεγάλου δημιουργού, που έκανε πρεμιέρα στις 16 Ιουλίου του 1999, αποκαλύπτει άβολες αλήθειες που κανείς δε θέλει να παραδεχθεί.

Γράφει: Γιώργος Ρομπόλας 16 Ιουλίου 2020

To 1999 ήταν μία πραγματικά καλή χρονιά για το σινεμά. Δίπλα σε πολλές άλλες ταινίες που άφησαν εποχή, τα Μάτια Ερμητικά Κλειστά που έβγαινε για πρώτη φορά στα σινεμά μία μέρα σαν και αυτή, το φιλμ που έμελλε να είναι το κύκνειο άσμα του ίσως μεγαλύτερου Αμερικανού σκηνοθέτη του 20ου αιώνα αποτελούσε ένα τεράστιο αίνιγμα. O Stanley Kubrick, ένας δημιουργός που πλην εξαιρέσεων -βλέπε Jack Nicholson στη Λάμψη- δεν έτρεφε ιδιαίτερη προτίμηση στους χολιγουντιανούς σταρ είχε επιλέξει το πιο καυτό δίδυμο του σινεμά εκείνη την εποχή: Τον Tom Cruise και τη γυναίκα του, Nicole Kidman, η οποία ακόμη τότε δεν είχε πείσει κοινό και κριτικούς για τις υποκριτικές ικανότητές της ζώντας επί της ουσίας στη σκιά του διάσημου συζύγου της.

Μάτια Ερμητικά Κλειστά, το κύκνειο άσμα του Stanley KubrickΚαι όμως, ο άνθρωπος πίσω από το Κουρδιστό Πορτοκάλι είχε κάνει το αδιανόητο: Είχε έρθει σε συμφωνία με έναν από τους πιο εμπορικούς ηθοποιούς των 90s. Γιατί το έκανε; Οι απόψεις διίστανται, οι εξηγήσεις είναι πολλές και διαφορετικές, όποιος όμως πει ότι γνωρίζει με σιγουριά τι ακριβώς περνούσε από το μυαλό του γιγάντιου Kubrick λέει ψέματα.  Σίγουρα, πάντως, του άρεσε να ξαφνιάζει, να σοκάρει και να δημιουργεί περισσότερες απορίες από τις εξηγήσεις που έδινε.

Μέχρι σήμερα, είκοσι ένα χρόνια μετά, το βιβλίο των ρεκόρ Guinness αναφέρει ότι η ταινία είναι εκείνη με το πια χρονοβόρα συνεχή γυρίσματα αφού διήρκεσε περισσότερους από 15 μήνες, με την τελειομανία του Kubrick να γονατίζει πρωταγωνιστές, συντελεστές αλλά και τα Warner Bros studios. Για τον Cruise, ο οποίος είχε δεχθεί κατευθείαν την τιμητική πρόταση του σκηνοθέτη, σήμαινε ότι έπρεπε να καθυστερήσει άλλα projects εκατομμυρίων, για την εταιρεία παραγωγής ότι έπαιρνε ένα τεράστιο ρίσκο· όχι μόνο σε επίπεδο budget αλλά και σε επίπεδο περιεχομένου.


Ένα κινηματογραφικό αποτέλεσμα που έφερνε και φέρνει το κοινό αντιμέτωπο με άβολες αλήθειες που δε θέλει να παραδεχθεί.


Ποιος πίστευε ότι ο μεγάλος δημιουργός θα τηρούσε την υπόσχεσή του για ένα ερωτικό θρίλερ που με κάποιον μαγικό τρόπο δε θα κρινόταν ακατάλληλο για ηλικίες κάτω των 17 ετών; Το σενάριο άλλωστε βασιζόταν στην Ονειρεμένη Ιστορία του Αυστριακού συγγραφέα Arthrur Schnitzler (1862-1931), ένα κείμενο φημισμένο για την τομή που έκανε επάνω στα ανομολόγητα ερωτικά πάθη των ζευγαριών. Ιδανική πρώτη ύλη, με άλλα λόγια, ώστε ο Kubrick να απλώσει την κινηματογραφική του παλέτα με χρώματα που μόνο εκείνος ήξερε να χρησιμοποιεί.

Ένα καθωσπρέπει αντρόγυνο της Νέας Υόρκης και μία ερωτική φαντασίωση της γυναίκας που έστελνε τον άντρα της σε ένα μυστηριακό ταξίδι δύο ημερών, όπου η ζήλια, οι φαντασιώσεις, οι άσκοποι περίπατοι, τα σπασμένα ταμπού, οι βενετσιάνικες μάσκες, οι μυστικές αδελφότητες, οι αδιόρατοι κίνδυνοι, τα σεξουαλικά όργια και τα ανομολόγητα πάθη δημιουργούσαν έναν εκρηκτικό συνδυασμό.

Μία ατμόσφαιρα που -υπό κανονικές συνθήκες- οι απλοί άνθρωποι συναντούμε μόνο στα όνειρά. Ένα κινηματογραφικό αποτέλεσμα που έφερνε και φέρνει το κοινό αντιμέτωπο με άβολες αλήθειες που δε θέλει να παραδεχθεί. Δεν είναι εύκολο να εξομολογηθείς τις πιο κρυφές σου σκέψεις. Πόσο μάλλον όταν ένας σκηνοθέτης σου τις σερβίρει με ένα κράμα ανάμεσα στο ερωτικό πάθος και το δέος απέναντι στο άγνωστο. 


Εκείνο που είναι πραγματικά δύσκολο να χωνέψει κανείς είναι το πικρό ποτήρι της παραδοχής.


Τα Μάτια Ερμητικά Κλειστά θεωρήθηκαν, μέσα από τα χρόνια, ίσως μία από τις πιο αδύναμες ταινίες του Stanley Kubrick, αν και οι κακές γλώσσες θέλουν την Warner Bros να "πειράζει" στο μοντάζ περισσότερο από όσο έπρεπε το όνειρο του σκηνοθέτη. Το κοινό την αγκάλιασε με ανάμεικτα συναισθήματα ενώ εισπρακτικά, χωρίς να πέσει έξω, δεν ήταν και κάποια τρομερή επιτυχία, αγγίζοντας βέβαια τα 162 εκ. δολάρια στα box office όλου του κόσμου. Ήταν, όμως, το κύκνειο άσμα ενός γίγαντα του σινεμά που έφυγε από τη ζωή μόλις έξι μέρες αφού είχε προβάλλει στους παραγωγούς το δημιούργημά του.

Για κάποιους θεατές η σκηνή του ερωτικού οργίου ξεπερνούσε τις δικές τους κόκκινες γραμμές, άλλοι σοκαρίστηκαν με την υπερσεξουαλική δραστηριότητα της (μάλλον) ανήλικης κόρης του μαγαζάτορα με τα κοστούμια, κάποιοι άλλοι ένιωσαν να σφίγγεται το στομάχι τους με το αδιόρατο κλίμα απειλής που διατρέχει τα 159 λεπτά της.

Εκείνο, όμως, που κατά την άποψη του γράφοντα είναι πραγματικά δύσκολο να χωνέψει κανείς είναι το πικρό ποτήρι της παραδοχής· ότι, ναι, η σύντροφός σου μπορεί να έχει ερωτικές φαντασιώσεις. Όχι με έναν αλλά και με περισσότερους από έναν παρτενέρ ενώ, μάλιστα, γελά στην ιδέα ότι εσύ μπορεί να παρακολουθείς την σκηνή. Είναι μία σκέψη που σε κάνει να νιώθεις αδύναμος, εξαρτημένος, να ζηλεύεις τους πάντες και τα πάντα, που σου καταστρέφει την ψευδαίσθηση παντοδυναμίας που λίγο έως πολύ έχουμε όλοι για το ερωτικό παιχνίδι. Την ίδια ώρα που ο Stanley Kubrick γελά σαρδόνια κρυμμένος πίσω από την κάμερα και φωνάζει ευχαριστημένος "cut" με την ιδέα ότι έπεσες στη φάκα που σου έστησε.

ΜΗ ΧΑΣΕΙΣ

Περισσoτερα για Ταινίες

ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΚΟΜΑ

"Ο διαφορετικός κύριος Κόπερφιλντ" και ό,τι νέο έρχεται στα θερινά σινεμά

Οι νέες ταινίες που κάνουν πρεμιέρα σήμερα, Πέμπτη 16 Ιουλίου, στις αίθουσες.

Οι 6 καλύτεροι ρόλοι του Will Ferrell

Ο πιο αστείος άνθρωπος του Χόλιγουντ γιορτάζει 53 χρόνια γεμάτα παρανοϊκό χιούμορ.