Sherlock Holmes, ο αρχετυπικός ντετέκτιβ

Κανένας χαρακτήρας της αστυνομικής λογοτεχνίας δεν κατάφερε ποτέ μέχρι σήμερα να ξεπεράσει τον θρυλικό Βρετανό.

Γράφει: Γιώργος Ρομπόλας 07 Ιουλίου 2020

"Καταστροφικό συμβάν". Αυτά ήταν τα λόγια που χρησιμοποίησαν οι συντάκτες του περιοδικού The Strand αναφορικά με τον θάνατο του διασημότερου ντετέκτιβ όλων των εποχών. Ήταν 1893, όταν ο Sir Arthur Conan Doyle (1859-1930) αποφάσισε να δώσει -προσωρινό όπως αποδείχτηκε- τέλος στον χαρακτήρα που τον έκανε διάσημο σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο: Ο δαιμόνιος Sherlock Holmes θα έβρισκε φριχτό τέλος (;) πέφτοντας από έναν γκρεμό καθώς πάλευε με τον αιώνιο αντίπαλό του, τον καθηγητή Moriarty.

Ο θρύλος θέλει τους Βρετανούς να έβαλαν μαύρα περιβραχιόνια εκείνη τη μέρα. Η αντίδρασή τους, δηλαδή, κάνει τις ιντερνετικές φωνές και απειλές για το τέλος του Game of Thrones να μοιάζουν με απλά παράπονα. Ακόμη και αν αυτό δεν είναι τίποτα άλλο πέρα από ένας ευφάνταστος αστικός μύθος (ή μπορεί και όχι), το περιοδικό που φιλοξενούσε τις ιστορίες του εμβληματικού ντετέκτιβ είναι σίγουρο πως δεινοπάθησε στη συνέχεια.

Μέσα σε ελάχιστο χρόνο έχασε 20 χιλιάδες συνδρομητές (!), μιας και το κοινό βίωσε ως προσωπική προδοσία την επιλογή του συγγραφέα να κόψει τον ομφάλιο λώρο με τον αγαπημένο του πρωταγωνιστή. Τελικά, σχετικά γρήγορα, όλα επανήλθαν στη θέση τους: Τέσσερα μυθιστορήματα, 56 ιστορίες και περισσότερες από 25 χιλιάδες μεταφορές σε θέατρο/σινεμά/τηλεόραση μετά, ο Sherlock Holmes παραμένει ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους λογοτεχνικούς χαρακτήρες και αναμφισβήτητα ο βασιλιάς του αστυνομικού μυθιστορήματος.

Sherlock Holmes, ο αρχετυπικός ντετέκτιβΟ πατέρας του Sherlock Holmes

"Σκέφτομαι να σκοτώσω τον Holmes. Απασχολεί το μυαλό μου από πολύ καλύτερα πράγματα" είχε γράψει στη μητέρα του ο Sir Arthur Conan Doyle, για να λάβει μία πολύ χαρακτηριστική απάντηση: "Όχι, δε θα το κάνεις! Δεν μπορείς να το κάνεις! Δεν πρέπει να το κάνεις!". Σήμερα, που συμπληρώνονται 170 χρόνια από τον θάνατο του σπουδαίου συγγραφέα, η προσωρινή απέχθεια που ένιωσε απέναντι στον χαρακτήρα θυμίζει στιγμή παραφροσύνης. Άλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως εκείνος ήταν που τον οδήγησε να χριστεί Sir το 1902. Γιατί, πραγματικά, ποιος σκοτώνει έναν από τους πιο επιτυχημένους χαρακτήρες όλων των εποχών και αντέχει να συνεχίσει το γράψιμο μετά;

Ο Doyle δεν είχε κάποιο πτυχίο στις θεωρητικές επιστήμες. Είχε σπουδάσει γιατρός, η κλήση όμως που είχε προς την περιπέτεια τον οδήγησε να κάνει το "αγροτικό" του σε φαλαινοθηρικό. Εκείνο, όμως, που πραγματικά ήθελε να κάνει στη ζωή του είναι να γράφει, να γίνει ένας διάσημος συγγραφέας που θα καταπιανόταν με ιστορικά μυθιστορήματα και δοκίμια. Τελικά, χωρίς να το επιδιώξει, υπήρξε αν όχι ο εφευρέτης του αστυνομικού μυθιστορήματος -τον τίτλο διεκδικούν ο Edgar Allan Poe και o Wilkie Collins- τότε σίγουρα ο θεμελιωτής του.


Μία σύνθεση ανάμεσα στον Δόκτορα Watson και τον ντετέκτιβ Holmes θα δημιουργούσε έναν ακριβές αντίτυπο του Doyle, ένα ιδανικό alter ego.


Τι ήταν εκείνο που οδήγησε τον συγγραφέα στη δημιουργία του εμβληματικού αυτού χαρακτήρα; Οι απόψεις διίστανται και φτάνουν έως και φροϋδικές αναλύσεις. Σε κάθε περίπτωση πάντως, ο τελευταίος μοιραζόταν αρκετά στοιχεία με τον δημιουργού του, ενώ μία σύνθεση ανάμεσα στον Δόκτορα Watson και τον ντετέκτιβ Holmes θα δημιουργούσε έναν ακριβές αντίτυπο του Doyle, ένα ιδανικό alter ego. 

Σέρλοκ Χολμς 5

O γεννημένος στη Σκωτία συγγραφέας έζησε μία πολύπλοκη ζωή στη σκιά μίας παιδικής ηλικίας που σημαδεύτηκε από τον αλκοολισμό και τα ψυχικά προβλήματα του πατέρα του. Υπήρξε τυπικός Βρετανός με λατρεία για τα σπορ (έπαιζε ποδόσφαιρο, κρίκετ, γκολφ, ακόμα και μπιλιάρδο), την πολιτική αλλά και τον πνευματισμό. Μάλιστα, η έντονη ενασχόλησή του με τις "παραφυσικές δραστηριότητες" έχει αφήσει ένα μελανό σημείο στην υστεροφημία του. Άλλωστε, πηγαίνει κόντρα στην ωμή λογική και τον επιστημονισμό που πρέσβευε ο ήρωάς του. Όσο για το γεγονός ότι ο θάνατος του γιο του τον οδήγησε εκεί, αυτό είναι μάλλον παρανόηση: Ο Kingsley Doyle πέθανε το 1918, ο πατέρας του όμως είχε δηλώσει δημόσια πνευματιστής ήδη από το 1916. To γράψαμε και πιο πριν, ο Doyle ήταν ένας περίπλοκος άνθρωπος.

Σέρλοκ Χόλμς 4My name is Holmes, Sherlock Holmes

Αν ο James Bond αποτελεί την επιτομή του ψυχρού βρετανικού coolness, ο ντετέκτιβ Holmes αποτελεί το αρχέτυπο για κάθε ψυχρό χαρακτήρα που παραμερίζει τα συναισθήματά του έτσι ώστε να κάνει σωστά τη δουλειά του. Ακόμα και όταν μπλέκει με πιθανά μεταφυσικά φαινόμενα (βλέπε Το Σκυλί των Μπάσκερβιλ), εκείνος καταφέρνει πάντα να επιστρατεύει την τετράγωνη σκέψη. Ή μάλλον να θέτει το κοφτερό μυαλό του στην υπηρεσία του νόμου και της τάξης, χρησιμοποιώντας τη λογική ως το υπέρτατο όπλο ενάντια στο έγκλημα.

Ο Sherlock Holmes έχει την ικανότητα να εξάγει συμπεράσματα, μέσα σε λίγα λεπτά, παρατηρώντας απλά και μόνο τα ρούχα των υπόπτων. Δεν του αρέσει η βία, γνωρίζει καλά όμως πώς να προστατεύσει τον εαυτό του και τους γύρω του. Μισεί τις υπερβολικές κοινωνικότητες, λατρεύει όμως το βιολί και τον Wagner. Όσο σχολαστικός είναι με τη λύση των υποθέσεων που αναλαμβάνει, τόσο ακατάστατος -σε σημείο φρίκης- είναι στον προσωπικό του χώρο.


Ο Holmes ήταν και παραμένει ο αρχετυπικός ντετέκτιβ που λύνει τις υποθέσεις του όχι με κυνικό αλλά με κλινικό τρόπο.


Αδιαφορεί επιδεικτικά για το φαγητό, λατρεύει όμως τον καπνό, ενώ δε θα έλεγε όχι σε ναρκωτικά αρκεί να διεγείρουν το μυαλό του. Τη μία στιγμή λειτουργεί ως ένα ατομικό CSI της Βικτοριανής εποχής και την άλλη μετατρέπεται σε έναν μετρ των μεταμφιέσεων. Είναι, με λίγα λόγια, ένας υπέροχος χαρακτήρας γεμάτος αντιθέσεις.

Σέρλοκ Χόλμς 6Ή για να το πούμε πιο σωστά: Ο Sherlock Holmes είναι οι αντιθέσεις του, οι υπερβολές του και οι πολλές φορές υπεράνθρωπες ικανότητες που επιδεικνύει στο χαρτί. Σε αντίθεση, όμως, με ότι φαίνεται στην πρώτη ανάγνωση,  δε ζει χωρίς συναισθήματα και ας αποφεύγει μετά βδελυγμίας να συνδεθεί με τους ανθρώπους.

Ο Holmes ήταν και παραμένει ο αρχετυπικός ντετέκτιβ που λύνει τις υποθέσεις του όχι με κυνικό αλλά με κλινικό τρόπο· ήταν και παραμένει ο τύπος που έχει ξεστομίσει μία από τις πιο γνωστές ατάκες όλων των εποχών λέγοντας με τη χαρακτηριστική βρετανική προφορά του Elementary, my dear Watson· ήταν και παραμένει ο κορυφαίος χαρακτήρας της αστυνομικής λογοτεχνίας όλων των εποχών. 

ΜΗ ΧΑΣΕΙΣ

Περισσoτερα για Ταινίες

ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Ernest Hemingway μέσα από τα δικά του λόγια

Οι σπουδαίες φράσεις του Papa που έγραψαν ιστορία.

Η μυστική αθηναϊκή Ριβιέρα

Το πολυτελές λεύκωμα βουτά στις χρυσές αναμνήσεις της αθηναϊκής Ριβιέρας καθώς οι συντελεστές του αποκαλύπτουν τα μυστικά πίσω από την εξαιρετική αυτή έκδοση.